{"id":849923,"date":"2026-04-27T20:32:23","date_gmt":"2026-04-27T16:32:23","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=849923"},"modified":"2026-04-27T20:32:23","modified_gmt":"2026-04-27T16:32:23","slug":"sidd%c9%99tli-soyuqlar-v%c9%99-k%c9%99skin-iqlim-d%c9%99yisikliyi-x%c9%99b%c9%99rdarligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=849923","title":{"rendered":"\u015eidd\u0259tli soyuqlar v\u0259 k\u0259skin iqlim d\u0259yi\u015fikliyi X\u018fB\u018fRDARLI\u011eI"},"content":{"rendered":"<p><em>Avropan\u0131 \u015fidd\u0259tli soyuqlar t\u0259hdid edir. Atlantik c\u0259r\u0259yanlar\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 yava\u015flay\u0131r<\/em><\/p>\n<p>Planetin iqlimin\u0259 cavabdeh olan \u0259sas Atlantik c\u0259r\u0259yan sistemi 2100-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r yar\u0131ya q\u0259d\u0259r yava\u015flaya bil\u0259r.<\/p>\n<p>Yeni m\u0259lumatlar aliml\u0259rin \u0259n pis ssenaril\u0259rini t\u0259sdiql\u0259yir: c\u0259r\u0259yanlar\u0131n tamamil\u0259 dayanma riski haz\u0131rda 50 faizii ke\u00e7ib.<\/p>\n<p><strong>F\u0259lak\u0259tli proqnozlar\u0131n realizmi<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Science Advances&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan bir ara\u015fd\u0131rma, c\u0259r\u0259yanlar\u0131n tezlikl\u0259 k\u0259sil\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 proqnozlar\u0131n \u0259n d\u0259qiq oldu\u011funu ortaya qoyub. Aliml\u0259r komp\u00fcter modell\u0259rini okean\u0131n duzluluq m\u0259lumatlar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edibl\u0259r v\u0259 \u0259n pis ssenaril\u0259rin ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdiyini a\u015fkar edibl\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat r\u0259hb\u0259ri Valentin Portmann qeyd edib ki, AMOC indi \u0259vv\u0259ll\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u0259nd\u0259n daha &#8220;da\u011f\u0131lma n\u00f6qt\u0259sin\u0259&#8221; daha yax\u0131nd\u0131r. Aliml\u0259r \u0259srin sonuna q\u0259d\u0259r d\u00f6vriyy\u0259nin \u0259n az\u0131 42 faiz z\u0259ifl\u0259y\u0259c\u0259yini v\u0259 bunun onun daha da \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc faktiki olaraq qa\u00e7\u0131lmaz ed\u0259c\u0259yini proqnozla\u015fd\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n<p><strong>Planet \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>\u0130sti tropik suyu Avropaya v\u0259 Arktikaya da\u015f\u0131yan AMOC-un da\u011f\u0131lmas\u0131 bir ne\u00e7\u0259 qit\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015fmiqyasl\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olacaq:<\/p>\n<p><strong>Avropa:\u00a0<\/strong>son d\u0259r\u0259c\u0259 soyuq q\u0131\u015flar\u0131n v\u0259 uzun yay quraql\u0131qlar\u0131n\u0131n g\u0259lm\u0259si.<\/p>\n<p><strong>Amerika:<\/strong>\u00a0Atlantik okean\u0131nda d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sinin \u0259lav\u0259 50-100 santimetr qalxmas\u0131.<\/p>\n<p>Afrika v\u0259 tropikl\u0259r: ya\u011f\u0131nt\u0131 qur\u015fa\u011f\u0131nda d\u0259yi\u015fiklik milyonlarla insan\u0131n qida yeti\u015fdirm\u0259sini t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na al\u0131r.<\/p>\n<p>Arktikan\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 istil\u0259\u015fm\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n bu sistemin yava\u015flad\u0131\u011f\u0131 bildirilir. \u018friy\u0259n buzlaqlar (x\u00fcsus\u0259n d\u0259 Qrenlandiyada) v\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q ya\u011f\u0131nt\u0131lar okean suyunu t\u0259rav\u0259tl\u0259ndirir. O, daha az s\u0131xla\u015f\u0131r, batma\u011f\u0131 dayand\u0131r\u0131r v\u0259 art\u0131q \u0259ks ax\u0131n yaratm\u0131r, c\u0259r\u0259yan\u0131 daha da yava\u015fladan &#8220;\u0259ks \u0259laq\u0259 halqas\u0131&#8221; yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Potsdam \u0130nstitutunun professoru Stefan Rahmstorf qeyd edir ki, sistemin d\u00f6nm\u0259z \u015f\u0259kild\u0259 dayanmas\u0131 bu \u0259srin ortalar\u0131nda reall\u0131\u011fa \u00e7evril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><em>&#8220;Yer k\u00fcr\u0259si tarixinin son 100.000 ilind\u0259 \u0259n dramatik iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri m\u0259hz AMOC-un ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf edib. Biz bundan n\u0259yin bahas\u0131na olursa olsun qa\u00e7mal\u0131y\u0131q&#8221;,<\/em>\u00a0&#8211; Rahmstorf bildirib.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar modell\u0259ri qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn silsil\u0259 reqressiyas\u0131ndan istifad\u0259 etdil\u0259r ki, bu da qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik s\u0259viyy\u0259sini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azald\u0131b. Ekspertl\u0259r qeyd edirl\u0259r ki, m\u00f6vcud komp\u00fcter modell\u0259ri h\u0259l\u0259 d\u0259 Qrenlandiya buz t\u0259b\u0259q\u0259sind\u0259n \u0259riy\u0259n suyun h\u0259cmini tam n\u0259z\u0259r\u0259 almad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn faktiki v\u0259ziyy\u0259t proqnozla\u015fd\u0131r\u0131landan daha pis ola bil\u0259r.\\\\sfera.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Avropan\u0131 \u015fidd\u0259tli soyuqlar t\u0259hdid edir. Atlantik c\u0259r\u0259yanlar\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 yava\u015flay\u0131r Planetin iqlimin\u0259 cavabdeh olan \u0259sas Atlantik c\u0259r\u0259yan sistemi 2100-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r yar\u0131ya q\u0259d\u0259r yava\u015flaya bil\u0259r. Yeni m\u0259lumatlar aliml\u0259rin \u0259n pis ssenaril\u0259rini t\u0259sdiql\u0259yir: c\u0259r\u0259yanlar\u0131n tamamil\u0259 dayanma riski haz\u0131rda 50 faizii ke\u00e7ib. F\u0259lak\u0259tli proqnozlar\u0131n realizmi &#8220;Science Advances&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan bir ara\u015fd\u0131rma, c\u0259r\u0259yanlar\u0131n tezlikl\u0259 k\u0259sil\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 proqnozlar\u0131n \u0259n d\u0259qiq oldu\u011funu ortaya qoyub. Aliml\u0259r komp\u00fcter modell\u0259rini okean\u0131n duzluluq m\u0259lumatlar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edibl\u0259r v\u0259 \u0259n pis ssenaril\u0259rin ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdiyini a\u015fkar edibl\u0259r. T\u0259dqiqat r\u0259hb\u0259ri Valentin Portmann qeyd edib ki, AMOC indi \u0259vv\u0259ll\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u0259nd\u0259n daha &#8220;da\u011f\u0131lma n\u00f6qt\u0259sin\u0259&#8221;&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":849924,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/174800bd0425f790c6b3113ff8d8d05e.jpg",740,493,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/174800bd0425f790c6b3113ff8d8d05e.jpg",740,493,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/174800bd0425f790c6b3113ff8d8d05e.jpg",740,493,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/174800bd0425f790c6b3113ff8d8d05e-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/174800bd0425f790c6b3113ff8d8d05e-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/174800bd0425f790c6b3113ff8d8d05e.jpg",640,426,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/174800bd0425f790c6b3113ff8d8d05e.jpg",740,493,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/174800bd0425f790c6b3113ff8d8d05e.jpg",740,493,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/174800bd0425f790c6b3113ff8d8d05e-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/174800bd0425f790c6b3113ff8d8d05e.jpg",740,493,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Avropan\u0131 \u015fidd\u0259tli soyuqlar t\u0259hdid edir. Atlantik c\u0259r\u0259yanlar\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 yava\u015flay\u0131r Planetin iqlimin\u0259 cavabdeh olan \u0259sas Atlantik c\u0259r\u0259yan sistemi 2100-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r yar\u0131ya q\u0259d\u0259r yava\u015flaya bil\u0259r. Yeni m\u0259lumatlar aliml\u0259rin \u0259n pis ssenaril\u0259rini t\u0259sdiql\u0259yir: c\u0259r\u0259yanlar\u0131n tamamil\u0259 dayanma riski haz\u0131rda 50 faizii ke\u00e7ib. F\u0259lak\u0259tli proqnozlar\u0131n realizmi &#8220;Science Advances&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan bir ara\u015fd\u0131rma, c\u0259r\u0259yanlar\u0131n tezlikl\u0259 k\u0259sil\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 proqnozlar\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/849923"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=849923"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/849923\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":849926,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/849923\/revisions\/849926"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/849924"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=849923"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=849923"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=849923"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}