{"id":850340,"date":"2026-04-30T12:36:29","date_gmt":"2026-04-30T08:36:29","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=850340"},"modified":"2026-04-30T12:36:29","modified_gmt":"2026-04-30T08:36:29","slug":"yasi-50-d%c9%99n-asagi-olanlarin-n%c9%99z%c9%99rin%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=850340","title":{"rendered":"Ya\u015f\u0131 50-d\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 olanlar\u0131n N\u018fZ\u018fR\u0130N\u018f"},"content":{"rendered":"<p>Aliml\u0259r 50 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 insanlarda onkoloji x\u0259st\u0259likl\u0259rin artmas\u0131nda \u0259sas risk faktorlar\u0131ndan birinin piyl\u0259nm\u0259 oldu\u011funu bildiribl\u0259r.<\/p>\n<p>&#8220;The Independent\u201d n\u0259\u015frinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu n\u0259tic\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 yeni ara\u015fd\u0131rmada ortaya \u00e7\u0131x\u0131b. 2023-c\u00fc ild\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 20\u201349 ya\u015f aras\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r aras\u0131nda t\u0259xmin\u0259n 31 min x\u0259r\u00e7\u0259ng hal\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b (t\u0259xmin\u0259n h\u0259r min n\u0259f\u0259r\u0259 bir x\u0259st\u0259lik). M\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn, 50\u201379 ya\u015f qrupunda bu g\u00f6st\u0259rici 244 min hal (h\u0259r y\u00fcz n\u0259f\u0259r\u0259 bir) olub. G\u0259nc x\u0259st\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u0259n \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n n\u00f6vl\u0259r d\u00f6\u015f x\u0259r\u00e7\u0259ngi (8,5 min hal), ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259ngi (3 min hal) v\u0259 melanoma (2,8 min hal) olub.<\/p>\n<p>X\u0259r\u00e7\u0259ng Ara\u015fd\u0131rma \u0130nstitutu v\u0259 &#8220;\u0130mperial College London\u201d aliml\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r ki, siqaret, alkoqol v\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259t istehlak\u0131 kimi \u0259n\u0259n\u0259vi risk faktorlar\u0131 sabit qal\u0131b v\u0259 ya azal\u0131b. Bunun \u0259ksin\u0259 olaraq, 1995-ci ild\u0259n b\u0259ri piyl\u0259nm\u0259 s\u0259viyy\u0259si davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131r.<br \/>\nBununla bel\u0259, t\u0259dqiqat m\u00fc\u0259llifl\u0259ri bildirirl\u0259r ki, b\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259 indeksi (BMI) art\u0131m\u0131 t\u0259kba\u015f\u0131na g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda x\u0259r\u00e7\u0259ng art\u0131m\u0131n\u0131 tam izah etmir. Ola bilsin ki, bir ne\u00e7\u0259 faktorun \u2013 h\u0259m m\u0259lum, h\u0259m d\u0259 h\u0259l\u0259 tam \u00f6yr\u0259nilm\u0259mi\u015f amill\u0259rin \u2013 birg\u0259 t\u0259siri m\u00f6vcuddur. X\u0259r\u00e7\u0259ng Ara\u015fd\u0131rma \u0130nstitutunun professoru Monse Qarsiya-Klosas bildirib ki, g\u0259ncl\u0259rd\u0259 ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259ngi hallar\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 15 faizi piyl\u0259nm\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259li ola bil\u0259r. \u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 hallar\u0131n 40\u201350 faizi art\u0131q \u00e7\u0259ki, fiziki aktivliyin azl\u0131\u011f\u0131, alkoqol v\u0259 siqaret kimi faktorlar\u0131n birg\u0259 t\u0259siri il\u0259 izah edilir.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmalara \u0259sas\u0259n, 2001\u20132019-cu ill\u0259r aras\u0131nda ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259ngi hallar\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 20 faiz art\u0131m\u0131 m\u0259hz BMI art\u0131m\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. &#8220;\u0130mperial College London\u201dun professoru Mark Qyunter qeyd edib ki, piyl\u0259nm\u0259 t\u0259xmin\u0259n 19 m\u00fcxt\u0259lif x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6v\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Art\u0131q \u00e7\u0259kili insanlarda y\u00fcks\u0259k insulin s\u0259viyy\u0259si \u015fi\u015fl\u0259rin b\u00f6y\u00fcm\u0259sini stimulla\u015fd\u0131ra bil\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, xroniki iltihab da m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r x\u0259r\u00e7\u0259ng art\u0131m\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn bioloji v\u0259 ekoloji s\u0259b\u0259bl\u0259rini daha d\u0259qiq anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015fmiqyasl\u0131 uzunm\u00fcdd\u0259tli t\u0259dqiqatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131na \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlar. Onlar\u0131n fikrinc\u0259, s\u0259b\u0259bl\u0259r tam ayd\u0131n olmasa bel\u0259, piyl\u0259nm\u0259 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 art\u0131q s\u0259hiyy\u0259 siyas\u0259tind\u0259 prioritet olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmada 2001\u20132019-cu ill\u0259r \u00fczr\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259nin milli onkoloji reyestrinin m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259hlil edilib. N\u0259tic\u0259d\u0259 20\u201349 ya\u015f aras\u0131 insanlarda art\u0131m g\u00f6st\u0259r\u0259n 11 x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6v\u00fc m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib: qalxanab\u0259nz\u0259r v\u0259z, \u00e7oxsayl\u0131 mieloma, qaraciy\u0259r, b\u00f6yr\u0259k, \u00f6d kis\u0259si, ba\u011f\u0131rsaq, m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259zi, endometrium, a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011fu, d\u00f6\u015f v\u0259 yumurtal\u0131q x\u0259r\u00e7\u0259ngi.<\/p>\n<p>Qeyd olunur ki, a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011fu x\u0259r\u00e7\u0259ngi istisna olmaqla, bu n\u00f6vl\u0259rin ham\u0131s\u0131 art\u0131q \u00e7\u0259ki il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. \u018fks\u0259r hallarda x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259 h\u0259m g\u0259ncl\u0259r, h\u0259m d\u0259 ya\u015fl\u0131lar aras\u0131nda art\u0131r. Yaln\u0131z ba\u011f\u0131rsaq v\u0259 yumurtal\u0131q x\u0259r\u00e7\u0259ngi g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda ayr\u0131ca art\u0131m g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, aliml\u0259r bildiribl\u0259r ki, g\u0259nc qad\u0131nlarda BMI il\u0259 \u0259laq\u0259li ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259ngi hallar\u0131 \u00fcmumi statistikada qeyri-BMI faktorlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 hallardan azd\u0131r. Bu is\u0259 art\u0131m\u0131n yaln\u0131z piyl\u0259nm\u0259 il\u0259 izah olunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Ox\u015far tendensiya ki\u015fil\u0259r aras\u0131nda da m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib.<\/p>\n<p>Dig\u0259r ehtimal olunan amill\u0259r s\u0131ras\u0131nda ultra-emal olunmu\u015f qidalar, antibiotikl\u0259r v\u0259 \u0259traf m\u00fchit faktorlar\u0131 g\u00f6st\u0259rilir. Lakin bu faktorlar\u0131n bir \u00e7oxu B\u00f6y\u00fck Britaniyada ya sabitdir, ya da azal\u0131r ki, bu da s\u0259b\u0259bl\u0259rin kompleks ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n vacibliyini art\u0131r\u0131r.<br \/>\nX\u0259r\u00e7\u0259ng Ara\u015fd\u0131rma \u0130nstitutunun professoru Qarsiya-Klosas bildirib ki, yeni m\u0259lumatlar\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259d\u0259n bel\u0259, d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 piyl\u0259nm\u0259 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Britaniya X\u0259r\u00e7\u0259ng Ara\u015fd\u0131rma M\u0259rk\u0259zinin r\u0259hb\u0259ri Mi\u015fel Mit\u00e7ell d\u0259 g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda x\u0259r\u00e7\u0259ng art\u0131m tendensiyas\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259yib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, erk\u0259n diaqnostika yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn statistika da y\u00fcks\u0259l\u0259 bil\u0259r, lakin bu, problemin ciddiliyini azaltm\u0131r. O, profilaktika \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259r\u0259rli qida reklamlar\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, sa\u011flam m\u0259hsullar\u0131n t\u0259\u015fviqini v\u0259 siqaretl\u0259 m\u00fcbariz\u0259ni vacib say\u0131r.\/Ajans.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aliml\u0259r 50 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 insanlarda onkoloji x\u0259st\u0259likl\u0259rin artmas\u0131nda \u0259sas risk faktorlar\u0131ndan birinin piyl\u0259nm\u0259 oldu\u011funu bildiribl\u0259r. &#8220;The Independent\u201d n\u0259\u015frinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu n\u0259tic\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 yeni ara\u015fd\u0131rmada ortaya \u00e7\u0131x\u0131b. 2023-c\u00fc ild\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 20\u201349 ya\u015f aras\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r aras\u0131nda t\u0259xmin\u0259n 31 min x\u0259r\u00e7\u0259ng hal\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b (t\u0259xmin\u0259n h\u0259r min n\u0259f\u0259r\u0259 bir x\u0259st\u0259lik). M\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn, 50\u201379 ya\u015f qrupunda bu g\u00f6st\u0259rici 244 min hal (h\u0259r y\u00fcz n\u0259f\u0259r\u0259 bir) olub. G\u0259nc x\u0259st\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u0259n \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n n\u00f6vl\u0259r d\u00f6\u015f x\u0259r\u00e7\u0259ngi (8,5 min hal), ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259ngi (3 min hal) v\u0259 melanoma (2,8 min hal) olub. X\u0259r\u00e7\u0259ng Ara\u015fd\u0131rma \u0130nstitutu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":850341,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4401a40e17ef62e7ebe825cd1135327e.jpg",830,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4401a40e17ef62e7ebe825cd1135327e.jpg",830,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4401a40e17ef62e7ebe825cd1135327e.jpg",830,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4401a40e17ef62e7ebe825cd1135327e-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4401a40e17ef62e7ebe825cd1135327e-606x365.jpg",606,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4401a40e17ef62e7ebe825cd1135327e.jpg",640,386,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4401a40e17ef62e7ebe825cd1135327e.jpg",830,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4401a40e17ef62e7ebe825cd1135327e.jpg",830,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4401a40e17ef62e7ebe825cd1135327e-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4401a40e17ef62e7ebe825cd1135327e.jpg",830,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Aliml\u0259r 50 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 insanlarda onkoloji x\u0259st\u0259likl\u0259rin artmas\u0131nda \u0259sas risk faktorlar\u0131ndan birinin piyl\u0259nm\u0259 oldu\u011funu bildiribl\u0259r. &#8220;The Independent\u201d n\u0259\u015frinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu n\u0259tic\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 yeni ara\u015fd\u0131rmada ortaya \u00e7\u0131x\u0131b. 2023-c\u00fc ild\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 20\u201349 ya\u015f aras\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r aras\u0131nda t\u0259xmin\u0259n 31 min x\u0259r\u00e7\u0259ng hal\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b (t\u0259xmin\u0259n h\u0259r min n\u0259f\u0259r\u0259 bir x\u0259st\u0259lik). M\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn, 50\u201379 ya\u015f qrupunda bu g\u00f6st\u0259rici&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/850340"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=850340"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/850340\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":850342,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/850340\/revisions\/850342"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/850341"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=850340"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=850340"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=850340"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}