{"id":850362,"date":"2026-04-30T15:15:16","date_gmt":"2026-04-30T11:15:16","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=850362"},"modified":"2026-04-30T15:15:16","modified_gmt":"2026-04-30T11:15:16","slug":"ilahiyyatcidan-sos-din-p%c9%99rd%c9%99si-altinda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=850362","title":{"rendered":"\u0130lahiyyat\u00e7\u0131dan SOS: Din p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>B\u0259zi bax\u0131c\u0131lar, h\u0259tta \u00f6z\u00fcn\u00fc dindar kimi q\u0259l\u0259m\u0259 ver\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r insanlar\u0131n \u00e7ar\u0259sizliyind\u0259n, narahatl\u0131\u011f\u0131ndan v\u0259 b\u0259z\u0259n d\u0259 m\u0259lumats\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 edirl\u0259r. X\u00fcsusil\u0259 \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131nda problem ya\u015fayan, \u00f6vlad h\u0259sr\u0259ti \u00e7\u0259k\u0259n v\u0259 ya ail\u0259 qay\u011f\u0131lar\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259nl\u0259r tez-tez bu adamlara \u00fcz tuturlar. &#8220;\u00d6vlad\u0131m olmur&#8221;, &#8220;q\u0131z\u0131m \u0259r\u0259 getmir&#8221;, &#8220;bir Quran a\u00e7d\u0131r\u0131m&#8221; kimi fikirl\u0259rl\u0259 onlardan \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu axtaranlar\u0131n say\u0131 az deyil. B\u0259s bu meylin arxas\u0131nda n\u0259 dayan\u0131r?<\/p>\n<p>Yax\u0131nlarda sosial mediada \u201cNatavan\u201d ad\u0131 il\u0259 tan\u0131nan bir ekstrasensin payla\u015fd\u0131\u011f\u0131 video b\u0259zi izl\u0259yicil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n naraz\u0131l\u0131qla qar\u015f\u0131lanm\u0131\u015fd\u0131. Videoda \u00f6vlad\u0131 h\u0259bsd\u0259 olan bir qad\u0131n\u0131n ekstrasens\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k k\u00f6m\u0259k ist\u0259diyi, qar\u015f\u0131s\u0131na Qurani-K\u0259rim qoyularaq onun vasit\u0259sil\u0259 o\u011flunun h\u0259bsd\u0259n \u00e7\u0131xaca\u011f\u0131na \u00fcmid verildiyi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/qafqazislam.com\/uploads\/text_foto\/2020-06\/samid___.jpg\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>QM\u0130 r\u0259smisi, ilahiyyat\u00e7\u0131-alim Samid Quliyev m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 Musavat.com-a<\/strong>\u00a0fikrini b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcb: \u201cSon ill\u0259rd\u0259 h\u0259m \u0259n\u0259n\u0259vi mediada, h\u0259m d\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 ciddi narahatl\u0131q do\u011furan bir tendensiya s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131lmaqdad\u0131r. \u00d6z\u00fcn\u00fc \u201cdin adam\u0131\u201d, \u201cseyid\u201d, \u201cmolla\u201d, \u201c\u015feyx\u201d kimi t\u0259qdim ed\u0259n b\u0259zi \u015f\u0259xsl\u0259r fal\u00e7\u0131l\u0131q, cadug\u0259rlik v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif xurafat elementl\u0259rini din ad\u0131 il\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 s\u0131r\u0131ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu hal art\u0131q sistemli bir problem\u0259 \u00e7evrilm\u0259kd\u0259dir v\u0259 h\u0259m dini, h\u0259m d\u0259 sosial-m\u0259n\u0259vi bax\u0131mdan ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259yi kimi ortaya \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130slam dini a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 fal\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, qeybd\u0259n x\u0259b\u0259r verm\u0259 iddias\u0131n\u0131 v\u0259 sehr-cadu il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011f\u0131 qada\u011fan edib. Qurani-K\u0259rim v\u0259 h\u0259disl\u0259r bu kimi \u0259m\u0259ll\u0259ri insan\u0131 haqq yoldan azd\u0131ran, onu Allaha t\u0259v\u0259kk\u00fcld\u0259n uzaqla\u015fd\u0131ran t\u0259hl\u00fck\u0259li sapmalar kimi t\u0259qdim edir. Buna baxmayaraq b\u0259zi \u015f\u0259xsl\u0259r dini terminologiyandan v\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s simvollardan sui-istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k bu qada\u011fan olunmu\u015f \u0259m\u0259ll\u0259ri \u201cdua yazmaq\u201d, \u201ccadunu a\u00e7maq\u201d, \u201cqism\u0259t a\u00e7maq\u201d, \u201cba\u011flamaq\u201d kimi ifad\u0259l\u0259rl\u0259 p\u0259rd\u0259l\u0259yir v\u0259 sad\u0259, inanc\u0131na ba\u011fl\u0131 insanlar\u0131 aldatmaqdan \u00e7\u0259kinmirl\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>\u0130lahiyyat\u00e7\u0131n\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu c\u00fcr f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin c\u0259miyy\u0259t\u0259 vurdu\u011fu z\u0259r\u0259r \u00e7ox\u015fax\u0259lidir: &#8220;Birincisi, bu \u015f\u0259xsl\u0259r insanlar\u0131n inanc\u0131n\u0131 istismar edirl\u0259r. \u00c7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olan adamlar \u00fcmidl\u0259 bu \u201cdin adamlar\u0131\u201dna m\u00fcraci\u0259t edir, lakin n\u0259tic\u0259d\u0259 h\u0259m maddi, h\u0259m d\u0259 m\u0259n\u0259vi istismara m\u0259ruz qal\u0131rlar. \u0130kincisi, bu hallar dinin n\u00fcfuzuna ciddi z\u0259rb\u0259 vurur. Xurafat v\u0259 saxta dini praktikalar geni\u015f yay\u0131ld\u0131qca c\u0259miyy\u0259td\u0259 din\u0259 qar\u015f\u0131 yanl\u0131\u015f t\u0259s\u0259vv\u00fcr formala\u015f\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 h\u0259qiqi din xadiml\u0259ri il\u0259 bu kimi sui-istifad\u0259\u00e7il\u0259r eyni m\u00fcst\u0259vid\u0259 qavran\u0131l\u0131r ki, bu da \u0259n b\u00f6y\u00fck \u0259dal\u0259tsizlikl\u0259rd\u0259n biridir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, bu tendensiya elmi v\u0259 tibbi yana\u015fmalar\u0131 k\u00f6lg\u0259d\u0259 qoyur. B\u0259zi hallarda insanlar real tibbi m\u00fcalic\u0259d\u0259n imtina ed\u0259r\u0259k bu c\u00fcr \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 \u00fcz tutur v\u0259 bu, daha a\u011f\u0131r f\u0259sadlara b\u0259z\u0259n is\u0259 geri d\u00f6nm\u0259z n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u0130lahiyyat\u00e7\u0131 bu problemin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131n\u0131n z\u0259ruri oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131b:<\/strong>\u00a0\u201cT\u0259bli\u011fat i\u015fi g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259lidir. \u0130nsanlara dinin mahiyy\u0259ti d\u00fczg\u00fcn izah edilm\u0259li, xurafatla h\u0259qiqi dini bilik aras\u0131ndak\u0131 s\u0259rh\u0259d ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir. Bu istiqam\u0259td\u0259 Dini Qurumlarla \u0130\u015f \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si m\u0259scid imamlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir v\u0259 bu kimi i\u015fl\u0259rin daha da geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si vacibdir. Media m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r. Reytinq xatirin\u0259 bu \u015f\u0259xsl\u0259rin efir\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, onlar\u0131n reklam olunmas\u0131 c\u0259miyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 m\u0259suliyy\u0259tsizlikdir. Dini institutlar daha f\u0259al v\u0259 prinsipial m\u00f6vqe s\u0259rgil\u0259m\u0259lidir. C\u0259miyy\u0259t\u0259 do\u011fru dini bilik \u00e7atd\u0131r\u0131lmal\u0131, saxta \u201cdin adamlar\u0131\u201d a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 if\u015fa olunmal\u0131d\u0131r. H\u00fcquqi n\u0259zar\u0259t g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259lidir. \u0130nsanlar\u0131 aldadan v\u0259 bu yolla maddi qazanc \u0259ld\u0259 ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti h\u00fcquqi m\u00fcst\u0259vid\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir. Unutmamal\u0131y\u0131q ki, din insan\u0131 azad ed\u0259n, ona \u00fcmid v\u0259 m\u0259n\u0259vi g\u00fcc ver\u0259n ilahi bir sistemdir. Onu xurafat v\u0259 aldatma al\u0259tin\u0259 \u00e7evirm\u0259k is\u0259 h\u0259m dini d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259, h\u0259m d\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q x\u0259yan\u0259tdir. Bu g\u00fcn h\u0259r birimizin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n v\u0259zif\u0259 ayd\u0131nd\u0131r: dini saf \u015f\u0259kild\u0259 qorumaq, onu sui-istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 maarifl\u0259ndirici v\u0259 prinsipial m\u00f6vqe ortaya qoymaq. \u00c7\u00fcnki dinin ad\u0131 il\u0259 edil\u0259n h\u0259r bir yanl\u0131\u015fl\u0131q, \u0259slind\u0259, dinin \u00f6z\u00fcn\u0259 vurulan \u0259n a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259l\u0259rd\u0259n biridir\u201d.<\/p>\n<p><strong>Afaq Mirayiq,<\/strong><br \/>\n<strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u0259zi bax\u0131c\u0131lar, h\u0259tta \u00f6z\u00fcn\u00fc dindar kimi q\u0259l\u0259m\u0259 ver\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r insanlar\u0131n \u00e7ar\u0259sizliyind\u0259n, narahatl\u0131\u011f\u0131ndan v\u0259 b\u0259z\u0259n d\u0259 m\u0259lumats\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 edirl\u0259r. X\u00fcsusil\u0259 \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131nda problem ya\u015fayan, \u00f6vlad h\u0259sr\u0259ti \u00e7\u0259k\u0259n v\u0259 ya ail\u0259 qay\u011f\u0131lar\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259nl\u0259r tez-tez bu adamlara \u00fcz tuturlar. &#8220;\u00d6vlad\u0131m olmur&#8221;, &#8220;q\u0131z\u0131m \u0259r\u0259 getmir&#8221;, &#8220;bir Quran a\u00e7d\u0131r\u0131m&#8221; kimi fikirl\u0259rl\u0259 onlardan \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu axtaranlar\u0131n say\u0131 az deyil. B\u0259s bu meylin arxas\u0131nda n\u0259 dayan\u0131r? Yax\u0131nlarda sosial mediada \u201cNatavan\u201d ad\u0131 il\u0259 tan\u0131nan bir ekstrasensin payla\u015fd\u0131\u011f\u0131 video b\u0259zi izl\u0259yicil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n naraz\u0131l\u0131qla qar\u015f\u0131lanm\u0131\u015fd\u0131. Videoda \u00f6vlad\u0131 h\u0259bsd\u0259 olan bir qad\u0131n\u0131n ekstrasens\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k k\u00f6m\u0259k ist\u0259diyi, qar\u015f\u0131s\u0131na Qurani-K\u0259rim&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":850363,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/341713553bfbaa3a924e10a1bd970468.jpg",800,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/341713553bfbaa3a924e10a1bd970468.jpg",800,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/341713553bfbaa3a924e10a1bd970468.jpg",800,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/341713553bfbaa3a924e10a1bd970468-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/341713553bfbaa3a924e10a1bd970468-584x365.jpg",584,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/341713553bfbaa3a924e10a1bd970468.jpg",640,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/341713553bfbaa3a924e10a1bd970468.jpg",800,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/341713553bfbaa3a924e10a1bd970468.jpg",800,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/341713553bfbaa3a924e10a1bd970468-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/341713553bfbaa3a924e10a1bd970468.jpg",800,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"B\u0259zi bax\u0131c\u0131lar, h\u0259tta \u00f6z\u00fcn\u00fc dindar kimi q\u0259l\u0259m\u0259 ver\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r insanlar\u0131n \u00e7ar\u0259sizliyind\u0259n, narahatl\u0131\u011f\u0131ndan v\u0259 b\u0259z\u0259n d\u0259 m\u0259lumats\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 edirl\u0259r. X\u00fcsusil\u0259 \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131nda problem ya\u015fayan, \u00f6vlad h\u0259sr\u0259ti \u00e7\u0259k\u0259n v\u0259 ya ail\u0259 qay\u011f\u0131lar\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259nl\u0259r tez-tez bu adamlara \u00fcz tuturlar. &#8220;\u00d6vlad\u0131m olmur&#8221;, &#8220;q\u0131z\u0131m \u0259r\u0259 getmir&#8221;, &#8220;bir Quran a\u00e7d\u0131r\u0131m&#8221; kimi fikirl\u0259rl\u0259 onlardan \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu axtaranlar\u0131n say\u0131 az deyil.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/850362"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=850362"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/850362\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":850364,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/850362\/revisions\/850364"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/850363"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=850362"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=850362"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=850362"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}