{"id":850495,"date":"2026-05-01T12:44:22","date_gmt":"2026-05-01T08:44:22","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=850495"},"modified":"2026-05-01T12:44:22","modified_gmt":"2026-05-01T08:44:22","slug":"s%c9%99hiyy%c9%99-nazirliyinin-mut%c9%99x%c9%99ssisi-x%c9%99b%c9%99rdarliq-edir-oturaq-h%c9%99yatin-gizli-t%c9%99hluk%c9%99l%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=850495","title":{"rendered":"S\u0259hiyy\u0259 nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssisi x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir: Oturaq h\u0259yat\u0131n gizli t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259ri"},"content":{"rendered":"<div class=\"blog_text\">\n<p>Fiziki aktivlik insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayan \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biridir. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 bu sah\u0259nin \u0259h\u0259miyy\u0259ti daha da art\u0131r. M\u00f6vzunun aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Elmi-T\u0259dqiqat Tibbi B\u0259rpa \u0130nstitutunun fizioterapevti Fidan Piriyeva il\u0259 fiziki aktivliyin orqanizm\u0259 t\u0259siri, hamil\u0259lik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 rolu v\u0259 nevroloji x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259 reabilitasiya imkanlar\u0131 bar\u0259d\u0259 geni\u015f s\u00f6hb\u0259t etdik.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"two_image\">\n<figure><img src=\"https:\/\/sehiyye.gov.az\/site\/assets\/files\/13632\/press_reliz_6.jpg\" alt=\"\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<div class=\"blog_text\">\n<p><strong>\u2013 Fiziki aktivliyin insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 kimi m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirl\u0259ri var?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 Fiziki aktivlik g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131m\u0131zda skelet \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n, \u00fcr\u0259k-damar v\u0259 t\u0259n\u0259ff\u00fcs sisteml\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tini g\u00fccl\u0259ndir\u0259n v\u0259 enerji s\u0259rfi il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rdir. Onun h\u0259m fiziki sa\u011flaml\u0131q, h\u0259m d\u0259 emosional durum \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259ti var. Fiziki aktivlik \u00fcr\u0259k-damar sisteminin i\u015fini t\u0259nziml\u0259yir, damarlarda dur\u011funlu\u011fu azald\u0131r, t\u0259n\u0259ff\u00fcs funksiyalar\u0131n\u0131 v\u0259 qan d\u00f6vran\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r, infarkt, insult v\u0259 y\u00fcks\u0259k t\u0259zyiq riskini azald\u0131r. Eyni zamanda \u0259z\u0259l\u0259 v\u0259 s\u00fcm\u00fck sistemini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir, ya\u015fla \u0259laq\u0259dar yaranan s\u00fcm\u00fck-q\u0131\u011f\u0131rdaq deformasiyalar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r, madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sini stimulla\u015fd\u0131r\u0131r, immuniteti g\u00fccl\u0259ndirir. H\u0259zm v\u0259 ifrazat sisteml\u0259rin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir ed\u0259r\u0259k piyl\u0259nm\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. Bununla yana\u015f\u0131, diqq\u0259t v\u0259 yadda\u015f\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir, stress v\u0259 narahatl\u0131\u011f\u0131 azald\u0131r, depressiya riskini a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r v\u0259 \u00fcmumi \u0259hval-ruhiyy\u0259ni yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Hamil\u0259lik zaman\u0131 fiziki aktivliyin rolu varm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 B\u0259li, hamil\u0259lik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 fiziki aktivlik h\u0259m anan\u0131n, h\u0259m d\u0259 d\u00f6l\u00fcn sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Bu, anada bel a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r, qan d\u00f6vran\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r, hamil\u0259liyin daha rahat ke\u00e7m\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k edir, \u00e7\u0259ki art\u0131m\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259yir, \u00f6demin v\u0259 damar probleml\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r, \u00e7anaq \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir. H\u0259m\u00e7inin h\u0259y\u0259can\u0131 azaldaraq hamil\u0259lik v\u0259 zah\u0131l\u0131q depressiyas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r v\u0259 anan\u0131 psixoloji c\u0259h\u0259td\u0259n do\u011fu\u015fa haz\u0131rlay\u0131r. Eyni zamanda d\u00f6l\u00fcn qan d\u00f6vran\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 inki\u015faf\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131r\u0131r. Lakin h\u0259r bir hamil\u0259 qad\u0131n fiziki aktivliy\u0259 ba\u015flamazdan \u0259vv\u0259l m\u00fctl\u0259q h\u0259kiml\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Nevroloji x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259 fiziki reabilitasiyan\u0131n m\u0259qs\u0259di n\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 Nevroloji x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n sonra insanlarda m\u00fcxt\u0259lif funksiyalar\u0131n itm\u0259si m\u00fc\u015fahid\u0259 oluna bil\u0259r. Bu zaman reabilitasiya t\u0259dbirl\u0259ri h\u0259min funksiyalar\u0131n b\u0259rpas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilir. Fiziki reabilitasiya h\u0259r\u0259k\u0259t, balans, koordinasiya, nitq, udma, yeri\u015f v\u0259 m\u00fcvazin\u0259tin b\u0259rpas\u0131na, \u0259z\u0259l\u0259 tonusunun normalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na, deformasiyalar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na v\u0259 a\u011fr\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131na xidm\u0259t edir. M\u0259qs\u0259d sinir sistemi z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan funksional poz\u011funluqlar\u0131 azaltmaq v\u0259 x\u0259st\u0259nin m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r m\u00fcst\u0259qil h\u0259yat s\u00fcrm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259kdir.<br \/>\nBu reabilitasiya insult, beyin v\u0259 onur\u011fa beyni z\u0259d\u0259l\u0259ri, Parkinson x\u0259st\u0259liyi, u\u015faq serebral iflici v\u0259 periferik sinir z\u0259d\u0259l\u0259ri zaman\u0131 geni\u015f t\u0259tbiq olunur. X\u00fcsusi m\u0259\u015fql\u0259r vasit\u0259sil\u0259 \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rin g\u00fcc\u00fc art\u0131r\u0131l\u0131r, h\u0259r\u0259k\u0259t amplitudas\u0131 b\u0259rpa edilir v\u0259 x\u0259st\u0259nin g\u00fcnd\u0259lik f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri yenid\u0259n yerin\u0259 yetirm\u0259si t\u0259min olunur. Eyni zamanda balans v\u0259 koordinasiya m\u0259\u015fql\u0259ri y\u0131x\u0131lma riskini azald\u0131r. Reabilitasiya yaln\u0131z fiziki deyil, psixoloji bax\u0131mdan da faydal\u0131d\u0131r, motivasiyan\u0131 art\u0131r\u0131r v\u0259 depressiya riskini azald\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Hans\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 reabilitasiyadan istifad\u0259 olunmur?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 B\u0259zi hallarda reabilitasiya q\u0259ti \u0259ks g\u00f6st\u0259ri\u015fdir. Bunlara k\u0259skin iltihabi v\u0259 infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259r, y\u00fcks\u0259k h\u0259rar\u0259t, irinli prosesl\u0259r, travmalar\u0131n erk\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri, yeni s\u0131n\u0131qlar, ba\u011f v\u0259 v\u0259t\u0259r qopmalar\u0131, k\u0259skin \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, yeni ba\u015f vermi\u015f miokard infarkt\u0131, a\u011f\u0131r aritmiyalar, arterial t\u0259zyiqin k\u0259skin d\u0259yi\u015fm\u0259si, qanda \u015f\u0259k\u0259rin k\u0259skin artmas\u0131, beyin qan d\u00f6vran\u0131n\u0131n k\u0259skin pozulmas\u0131, qanaxmalar, tromboz v\u0259 tromboemboliya riskl\u0259ri, t\u0259n\u0259ff\u00fcs \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 psixi x\u0259st\u0259likl\u0259rin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259 d\u00f6vr\u00fc daxildir. Bu hallarda q\u0259rar\u0131 m\u00fctl\u0259q fizioterapevt v\u0259 reabilitoloq verm\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Ev \u015f\u0259raitind\u0259 fiziki aktiv olmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 B\u0259li, bu h\u0259m m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, h\u0259m d\u0259 effektivdir. \u0130dman zal\u0131na getm\u0259d\u0259n d\u0259 aktiv qalmaq olar. Aktiv m\u0259i\u015f\u0259t f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, evd\u0259 yoqa, pilates, n\u0259f\u0259s m\u0259\u015fql\u0259ri, y\u00fcng\u00fcl fiziki h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r v\u0259 r\u0259qs kimi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259r. \u018fsas \u015f\u0259rt m\u0259\u015fql\u0259rin d\u00fczg\u00fcn v\u0259 davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 yerin\u0259 yetirilm\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Fiziki aktivliyin azalmas\u0131 u\u015faqlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na v\u0259 akademik u\u011furlar\u0131na nec\u0259 t\u0259sir edir?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 U\u015faqlarda fiziki aktivliyin azalmas\u0131 art\u0131q \u00e7\u0259ki v\u0259 piyl\u0259nm\u0259 riskini art\u0131r\u0131r, \u0259z\u0259l\u0259 v\u0259 s\u00fcm\u00fck inki\u015faf\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259dir, onur\u011fa probleml\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Eyni zamanda \u00fcr\u0259k-damar sistemi z\u0259ifl\u0259yir, tez yorulma v\u0259 tez-tez x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259 hallar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bu, diqq\u0259t v\u0259 yadda\u015f\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259, \u00f6yr\u0259nm\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin\u0259, yuxu poz\u011funluqlar\u0131na v\u0259 emosional probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. N\u0259tic\u0259d\u0259 akademik g\u00f6st\u0259ricil\u0259r d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr. M\u00fcnt\u0259z\u0259m fiziki aktivlik is\u0259 u\u015faqlarda h\u0259m diqq\u0259tin c\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259, h\u0259m d\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fiziki aktivlik insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayan \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biridir. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 bu sah\u0259nin \u0259h\u0259miyy\u0259ti daha da art\u0131r. M\u00f6vzunun aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Elmi-T\u0259dqiqat Tibbi B\u0259rpa \u0130nstitutunun fizioterapevti Fidan Piriyeva il\u0259 fiziki aktivliyin orqanizm\u0259 t\u0259siri, hamil\u0259lik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 rolu v\u0259 nevroloji x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259 reabilitasiya imkanlar\u0131 bar\u0259d\u0259 geni\u015f s\u00f6hb\u0259t etdik. \u2013 Fiziki aktivliyin insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 kimi m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirl\u0259ri var? \u2013 Fiziki aktivlik g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131m\u0131zda skelet \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n, \u00fcr\u0259k-damar v\u0259 t\u0259n\u0259ff\u00fcs sisteml\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tini g\u00fccl\u0259ndir\u0259n v\u0259 enerji s\u0259rfi il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rdir. Onun h\u0259m fiziki sa\u011flaml\u0131q, h\u0259m d\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":850496,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/40606367d20d9ca9cd189d181a25d484.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/40606367d20d9ca9cd189d181a25d484.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/40606367d20d9ca9cd189d181a25d484.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/40606367d20d9ca9cd189d181a25d484-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/40606367d20d9ca9cd189d181a25d484-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/40606367d20d9ca9cd189d181a25d484-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/40606367d20d9ca9cd189d181a25d484.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/40606367d20d9ca9cd189d181a25d484.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/40606367d20d9ca9cd189d181a25d484-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/40606367d20d9ca9cd189d181a25d484.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Fiziki aktivlik insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayan \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biridir. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 bu sah\u0259nin \u0259h\u0259miyy\u0259ti daha da art\u0131r. M\u00f6vzunun aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Elmi-T\u0259dqiqat Tibbi B\u0259rpa \u0130nstitutunun fizioterapevti Fidan Piriyeva il\u0259 fiziki aktivliyin orqanizm\u0259 t\u0259siri, hamil\u0259lik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 rolu v\u0259 nevroloji x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259 reabilitasiya imkanlar\u0131 bar\u0259d\u0259 geni\u015f s\u00f6hb\u0259t etdik. \u2013 Fiziki aktivliyin insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/850495"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=850495"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/850495\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":850498,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/850495\/revisions\/850498"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/850496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=850495"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=850495"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=850495"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}