{"id":851330,"date":"2026-05-08T10:25:25","date_gmt":"2026-05-08T06:25:25","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=851330"},"modified":"2026-05-08T10:25:25","modified_gmt":"2026-05-08T06:25:25","slug":"mayin-8-i-beyn%c9%99lxalq-talassemiya-gunudur-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=851330","title":{"rendered":"May\u0131n 8-i Beyn\u0259lxalq Talassemiya G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>Beyn\u0259lxalq Talassemiya G\u00fcn\u00fc h\u0259r il may\u0131n 8-d\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada qeyd olunur v\u0259 bu g\u00fcn talassemiya x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n insanlar\u0131n probleml\u0259rin\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259k, c\u0259miyy\u0259td\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259ni g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r. Beyn\u0259lxalq Talassemiya G\u00fcn\u00fc yaln\u0131z tibbi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131m\u0131r, eyni zamanda, insanlarda sosial m\u0259suliyy\u0259t hissinin formala\u015fmas\u0131na, x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259ssas m\u00fcnasib\u0259tin yaranmas\u0131na xidm\u0259t edir. D\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 Beyn\u0259lxalq Talassemiya G\u00fcn\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259 konfranslar, maarifl\u0259ndirici kampaniyalar, qanverm\u0259 aksiyalar\u0131 v\u0259 sosial layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p><a class=\"azertac-link\" href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>\u00a0Az\u0259rbaycanda talassemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 istiqam\u0259tind\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 i\u015fl\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r sal\u0131r.<\/p>\n<p>Talassemiya hemoqlobinin sintezinin pozulmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan irsi qan x\u0259st\u0259liyidir. Hemoqlobin q\u0131rm\u0131z\u0131 qan h\u00fcceyr\u0259l\u0259rinin \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259si olub, orqanizmd\u0259 oksigenin da\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir. Talassemiya zaman\u0131 hemoqlobin normal \u015f\u0259kild\u0259 yaranmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0131rm\u0131z\u0131 qan h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri z\u0259ifl\u0259yir v\u0259 tez par\u00e7alan\u0131r. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 insan orqanizmind\u0259 xroniki qanazl\u0131\u011f\u0131 meydana g\u0259lir. X\u0259st\u0259lik genetik olaraq valideynl\u0259rd\u0259n u\u015faqlara \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 Aral\u0131q d\u0259nizi h\u00f6vz\u0259sind\u0259, Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259, Asiyada v\u0259 Qafqaz b\u00f6lg\u0259sind\u0259 daha geni\u015f yay\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Talassemiyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif formalar\u0131 m\u00f6vcuddur. X\u0259st\u0259liyin y\u00fcng\u00fcl formas\u0131nda insanlar uzun ill\u0259r ciddi simptom hiss etm\u0259d\u0259n ya\u015faya bilirl\u0259r. Lakin a\u011f\u0131r forma olan talassemiya major zaman\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259r daimi m\u00fcalic\u0259y\u0259 ehtiyac duyurlar. Bu x\u0259st\u0259lik, ad\u0259t\u0259n, u\u015faql\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. U\u015faqlarda sol\u011funluq, hals\u0131zl\u0131q, i\u015ftahas\u0131zl\u0131q, z\u0259if inki\u015faf, n\u0259f\u0259s darl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 tez yorulma kimi \u0259lam\u0259tl\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. M\u00fcalic\u0259 gecikdikd\u0259 s\u00fcm\u00fck d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri, daxili orqanlar\u0131n b\u00f6y\u00fcm\u0259si v\u0259 \u00fcr\u0259k probleml\u0259ri yarana bil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 erk\u0259n diaqnostika h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Talassemiya il\u0259 ya\u015fayan insanlar \u00f6m\u00fcr boyu m\u00fc\u0259yy\u0259n tibbi prosedurlardan ke\u00e7m\u0259li olurlar. \u018fn geni\u015f istifad\u0259 olunan m\u00fcalic\u0259 \u00fcsulu m\u00fcnt\u0259z\u0259m qan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sidir. Qan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si x\u0259st\u0259nin hemoqlobin s\u0259viyy\u0259sini normaya yax\u0131n saxlama\u011fa k\u00f6m\u0259k edir v\u0259 h\u0259yat keyfiyy\u0259tini art\u0131r\u0131r. Lakin tez-tez qan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si orqanizmd\u0259 d\u0259mirin h\u0259ddind\u0259n art\u0131q y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bu is\u0259 qaraciy\u0259r, \u00fcr\u0259k v\u0259 dig\u0259r orqanlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r eyni zamanda art\u0131q d\u0259miri orqanizmd\u0259n xaric ed\u0259n x\u00fcsusi preparatlar q\u0259bul etm\u0259li olurlar. M\u00fcasir tibd\u0259 s\u00fcm\u00fck iliyi v\u0259 k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 transplantasiyas\u0131 da t\u0259tbiq olunur v\u0259 b\u0259zi hallarda x\u0259st\u0259liyin tam sa\u011falmas\u0131na imkan verir.<\/p>\n<p>Talassemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 profilaktika \u0259n vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. X\u0259st\u0259liyin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011f\u0131n \u0259sas yolu nikahdan \u0259vv\u0259l tibbi m\u00fcayin\u0259l\u0259rin apar\u0131lmas\u0131d\u0131r. Talassemiya da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan \u015f\u0259xsl\u0259r x\u00fcsusi analizl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. \u018fg\u0259r h\u0259r iki t\u0259r\u0259f da\u015f\u0131y\u0131c\u0131d\u0131rsa, g\u0259l\u0259c\u0259k u\u015fa\u011f\u0131n a\u011f\u0131r formal\u0131 talassemiya il\u0259 do\u011fulma ehtimal\u0131 art\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n tibbi m\u0259sl\u0259h\u0259t v\u0259 genetik maarifl\u0259ndirm\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, Az\u0259rbaycanda da nikahdan \u0259vv\u0259l tibbi m\u00fcayin\u0259l\u0259rin t\u0259tbiqi talassemiyan\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na m\u00fch\u00fcm t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n<p>Talassemiya x\u0259st\u0259l\u0259rinin h\u0259yat\u0131nda qan donorlu\u011fu x\u00fcsusi yer tutur. Minl\u0259rl\u0259 insan ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn donor qan\u0131na ehtiyac duyur. K\u00f6n\u00fcll\u00fc qanverm\u0259 insan h\u0259yat\u0131n\u0131 xilas ed\u0259n \u0259n ali humanist add\u0131mlardan biridir. Bir donorun verdiyi qan b\u0259z\u0259n bir ne\u00e7\u0259 insan\u0131n h\u0259yat\u0131na \u00fcmid olur. Buna g\u00f6r\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 qanverm\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00e7ox vacibdir. X\u00fcsusil\u0259 g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda bu m\u00f6vzuda maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259rinin apar\u0131lmas\u0131 insanlar\u0131n sosial m\u0259suliyy\u0259t hissini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda talassemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t g\u00f6st\u0259ril\u0259n s\u0259hiyy\u0259 istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 son ill\u0259rd\u0259 bu x\u0259st\u0259liyin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, erk\u0259n diaqnostikas\u0131 v\u0259 m\u00fcalic\u0259si sah\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar at\u0131l\u0131b. \u201cHemofiliya v\u0259 talassemiya irsi qan x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 d\u00fc\u00e7ar olmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131 haqq\u0131nda\u201d Qanun h\u0259min x\u0259st\u0259l\u0259rin donor qan\u0131na v\u0259 d\u0259mirqovucu d\u0259rman preparatlar\u0131na ehtiyac\u0131n\u0131n tam \u00f6d\u0259nilm\u0259sin\u0259, onlar\u0131n sa\u011flaml\u0131q v\u0259ziyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na imkan yarad\u0131b. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 bir s\u0131ra qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 talassemiyal\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rin a\u015fkarlanmas\u0131 v\u0259 m\u00fcalic\u0259si sah\u0259sind\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilib. Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Respublika Talassemiya M\u0259rk\u0259zinin yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu x\u0259st\u0259l\u0259rin m\u00fcalic\u0259sinin m\u00fcasir s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259\u015fkili m\u00fcmk\u00fcn olub. 2014-c\u00fc ild\u0259n is\u0259 talassemiyan\u0131n radikal m\u00fcalic\u0259 \u00fcsulu olan s\u00fcm\u00fck iliyi transplantasiyas\u0131n\u0131n da h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin 2015-ci il fevral\u0131n 10-da imzalad\u0131\u011f\u0131 S\u0259r\u0259ncamla t\u0259sdiq edil\u0259n \u201cTalassemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 dair 2015-2020-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201d x\u0259st\u0259liyin profilaktikas\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, \u0259hali aras\u0131nda maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259rinin apar\u0131lmas\u0131na v\u0259 talassemiyal\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n tibbi yard\u0131m\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lib. D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di \u00f6lk\u0259mizd\u0259 talassemiya x\u0259st\u0259liyinin profilaktikas\u0131 v\u0259 m\u00fcalic\u0259sinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si yolu il\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259, \u0259lillik v\u0259 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131ndan ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 talassemiyal\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rin normal h\u0259yat f\u0259aliyy\u0259ti t\u0259min olunub, x\u0259st\u0259likd\u0259n \u0259lillik v\u0259 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131 azal\u0131b. Qohum nikahlar\u0131n\u0131n qada\u011fan edilm\u0259si yaln\u0131z talassemiya deyil, dig\u0259r qan x\u0259st\u0259likl\u0259rinin azalaca\u011f\u0131na b\u00f6y\u00fck \u00fcmidl\u0259r yarad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Beyn\u0259lxalq Talassemiya G\u00fcn\u00fc h\u0259r il may\u0131n 8-d\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada qeyd olunur v\u0259 bu g\u00fcn talassemiya x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n insanlar\u0131n probleml\u0259rin\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259k, c\u0259miyy\u0259td\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259ni g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r. Beyn\u0259lxalq Talassemiya G\u00fcn\u00fc yaln\u0131z tibbi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131m\u0131r, eyni zamanda, insanlarda sosial m\u0259suliyy\u0259t hissinin formala\u015fmas\u0131na, x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259ssas m\u00fcnasib\u0259tin yaranmas\u0131na xidm\u0259t edir. D\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 Beyn\u0259lxalq Talassemiya G\u00fcn\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259 konfranslar, maarifl\u0259ndirici kampaniyalar, qanverm\u0259 aksiyalar\u0131 v\u0259 sosial layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir. AZ\u018fRTAC\u00a0Az\u0259rbaycanda talassemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 istiqam\u0259tind\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 i\u015fl\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r sal\u0131r. Talassemiya hemoqlobinin sintezinin pozulmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan irsi qan x\u0259st\u0259liyidir. Hemoqlobin q\u0131rm\u0131z\u0131 qan h\u00fcceyr\u0259l\u0259rinin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":851331,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17781939322251756415_1200x630.jpg",923,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17781939322251756415_1200x630.jpg",923,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17781939322251756415_1200x630.jpg",923,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17781939322251756415_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17781939322251756415_1200x630-535x365.jpg",535,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17781939322251756415_1200x630-840x573.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17781939322251756415_1200x630.jpg",923,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17781939322251756415_1200x630.jpg",923,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17781939322251756415_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17781939322251756415_1200x630-923x620.jpg",923,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Beyn\u0259lxalq Talassemiya G\u00fcn\u00fc h\u0259r il may\u0131n 8-d\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada qeyd olunur v\u0259 bu g\u00fcn talassemiya x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n insanlar\u0131n probleml\u0259rin\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259k, c\u0259miyy\u0259td\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259ni g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r. Beyn\u0259lxalq Talassemiya G\u00fcn\u00fc yaln\u0131z tibbi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131m\u0131r, eyni zamanda, insanlarda sosial m\u0259suliyy\u0259t hissinin formala\u015fmas\u0131na, x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259ssas m\u00fcnasib\u0259tin yaranmas\u0131na xidm\u0259t edir. D\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 Beyn\u0259lxalq Talassemiya G\u00fcn\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/851330"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=851330"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/851330\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":851332,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/851330\/revisions\/851332"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/851331"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=851330"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=851330"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=851330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}