{"id":851597,"date":"2026-05-10T20:09:23","date_gmt":"2026-05-10T16:09:23","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=851597"},"modified":"2026-05-10T20:09:23","modified_gmt":"2026-05-10T16:09:23","slug":"savasdan-sulh%c9%99-az%c9%99rbaycanin-geosiyasi-donus-noqt%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=851597","title":{"rendered":"Sava\u015fdan s\u00fclh\u0259: Az\u0259rbaycan\u0131n geosiyasi d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si"},"content":{"rendered":"<p><strong>Son ill\u0259rd\u0259 C\u0259nubi Qafqazda ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin formala\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259 t\u0259kc\u0259 h\u0259rbi-siyasi reall\u0131qlar\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259si il\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 tarixi yadda\u015f\u0131n yenid\u0259n interpretasiyas\u0131, regionun iqtisadi x\u0259rit\u0259sinin yenid\u0259n qurulmas\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 balanslar\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259si il\u0259 xarakteriz\u0259 olunur.<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin ilk ill\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r sald\u0131qda, \u00f6lk\u0259nin ciddi siyasi v\u0259 institusional s\u0131naqlardan ke\u00e7diyi ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu d\u00f6vrd\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi r\u0259hb\u0259rliyi \u00f6lk\u0259d\u0259 sabitliyin b\u0259rpas\u0131, d\u00f6vl\u0259t institutlar\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 xaosun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan h\u0259lledici rol oynay\u0131b. Onun d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 formala\u015fan idar\u0259etm\u0259 modeli sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259tin strateji inki\u015faf x\u0259ttinin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/%C5%9E%C9%99han%C9%99\/20230126120023_heyder.jpg\" alt=\"20230126120023_heyder.jpg (37 KB)\" width=\"700\" height=\"440\" \/><\/p>\n<p>Bunun \u0259ksin\u0259 olaraq, 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259ri Az\u0259rbaycan siyasi tarixind\u0259 ciddi b\u00f6hran m\u0259rh\u0259l\u0259si kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u0259bh\u0259si \u2013 Musavat hakimiyy\u0259tinin idar\u0259etm\u0259 qabiliyy\u0259tinin z\u0259ifliyi, daxili siyasi par\u00e7alanma v\u0259 d\u00f6vl\u0259t strukturlar\u0131nda xaos \u00f6lk\u0259nin h\u0259m daxili sabitliyin\u0259, h\u0259m d\u0259 xarici m\u00f6vqel\u0259rin\u0259 ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi. H\u0259rbi-siyasi q\u0259rarlar\u0131n qeyri-pe\u015f\u0259kar \u015f\u0259kild\u0259 verilm\u0259si v\u0259 idar\u0259etm\u0259d\u0259 sistemsizlik n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 \u0259razil\u0259rin itirilm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n prosesl\u0259ri s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirdi.<\/p>\n<p>M\u00fcnaqi\u015f\u0259nin beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259vid\u0259 h\u0259llin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f AT\u018fT Minsk Qrupu format\u0131 is\u0259 uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n n\u0259tic\u0259ni verm\u0259di. Bu platforma \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlar faktiki olaraq status-kvonun dondurulmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131 v\u0259 real s\u00fclh mexanizminin formala\u015fmas\u0131n\u0131 gecikdirdi. Eyni zamanda m\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq g\u00fccl\u0259rin regiondak\u0131 maraqlar\u0131 prosesin obyektiv h\u0259llin\u0259 mane olan amill\u0259rd\u0259n biri kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/%C5%9E%C9%99han%C9%99\/%C9%99sg%C9%99r.jpg\" alt=\"\u0259sg\u0259r.jpg (111 KB)\" width=\"700\" height=\"464\" \/><\/p>\n<p>2020-ci ild\u0259 ba\u015f ver\u0259n \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si v\u0259 2023-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n antiterror t\u0259dbirl\u0259ri is\u0259 C\u0259nubi Qafqazda status-kvonu fundamental \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fdi. Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259rbi v\u0259 siyasi bax\u0131mdan \u0259ld\u0259 etdiyi n\u0259tic\u0259l\u0259r \u00f6lk\u0259nin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn v\u0259 suverenliyinin b\u0259rpas\u0131n\u0131 t\u0259min etdi. Bu proses t\u0259kc\u0259 h\u0259rbi \u00fcst\u00fcnl\u00fck deyil, h\u0259m d\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli siyasi strategiyan\u0131n n\u0259tic\u0259si kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir. D\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 ard\u0131c\u0131l q\u0259rarverm\u0259, diplomatik \u00e7eviklik v\u0259 institusional haz\u0131rl\u0131q bu m\u0259rh\u0259l\u0259nin \u0259sas dayaqlar\u0131 oldu.<br \/>\nPostm\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259sas prioritetl\u0259rd\u0259n biri azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rin b\u0259rpas\u0131 v\u0259 reinteqrasiyas\u0131d\u0131r. Bu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u201cB\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f\u201d proqram\u0131 t\u0259kc\u0259 m\u0259skunla\u015fma layih\u0259si deyil, eyni zamanda iqtisadi, sosial v\u0259 infrastruktur transformasiyas\u0131 modeli kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. X\u00fcsusil\u0259 Z\u0259ngilan v\u0259 dig\u0259r rayonlarda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n layih\u0259l\u0259r regionun yeni iqtisadi m\u0259rk\u0259z\u0259 \u00e7evrilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131 f\u0259sadlar is\u0259 bu g\u00fcn b\u0259rpa prosesinin \u0259sas \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. T\u0259xmin\u0259n 60 min hektar me\u015f\u0259 fondunun m\u0259hv edilm\u0259si, t\u0259bii resurslar\u0131n sistemli \u015f\u0259kild\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 v\u0259 ekoloji balans\u0131n pozulmas\u0131 regionun uzunm\u00fcdd\u0259tli b\u0259rpas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdir\u0259n amill\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Eyni zamanda mina problemi h\u0259l\u0259 d\u0259 ciddi humanitar v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik riski olaraq qal\u0131r v\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 t\u0259mizl\u0259m\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131 z\u0259ruri edir.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r kontekstind\u0259 s\u00fclh prosesi h\u0259l\u0259 d\u0259 ziddiyy\u0259tli dinamikaya malikdir. Az\u0259rbaycan bu prosesi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar t\u0259r\u0259f kimi t\u0259qdim ets\u0259 d\u0259, b\u0259zi xarici aktorlar\u0131n m\u00f6vqel\u0259ri v\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 c\u0259hdl\u0259ri regionda balans\u0131n tam formala\u015fmas\u0131na mane olur. Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n s\u0259rh\u0259d monitorinq missiyas\u0131 v\u0259 dig\u0259r mexanizml\u0259r b\u0259z\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik riskl\u0259rinin azald\u0131lmas\u0131ndan \u00e7ox, siyasi g\u0259rginliyin saxlan\u0131lmas\u0131na xidm\u0259t edir. Bu yana\u015fma regionda etimad m\u00fchitinin formala\u015fmas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdir\u0259n faktorlardan biri kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Eyni zamanda Erm\u0259nistan daxilind\u0259 siyasi q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 radikal ritorikan\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu da regionun g\u0259l\u0259c\u0259k sabitliyi \u00fc\u00e7\u00fcn risk yarad\u0131r. Bu c\u00fcr tendensiyalar s\u00fclh g\u00fcnd\u0259liyinin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sual alt\u0131na ala bil\u0259c\u0259k daxili siyasi faktorlar kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir. Buna baxmayaraq, Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi ist\u0259nil\u0259n t\u0259xribatlara qar\u015f\u0131 s\u0259rt v\u0259 adekvat cavab ver\u0259c\u0259yini b\u0259yan edir ki, bu da regional \u00e7\u0259kindirici balans\u0131n saxlanmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f mesaj kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/%C5%9E%C9%99han%C9%99\/bayraq.jpg\" alt=\"bayraq.jpg (280 KB)\" width=\"700\" height=\"479\" \/><\/p>\n<p>Regional geosiyasi dinamikan\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm elementl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi layih\u0259sidir. Bu layih\u0259 t\u0259kc\u0259 n\u0259qliyyat ba\u011flant\u0131s\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 \u015e\u0259rq\u2013Q\u0259rb v\u0259 \u015eimal\u2013C\u0259nub iqtisadi koridorlar\u0131n\u0131n inteqrasiyas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi vasit\u0259sil\u0259 Nax\u00e7\u0131van, T\u00fcrkiy\u0259, \u0130ran v\u0259 daha geni\u015f beyn\u0259lxalq iqtisadi m\u0259kan aras\u0131nda yeni logistik \u0259laq\u0259l\u0259rin formala\u015fmas\u0131 regionun iqtisadi \u00e7\u0259kisini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu prosesl\u0259rin \u00fcmumi n\u0259tic\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycan yaln\u0131z \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc b\u0259rpa etm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259yib, eyni zamanda regionda yeni siyasi v\u0259 iqtisadi reall\u0131q formala\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu reall\u0131q h\u0259rbi q\u0259l\u0259b\u0259d\u0259n ba\u015flayaraq diplomatik m\u00f6vqel\u0259nm\u0259, iqtisadi inteqrasiya v\u0259 infrastruktur yenid\u0259nqurmas\u0131 il\u0259 tamamlanan kompleks d\u00f6vl\u0259t strategiyas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong>\u015eahan\u0259 R\u0259himli,<\/strong><br \/>\n<strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son ill\u0259rd\u0259 C\u0259nubi Qafqazda ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin formala\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259 t\u0259kc\u0259 h\u0259rbi-siyasi reall\u0131qlar\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259si il\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 tarixi yadda\u015f\u0131n yenid\u0259n interpretasiyas\u0131, regionun iqtisadi x\u0259rit\u0259sinin yenid\u0259n qurulmas\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 balanslar\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259si il\u0259 xarakteriz\u0259 olunur. Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin ilk ill\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r sald\u0131qda, \u00f6lk\u0259nin ciddi siyasi v\u0259 institusional s\u0131naqlardan ke\u00e7diyi ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu d\u00f6vrd\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi r\u0259hb\u0259rliyi \u00f6lk\u0259d\u0259 sabitliyin b\u0259rpas\u0131, d\u00f6vl\u0259t institutlar\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 xaosun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan h\u0259lledici rol oynay\u0131b. Onun d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 formala\u015fan idar\u0259etm\u0259 modeli sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259tin strateji inki\u015faf&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":851598,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f33e9175ae9d2354dec7252233b3fb0d.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f33e9175ae9d2354dec7252233b3fb0d.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f33e9175ae9d2354dec7252233b3fb0d.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f33e9175ae9d2354dec7252233b3fb0d-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f33e9175ae9d2354dec7252233b3fb0d-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f33e9175ae9d2354dec7252233b3fb0d-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f33e9175ae9d2354dec7252233b3fb0d.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f33e9175ae9d2354dec7252233b3fb0d.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f33e9175ae9d2354dec7252233b3fb0d-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f33e9175ae9d2354dec7252233b3fb0d.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Son ill\u0259rd\u0259 C\u0259nubi Qafqazda ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin formala\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259 t\u0259kc\u0259 h\u0259rbi-siyasi reall\u0131qlar\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259si il\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 tarixi yadda\u015f\u0131n yenid\u0259n interpretasiyas\u0131, regionun iqtisadi x\u0259rit\u0259sinin yenid\u0259n qurulmas\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 balanslar\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259si il\u0259 xarakteriz\u0259 olunur. Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin ilk ill\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r sald\u0131qda, \u00f6lk\u0259nin ciddi siyasi v\u0259 institusional s\u0131naqlardan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/851597"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=851597"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/851597\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":851599,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/851597\/revisions\/851599"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/851598"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=851597"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=851597"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=851597"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}