{"id":852097,"date":"2026-05-14T18:01:03","date_gmt":"2026-05-14T14:01:03","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=852097"},"modified":"2026-05-14T18:01:03","modified_gmt":"2026-05-14T14:01:03","slug":"usaqpulu-yenid%c9%99n-gund%c9%99md%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=852097","title":{"rendered":"U\u015faqpulu yenid\u0259n G\u00dcND\u018fMD\u018f"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p>Az\u0259rbaycanda u\u015faqpulunun yenid\u0259n t\u0259tbiqi m\u0259s\u0259l\u0259si m\u00fczakir\u0259 olunur. Son ill\u0259r \u00f6lk\u0259d\u0259 do\u011fum g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan azalma v\u0259 demoqrafik tendensiyalar sosial d\u0259st\u0259k mexanizml\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 art\u0131r\u0131b. Ekspertl\u0259r hesab edir ki, g\u0259nc ail\u0259l\u0259rin sosial rifah\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si h\u0259m \u0259hali art\u0131m\u0131na, h\u0259m d\u0259 sosial sabitliy\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k&#8230;<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycanda u\u015faqpulunun yenid\u0259n t\u0259tbiqi m\u0259s\u0259l\u0259si son ill\u0259r sosial siyas\u0259t g\u00fcnd\u0259minin \u0259n \u00e7ox m\u00fczakir\u0259 olunan m\u00f6vzular\u0131ndan biridir. Do\u011fum g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n azalman\u0131n fonunda ekspertl\u0259r v\u0259 ictimaiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u00f6vl\u0259tin ail\u0259l\u0259r\u0259 birba\u015fa maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yinin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 vacib hesab edirl\u0259r.\u00a0<\/strong>Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sosial proqramlar \u2013 \u00fcnvanl\u0131 sosial yard\u0131m, \u00e7oxu\u015faql\u0131 ail\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n kateqoriyalar \u00fczr\u0259 m\u00fcavin\u0259tl\u0259r m\u00f6vcuddur. Lakin universal \u201cu\u015faqpulu\u201dnun (y\u0259ni b\u00fct\u00fcn u\u015faqlara ayl\u0131q \u00f6d\u0259ni\u015fin) b\u0259rpas\u0131 h\u0259l\u0259lik r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f bir q\u0259rar deyil.<br \/>\nSon ill\u0259rd\u0259 apar\u0131lan ictimai m\u00fczakir\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, u\u015faqpulunun b\u0259rpas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259nl\u0259r \u0259sas\u0259n iki arqument ir\u0259li s\u00fcr\u00fcrl\u0259r: birincisi, ail\u0259l\u0259rin artan h\u0259yat x\u0259rcl\u0259ri, ikincisi is\u0259 demoqrafik balans\u0131n qorunmas\u0131 z\u0259rur\u0259ti.<\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/olke.az\/photo\/770x415\/2025\/11\/04\/1762237886_1762227301_1668157828_usaq-pulu.jpeg\" alt=\"U\u015faqpulu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259 yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259md\u0259 \u2013 G\u00f6zl\u0259nil\u0259n q\u0259rar verilir?\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>Statistik tendensiyalar bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi Az\u0259rbaycanda da do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin t\u0259dric\u0259n d\u0259yi\u015fdiyini g\u00f6st\u0259rir. Bu is\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 \u0259m\u0259k bazar\u0131, sosial t\u0259minat sistemi v\u0259 iqtisadi art\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar yarad\u0131r.\u00a0<\/strong>M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 ekspertl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, ail\u0259l\u0259r\u0259 birba\u015fa maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi \u2013 x\u00fcsusil\u0259 u\u015faqpulu \u2013 g\u0259nc ail\u0259l\u0259rin q\u0259rarlar\u0131na t\u0259sir ed\u0259n m\u00fch\u00fcm faktor ola bil\u0259r. R\u0259smi qurumlar d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 vur\u011fulay\u0131b ki, sosial siyas\u0259t kompleks \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir v\u0259 yeni mexanizml\u0259rin t\u0259tbiqi maliyy\u0259 imkanlar\u0131 v\u0259 sosial h\u0259d\u0259fl\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n u\u015faqpulunun b\u0259rpas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 h\u0259l\u0259lik \u201cm\u00fczakir\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259\u201d olan m\u00f6vzulardan biri kimi qal\u0131r.<br \/>\n<strong><img src=\"https:\/\/teleqraf.az\/storage\/2020\/07\/29\/715x378\/akif_nesirli.jpg\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>B\u0259s Az\u0259rbaycanda u\u015faqpulu yenid\u0259n b\u0259rpa oluna bil\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Liberal \u0130qtisad\u00e7\u0131lar M\u0259rk\u0259zinin s\u0259dri, aqrar sah\u0259 \u00fczr\u0259 ekspert Akif N\u0259sirli m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 Musavat.com-a deyib ki, Az\u0259rbaycanda u\u015faqpulunun yenid\u0259n t\u0259tbiqi m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259m sosial, h\u0259m d\u0259 iqtisadi bax\u0131mdan m\u00fcr\u0259kk\u0259b bir siyasi se\u00e7imi t\u0259msil edir:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cSovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalan bu mexanizm m\u00fcst\u0259qillik ill\u0259rind\u0259 t\u0259dric\u0259n aradan qalx\u0131b, onun yerini daha \u00e7ox \u00fcnvanl\u0131 yard\u0131m proqramlar\u0131 tutub. Lakin universal m\u00fcavin\u0259tin b\u0259rpas\u0131 ideyas\u0131 do\u011fum g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259ki azalma il\u0259 birlikd\u0259 yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lir. D\u0259st\u0259k\u00e7il\u0259rin arqumentl\u0259ri \u0259sas\u0259n do\u011frudur &#8211; artan ya\u015fay\u0131\u015f x\u0259rcl\u0259ri fonunda ail\u0259l\u0259rin u\u015faq b\u00f6y\u00fctm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259kdiyi maliyy\u0259 y\u00fck\u00fc getdikc\u0259 a\u011f\u0131rla\u015f\u0131r. Lakin d\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, u\u015faqpulu t\u0259kba\u015f\u0131na do\u011fum s\u0259viyy\u0259sini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131rm\u0131r. Macar\u0131stan, Pol\u015fa v\u0259 Rusiya kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi proqramlar\u0131 demoqrafik g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259 yaln\u0131z m\u00fcv\u0259qq\u0259ti v\u0259 m\u0259hdud effekt verdi. Do\u011fum q\u0259rar\u0131 \u0259slind\u0259 m\u0259nzil, m\u0259\u015f\u011fulluq, u\u015faq bax\u0131m\u0131 xidm\u0259tl\u0259rinin keyfiyy\u0259ti v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 inam kimi bir-birin\u0259 ba\u011fl\u0131 amill\u0259rin m\u0259cmusundan as\u0131l\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u0130qtisad\u00e7\u0131 qeyd edir ki, maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131 da ciddi m\u0259s\u0259l\u0259dir:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cUniversal m\u00fcavin\u0259t, y\u0259ni b\u00fct\u00fcn u\u015faqlara f\u0259rq qoyulmadan \u00f6d\u0259nil\u0259n ayl\u0131q m\u0259bl\u0259\u011f b\u00fcdc\u0259y\u0259 sabit v\u0259 b\u00f6y\u00fck bir y\u00fck g\u0259tirir. Bu y\u00fck\u00fcn \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ya kifay\u0259t q\u0259d\u0259r fiskal m\u0259kan olmal\u0131d\u0131r, ya da ba\u015fqa x\u0259rc madd\u0259l\u0259ri azald\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r m\u00fcavin\u0259tin m\u0259bl\u0259\u011fi real al\u0131c\u0131l\u0131q g\u00fcc\u00fcnd\u0259n \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 olarsa, o zaman proqram h\u0259m maliyy\u0259 bax\u0131m\u0131ndan baha, h\u0259m d\u0259 praktik bax\u0131mdan t\u0259sirsiz olur. Daha m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc yana\u015fma kimi universall\u0131q \u0259v\u0259zin\u0259 se\u00e7iciliyi art\u0131rmaq, y\u0259ni d\u0259st\u0259yi h\u0259qiq\u0259t\u0259n ehtiyac\u0131 olan g\u0259nc v\u0259 \u00e7oxu\u015faql\u0131 ail\u0259l\u0259r\u0259, x\u00fcsusil\u0259 regionlarda ya\u015fayanlara y\u00f6n\u0259ltm\u0259k daha y\u00fcks\u0259k sosial s\u0259m\u0259r\u0259 ver\u0259 bil\u0259r. Bununla paralel olaraq u\u015faq bax\u0131m\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, m\u0259nzil subsidiyalar\u0131 v\u0259 analar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259\u015f\u011fulluq proqramlar\u0131 ail\u0259 siyas\u0259tinin daha effektiv dayaqlar\u0131na \u00e7evril\u0259 bil\u0259r. Y\u0259ni problem\u0259 kompleks v\u0259 daha h\u0259d\u0259fli yana\u015fma daha s\u0259m\u0259r\u0259li n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Afaq Mirayiq,<\/strong><br \/>\n<strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda u\u015faqpulunun yenid\u0259n t\u0259tbiqi m\u0259s\u0259l\u0259si m\u00fczakir\u0259 olunur. Son ill\u0259r \u00f6lk\u0259d\u0259 do\u011fum g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan azalma v\u0259 demoqrafik tendensiyalar sosial d\u0259st\u0259k mexanizml\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 art\u0131r\u0131b. Ekspertl\u0259r hesab edir ki, g\u0259nc ail\u0259l\u0259rin sosial rifah\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si h\u0259m \u0259hali art\u0131m\u0131na, h\u0259m d\u0259 sosial sabitliy\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k&#8230; Az\u0259rbaycanda u\u015faqpulunun yenid\u0259n t\u0259tbiqi m\u0259s\u0259l\u0259si son ill\u0259r sosial siyas\u0259t g\u00fcnd\u0259minin \u0259n \u00e7ox m\u00fczakir\u0259 olunan m\u00f6vzular\u0131ndan biridir. Do\u011fum g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n azalman\u0131n fonunda ekspertl\u0259r v\u0259 ictimaiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u00f6vl\u0259tin ail\u0259l\u0259r\u0259 birba\u015fa maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yinin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 vacib hesab edirl\u0259r.\u00a0Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sosial proqramlar \u2013 \u00fcnvanl\u0131 sosial yard\u0131m, \u00e7oxu\u015faql\u0131 ail\u0259l\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":852098,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/7fb0dff4b4eed0577fc6f34e5cec117f.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/7fb0dff4b4eed0577fc6f34e5cec117f.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/7fb0dff4b4eed0577fc6f34e5cec117f.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/7fb0dff4b4eed0577fc6f34e5cec117f-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/7fb0dff4b4eed0577fc6f34e5cec117f-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/7fb0dff4b4eed0577fc6f34e5cec117f-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/7fb0dff4b4eed0577fc6f34e5cec117f.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/7fb0dff4b4eed0577fc6f34e5cec117f.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/7fb0dff4b4eed0577fc6f34e5cec117f-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/7fb0dff4b4eed0577fc6f34e5cec117f.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycanda u\u015faqpulunun yenid\u0259n t\u0259tbiqi m\u0259s\u0259l\u0259si m\u00fczakir\u0259 olunur. Son ill\u0259r \u00f6lk\u0259d\u0259 do\u011fum g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan azalma v\u0259 demoqrafik tendensiyalar sosial d\u0259st\u0259k mexanizml\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 art\u0131r\u0131b. Ekspertl\u0259r hesab edir ki, g\u0259nc ail\u0259l\u0259rin sosial rifah\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si h\u0259m \u0259hali art\u0131m\u0131na, h\u0259m d\u0259 sosial sabitliy\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k&#8230; Az\u0259rbaycanda u\u015faqpulunun yenid\u0259n t\u0259tbiqi m\u0259s\u0259l\u0259si son ill\u0259r sosial siyas\u0259t g\u00fcnd\u0259minin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852097"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=852097"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852097\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":852099,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852097\/revisions\/852099"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/852098"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=852097"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=852097"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=852097"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}