{"id":852162,"date":"2026-05-15T11:36:14","date_gmt":"2026-05-15T07:36:14","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=852162"},"modified":"2026-05-15T11:36:14","modified_gmt":"2026-05-15T07:36:14","slug":"bu-gun-dunyada-beyn%c9%99lxalq-iqlim-gunu-kimi-qeyd-olunur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=852162","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq \u0130qlim G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>15 may d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq \u0130qlim G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u201c\u0130ki sahil\u201d x\u0259b\u0259r verir ki,<\/strong>\u00a0\u00a0h\u0259min qeyri-r\u0259smi ekoloji bayram\u0131n t\u0259sis edilm\u0259si meteoroloqlar\u0131n iqlimin qorunmas\u0131na dair \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131na cavab olaraq meydana g\u0259lib. \u00c7\u00fcnki iqlim h\u0259m indiki, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin rifah\u0131na t\u0259sir ed\u0259n m\u00fch\u00fcm resurs hesab olunur.<\/p>\n<p>\u0130qlimin qorunmas\u0131 bu g\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran qlobal probleml\u0259rd\u0259n biridir. Qlobal istil\u0259\u015fm\u0259, atmosfer qat\u0131nda ozonun s\u0259viyy\u0259sinin artmas\u0131, t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259r, planetd\u0259 hava \u015f\u0259raitinin d\u0259yi\u015fm\u0259si Yer k\u00fcr\u0259sinin iqliminin pisl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Bu is\u0259 insanlar\u0131n \u0259rzaq, h\u0259yat v\u0259 \u0259mlak t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir, t\u0259bii ehtiyatlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin balansl\u0131 inki\u015faf\u0131na ciddi z\u0259rb\u0259 vurur.<\/p>\n<p>Yaln\u0131z son 35 ild\u0259 planetd\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri k\u0259skin s\u00fcr\u0259tl\u0259nib v\u0259 dem\u0259k olar ki, h\u0259r il yeni temperatur rekordlar\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fcasir elml\u0259r Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 temperaturun daha da artaca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 f\u0259lak\u0259tli iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin n\u0259 q\u0259d\u0259r tez ba\u015f ver\u0259c\u0259yin\u0259 d\u0259qiq cavab ver\u0259 bilmir. Lakin ekoloq v\u0259 meteoroloqlar\u0131n fikrinc\u0259, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri gecikdirm\u0259k g\u00fcc\u00fcn\u0259 malikdir.<\/p>\n<p>Planetd\u0259 geri d\u00f6nm\u0259z iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olan \u0259sas probleml\u0259rd\u0259n biri atmosferd\u0259 istixana qazlar\u0131n\u0131n konsentrasiyas\u0131n\u0131n artmas\u0131d\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 ilk d\u0259f\u0259 1992-ci ild\u0259 Rio-de-Janeyroda ke\u00e7iril\u0259n \u201cYer Sammiti\u201dnd\u0259 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u00fczakir\u0259 olunub. D\u00fcnyan\u0131n 180-d\u0259n \u00e7ox \u00f6lk\u0259sinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131 imzalay\u0131blar. H\u0259min sazi\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin atmosferd\u0259ki istixana qazlar\u0131n\u0131n s\u0259viyy\u0259sini sabitl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi f\u0259aliyy\u0259t prinsipl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n edib ki, bu da Yer k\u00fcr\u0259sinin iqlim sistemin\u0259 qlobal antropogen t\u0259sirin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa y\u00f6n\u0259lib.<\/p>\n<p>1997-ci ilin sonunda Yaponiyan\u0131n Kioto \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Konvensiya t\u0259r\u0259fl\u0259rinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc konfrans\u0131nda m\u0259\u015fhur Kioto Protokolu q\u0259bul olunub. Bu beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259d inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259ri v\u0259 ke\u00e7id iqtisadiyyat\u0131na malik d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri 2008\u20132012-ci ill\u0259rd\u0259 istixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131 1990-c\u0131 ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 azaltma\u011fa v\u0259 ya sabitl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 \u00f6hd\u0259likl\u0259ndirirdi.<\/p>\n<p>Bundan 10 il sonra \u2014 2007-ci ilin dekabr\u0131nda \u0130ndoneziyan\u0131n Bali adas\u0131nda iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunan n\u00f6vb\u0259ti BMT konfrans\u0131 ke\u00e7irilib. 190-dan \u00e7ox d\u00f6vl\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 t\u0259dbird\u0259 d\u00fcnya liderl\u0259ri ticar\u0259t v\u0259 s\u0259naye sektorunda karbon qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri add\u0131mlar atma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131ran beyn\u0259lxalq sazi\u015f imzalay\u0131blar.<\/p>\n<p>Yer k\u00fcr\u0259sinin iqliminin qorunmas\u0131 h\u0259r bir planet sakininin davran\u0131\u015f\u0131ndan da as\u0131l\u0131d\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn, m\u0259s\u0259l\u0259n, avtomobild\u0259n daha az istifad\u0259 etm\u0259k, m\u0259nzill\u0259rd\u0259 enerjiy\u0259 q\u0259na\u0259t ed\u0259n i\u015f\u0131qland\u0131rma vasit\u0259l\u0259rind\u0259n yararlanmaq, a\u011fac\u0259km\u0259 aksiyalar\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259k v\u0259 ya\u015f\u0131ll\u0131qlar\u0131 qorumaq kifay\u0259tdir.<\/p>\n<p>\u0130lk bax\u0131\u015fda bunlar ki\u00e7ik add\u0131mlar kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r. Lakin bu \u201cki\u00e7ik\u201d add\u0131mlar planet \u0259halisinin say\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t qazan\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>15 may d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq \u0130qlim G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. \u201c\u0130ki sahil\u201d x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0\u00a0h\u0259min qeyri-r\u0259smi ekoloji bayram\u0131n t\u0259sis edilm\u0259si meteoroloqlar\u0131n iqlimin qorunmas\u0131na dair \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131na cavab olaraq meydana g\u0259lib. \u00c7\u00fcnki iqlim h\u0259m indiki, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin rifah\u0131na t\u0259sir ed\u0259n m\u00fch\u00fcm resurs hesab olunur. \u0130qlimin qorunmas\u0131 bu g\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran qlobal probleml\u0259rd\u0259n biridir. Qlobal istil\u0259\u015fm\u0259, atmosfer qat\u0131nda ozonun s\u0259viyy\u0259sinin artmas\u0131, t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259r, planetd\u0259 hava \u015f\u0259raitinin d\u0259yi\u015fm\u0259si Yer k\u00fcr\u0259sinin iqliminin pisl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Bu is\u0259 insanlar\u0131n \u0259rzaq, h\u0259yat v\u0259 \u0259mlak t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir, t\u0259bii ehtiyatlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin balansl\u0131 inki\u015faf\u0131na&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":852163,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ed23fbf1177882728223416256910951544.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ed23fbf1177882728223416256910951544.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ed23fbf1177882728223416256910951544.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ed23fbf1177882728223416256910951544-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ed23fbf1177882728223416256910951544-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ed23fbf1177882728223416256910951544-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ed23fbf1177882728223416256910951544.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ed23fbf1177882728223416256910951544.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ed23fbf1177882728223416256910951544-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ed23fbf1177882728223416256910951544.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"15 may d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq \u0130qlim G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. \u201c\u0130ki sahil\u201d x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0\u00a0h\u0259min qeyri-r\u0259smi ekoloji bayram\u0131n t\u0259sis edilm\u0259si meteoroloqlar\u0131n iqlimin qorunmas\u0131na dair \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131na cavab olaraq meydana g\u0259lib. \u00c7\u00fcnki iqlim h\u0259m indiki, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin rifah\u0131na t\u0259sir ed\u0259n m\u00fch\u00fcm resurs hesab olunur. \u0130qlimin qorunmas\u0131 bu g\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran qlobal probleml\u0259rd\u0259n biridir. Qlobal istil\u0259\u015fm\u0259,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852162"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=852162"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852162\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":852165,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852162\/revisions\/852165"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/852163"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=852162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=852162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=852162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}