{"id":852636,"date":"2026-05-20T08:54:05","date_gmt":"2026-05-20T04:54:05","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=852636"},"modified":"2026-05-20T08:54:05","modified_gmt":"2026-05-20T04:54:05","slug":"canli-unsiyy%c9%99t-yoxdursa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=852636","title":{"rendered":"Canl\u0131 \u00fcnsiyy\u0259t yoxdursa\u2026"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Sosioloq: \u018fn\u0259n\u0259vi m\u00fchit u\u015faqlara sosial m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri m\u00f6vcud t\u0259cr\u00fcb\u0259 \u0259sas\u0259nda \u00f6yr\u0259nm\u0259k imkan\u0131 verir, r\u0259q\u0259msal m\u00fchit is\u0259 daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 v\u0259 reaksiya \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulur<\/strong><\/em><\/p>\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 texnologiyan\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 insan h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdiyi kimi, u\u015faqlar\u0131n b\u00f6y\u00fcm\u0259 v\u0259 sosialla\u015fma prosesin\u0259 d\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 n\u00fcfuz edir. Bir vaxtlar u\u015faql\u0131\u011f\u0131n ayr\u0131lmaz hiss\u0259si say\u0131lan h\u0259y\u0259t oyunlar\u0131, canl\u0131 \u00fcnsiyy\u0259t v\u0259 birba\u015fa sosial m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r getdikc\u0259 r\u0259q\u0259msal m\u00fchitl\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nir. Bu d\u0259yi\u015fiklik t\u0259kc\u0259 h\u0259yat t\u0259rzind\u0259 deyil, eyni zamanda, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259, davran\u0131\u015f v\u0259 emosional reaksiyalarda da \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. U\u015faqlar\u0131n hans\u0131 m\u00fchitd\u0259 formala\u015fmas\u0131 is\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 onlar\u0131n c\u0259miyy\u0259t i\u00e7ind\u0259 nec\u0259 yer tutaca\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilir.<\/p>\n<p><em><strong>Canl\u0131 \u00fcnsiyy\u0259t niy\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 \u201cm\u0259kt\u0259b\u201d say\u0131l\u0131r?<\/strong><\/em><\/p>\n<p>M\u0259hz bu kontekstd\u0259 sosioloq\u00a0<strong>R\u0259van \u018fliyevin\u00a0<\/strong>problem\u0259 yana\u015fmas\u0131 m\u00f6vzunun sosial mahiyy\u0259tini daha ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 ortaya qoyur. O, hesab edir ki, u\u015fa\u011f\u0131n b\u00f6y\u00fcd\u00fcy\u00fc m\u00fchit onun davran\u0131\u015f modelini v\u0259 insanlarla m\u00fcnasib\u0259t qurma bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131 birba\u015fa formala\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Sosioloq qeyd edir ki, bu g\u00fcn u\u015faqlar\u0131n bir qismi h\u0259y\u0259t, m\u0259kt\u0259b, ail\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259ri v\u0259 canl\u0131 dostluq m\u00fchitind\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcr, dig\u0259r bir qismi is\u0259 telefon, plan\u015fet, komp\u00fcter v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin t\u0259siri alt\u0131nda formala\u015f\u0131r. Bu f\u0259rq onlar\u0131n sosial davran\u0131\u015f\u0131nda da ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. \u00c7\u00fcnki u\u015fa\u011f\u0131n nec\u0259 b\u00f6y\u00fcm\u0259si onun insanlarla nec\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t quraca\u011f\u0131n\u0131, hissl\u0259rini nec\u0259 ifad\u0259 ed\u0259c\u0259yini, dostluq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini nec\u0259 formala\u015fd\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r\u0259 hans\u0131 reaksiyan\u0131 ver\u0259c\u0259yini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n<p>\u018fn\u0259n\u0259vi m\u00fchitd\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n u\u015faqlar \u00fcz-\u00fcz\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t\u0259 daha tez uy\u011funla\u015f\u0131r. Onlar dostlar\u0131 il\u0259 k\u00fcs\u00fcr, bar\u0131\u015f\u0131r, oyunda n\u00f6vb\u0259 g\u00f6zl\u0259yir, uduzma\u011f\u0131 q\u0259bul edir, b\u00f6y\u00fckl\u0259rin s\u00f6hb\u0259tin\u0259 qulaq as\u0131r v\u0259 qrup daxilind\u0259 davranma qaydalar\u0131n\u0131 m\u0259nims\u0259yir. Y\u0259ni, u\u015faqlar sosial h\u0259yat\u0131n \u0259sas prinsipl\u0259rini canl\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6yr\u0259nirl\u0259r. Virtual m\u00fchitd\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n u\u015faqlarda is\u0259 \u00fcnsiyy\u0259tin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si ekran \u00fcz\u0259rind\u0259n qurulur. Mesajla\u015fma, q\u0131sa videolar, onlayn oyunlar v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r onlar\u0131n \u0259sas \u0259laq\u0259 vasit\u0259sin\u0259 \u00e7evrilir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n onlar daha s\u00fcr\u0259tli reaksiya vers\u0259l\u0259r d\u0259, canl\u0131 \u00fcnsiyy\u0259t zaman\u0131 b\u0259z\u0259n \u00e7\u0259tinlik ya\u015fay\u0131rlar.<\/p>\n<p>Elmi ara\u015fd\u0131rmalar da bu f\u0259rqi t\u0259sdiql\u0259yir. 2024-c\u00fc ild\u0259 apar\u0131lan beyn\u0259lxalq t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, erk\u0259n ya\u015fdan ba\u015flayaraq uzun m\u00fcdd\u0259t ekran qar\u015f\u0131s\u0131nda vaxt ke\u00e7ir\u0259n u\u015faqlarda sosial uy\u011funla\u015fma, emosiyalar\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131 v\u0259 ya\u015f\u0131dlarla sa\u011flam m\u00fcnasib\u0259t qurma bacar\u0131\u011f\u0131 nisb\u0259t\u0259n z\u0259ifl\u0259yir. Bel\u0259 u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn dostluq \u0259laq\u0259l\u0259rini davam etdirm\u0259k, s\u0259birli olmaq v\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fin hissl\u0259rini anlamaq daha \u00e7\u0259tin olur.<\/p>\n<p>Sosioloq onu da diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r ki, f\u0259rql\u0259r ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 canl\u0131 \u00fcnsiyy\u0259t bacar\u0131qlar\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. \u018fn\u0259n\u0259vi m\u00fchitd\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n u\u015faq qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 insan\u0131n bax\u0131\u015flar\u0131ndan, s\u0259s tonundan v\u0259 \u00fcz ifad\u0259sind\u0259n onun n\u0259 hiss etdiyini anlaya bilir. Virtual \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 is\u0259 emosiyalar \u0259sas\u0259n yaz\u0131, emoji v\u0259 q\u0131sa reaksiyalarla ifad\u0259 olunur. Bu da emosiyalar\u0131 d\u0259rin \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259rk etm\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. N\u0259tic\u0259d\u0259 u\u015faq \u00e7ox \u00fcnsiyy\u0259t qura bilir, lakin qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fi h\u0259r zaman tam ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r m\u00fch\u00fcm f\u0259rq s\u0259bir m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. R\u0259q\u0259msal m\u00fchit u\u015fa\u011f\u0131 s\u00fcr\u0259tli d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 al\u0131\u015fd\u0131r\u0131r: video maraql\u0131 deyils\u0259 d\u0259rhal d\u0259yi\u015filir, oyun al\u0131nm\u0131rsa ba\u015fqa birin\u0259 ke\u00e7ilir, s\u00f6hb\u0259t ist\u0259nmirs\u0259 ba\u011flan\u0131r. Halbuki real h\u0259yatda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r bu q\u0259d\u0259r s\u00fcr\u0259tli v\u0259 d\u0259yi\u015fk\u0259n deyil. Dostluq, t\u0259hsil prosesi v\u0259 ail\u0259 \u00fcnsiyy\u0259ti zaman v\u0259 s\u0259bir t\u0259l\u0259b edir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n virtual m\u00fchitd\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n u\u015faqlar b\u0259z\u0259n tez yorulur, tez \u0259s\u0259bil\u0259\u015fir v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli f\u0259aliyy\u0259t\u0259 k\u00f6kl\u0259nm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p><em><strong>Texnologiyan\u0131n \u00fcst\u00fcn t\u0259r\u0259fi: S\u00fcr\u0259t, \u00e7eviklik v\u0259 informasiya g\u00fcc\u00fc<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Burada diqq\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 \u00f6n\u0259mlidir. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r v\u0259 q\u0131sa, dinamik videolar u\u015fa\u011f\u0131n beynini daimi h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 al\u0131\u015fd\u0131r\u0131r. Bu is\u0259 m\u0259kt\u0259bd\u0259 m\u00fc\u0259llimi uzun m\u00fcdd\u0259t dinl\u0259m\u0259yi, ail\u0259d\u0259 sakit s\u00f6hb\u0259td\u0259 i\u015ftirak etm\u0259yi v\u0259 ya ya\u015f\u0131dlarla davaml\u0131 oyun qurma\u011f\u0131 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir. Ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, ekran vaxt\u0131 \u00e7ox olan u\u015faqlarda diqq\u0259tin tez yay\u0131nmas\u0131 v\u0259 sosial m\u00fchit\u0259 fokuslanman\u0131n azalmas\u0131 daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, virtual m\u00fchitd\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n u\u015faqlar\u0131n \u00fcst\u00fcn t\u0259r\u0259fl\u0259ri d\u0259 m\u00f6vcuddur. Onlar texnologiyan\u0131 daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 m\u0259nims\u0259yir, informasiyan\u0131 tez tap\u0131r v\u0259 r\u0259q\u0259msal al\u0259md\u0259 daha \u00e7evik davran\u0131rlar. Lakin problem ondad\u0131r ki, texnoloji \u00e7eviklik artd\u0131qca b\u0259z\u0259n insani yax\u0131nl\u0131q z\u0259ifl\u0259yir. U\u015faq \u00e7ox sayda insanla \u0259laq\u0259 qurur, amma az sayda insanla d\u0259rin m\u00fcnasib\u0259t yarada bilir.<\/p>\n<p><em><strong>Balans axtar\u0131\u015f\u0131: G\u0259l\u0259c\u0259yin u\u015fa\u011f\u0131 nec\u0259 formala\u015fmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/em><\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, \u0259n\u0259n\u0259vi m\u00fchit u\u015fa\u011fa birlikd\u0259 ya\u015fama\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259tdiyi halda, virtual m\u00fchit daha \u00e7ox paralel \u015f\u0259kild\u0259 m\u00f6vcud olma\u011f\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131r. Birincid\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u0259sasd\u0131r, ikincid\u0259 is\u0259 s\u00fcr\u0259t. Birincid\u0259 canl\u0131 emosiyalar, ikincid\u0259 is\u0259 ani reaksiyalar \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir. Bu bax\u0131mdan m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 valideynl\u0259rin \u0259sas v\u0259zif\u0259si u\u015faqlar\u0131 texnologiyadan uzaqla\u015fd\u0131rmaq deyil, onlar\u0131 h\u0259m r\u0259q\u0259msal, h\u0259m d\u0259 real sosial m\u00fchitd\u0259 balansl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 inki\u015faf etdirm\u0259kdir. \u00c7\u00fcnki u\u015faq sosial davran\u0131\u015f\u0131 proqramlardan deyil, canl\u0131 insan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nir.<\/p>\n<p><strong>Nigar Orucova, &#8220;\u0130ki sahil&#8221;<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sosioloq: \u018fn\u0259n\u0259vi m\u00fchit u\u015faqlara sosial m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri m\u00f6vcud t\u0259cr\u00fcb\u0259 \u0259sas\u0259nda \u00f6yr\u0259nm\u0259k imkan\u0131 verir, r\u0259q\u0259msal m\u00fchit is\u0259 daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 v\u0259 reaksiya \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulur M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 texnologiyan\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 insan h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdiyi kimi, u\u015faqlar\u0131n b\u00f6y\u00fcm\u0259 v\u0259 sosialla\u015fma prosesin\u0259 d\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 n\u00fcfuz edir. Bir vaxtlar u\u015faql\u0131\u011f\u0131n ayr\u0131lmaz hiss\u0259si say\u0131lan h\u0259y\u0259t oyunlar\u0131, canl\u0131 \u00fcnsiyy\u0259t v\u0259 birba\u015fa sosial m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r getdikc\u0259 r\u0259q\u0259msal m\u00fchitl\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nir. Bu d\u0259yi\u015fiklik t\u0259kc\u0259 h\u0259yat t\u0259rzind\u0259 deyil, eyni zamanda, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259, davran\u0131\u015f v\u0259 emosional reaksiyalarda da \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. U\u015faqlar\u0131n hans\u0131 m\u00fchitd\u0259 formala\u015fmas\u0131 is\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 onlar\u0131n c\u0259miyy\u0259t i\u00e7ind\u0259 nec\u0259 yer tutaca\u011f\u0131n\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":852638,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/a4c42bfd171015328647807658410614564-1.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/a4c42bfd171015328647807658410614564-1.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/a4c42bfd171015328647807658410614564-1.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/a4c42bfd171015328647807658410614564-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/a4c42bfd171015328647807658410614564-1-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/a4c42bfd171015328647807658410614564-1-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/a4c42bfd171015328647807658410614564-1.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/a4c42bfd171015328647807658410614564-1.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/a4c42bfd171015328647807658410614564-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/a4c42bfd171015328647807658410614564-1.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Sosioloq: \u018fn\u0259n\u0259vi m\u00fchit u\u015faqlara sosial m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri m\u00f6vcud t\u0259cr\u00fcb\u0259 \u0259sas\u0259nda \u00f6yr\u0259nm\u0259k imkan\u0131 verir, r\u0259q\u0259msal m\u00fchit is\u0259 daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 v\u0259 reaksiya \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulur M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 texnologiyan\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 insan h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdiyi kimi, u\u015faqlar\u0131n b\u00f6y\u00fcm\u0259 v\u0259 sosialla\u015fma prosesin\u0259 d\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 n\u00fcfuz edir. Bir vaxtlar u\u015faql\u0131\u011f\u0131n ayr\u0131lmaz hiss\u0259si say\u0131lan h\u0259y\u0259t oyunlar\u0131, canl\u0131 \u00fcnsiyy\u0259t v\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852636"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=852636"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852636\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":852640,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852636\/revisions\/852640"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/852638"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=852636"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=852636"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=852636"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}