{"id":852811,"date":"2026-05-21T12:22:25","date_gmt":"2026-05-21T08:22:25","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=852811"},"modified":"2026-05-21T12:22:25","modified_gmt":"2026-05-21T08:22:25","slug":"emosional-tuk%c9%99nm%c9%99-artiq-s%c9%99ssiz-epidemiyaya-cevrilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=852811","title":{"rendered":"Emosional t\u00fck\u0259nm\u0259 art\u0131q s\u0259ssiz epidemiyaya \u00e7evrilir"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Ekspertl\u0259r davaml\u0131 onlayn rejimin v\u0259 y\u00fcks\u0259k g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rin insan beynini \u201cistirah\u0259tsiz sistem\u0259\u201d ke\u00e7diyini deyirl\u0259r<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 emosional t\u00fck\u0259nm\u0259 art\u0131q yaln\u0131z f\u0259rdi psixoloji v\u0259ziyy\u0259t deyil, qlobal miqyasda sosial v\u0259 pe\u015f\u0259kar t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 \u00e7evril\u0259n ciddi probleml\u0259rd\u0259n biri kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir. S\u00fcr\u0259tl\u0259n\u0259n h\u0259yat ritmi, artan r\u0259qab\u0259t, y\u00fcks\u0259k i\u015f y\u00fck\u00fc, r\u0259q\u0259msal as\u0131l\u0131l\u0131q v\u0259 daimi m\u0259hsuldarl\u0131q t\u0259zyiqi insanlar\u0131n psixoloji dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259d\u0259n \u0259sas amill\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Son ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, emosional t\u00fck\u0259nm\u0259 hallar\u0131 son ill\u0259rd\u0259 x\u00fcsusil\u0259 s\u0259hiyy\u0259, t\u0259hsil, informasiya texnologiyalar\u0131 v\u0259 xidm\u0259t sektorunda \u00e7al\u0131\u015fan insanlar aras\u0131nda k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131b.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Psixoloq Christina Maslach t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan v\u0259 d\u00fcnyada \u0259n \u00e7ox istifad\u0259 olunan \u201cMaslach Burnout Inventory\u201d modeli emosional t\u00fck\u0259nm\u0259ni \u00fc\u00e7 \u0259sas istiqam\u0259td\u0259 izah edir: emosional yor\u011funluq, insanlardan uzaqla\u015fma v\u0259 \u015f\u0259xsi u\u011fur hissinin azalmas\u0131. Bu yana\u015fma g\u00f6st\u0259rir ki, burnout sad\u0259c\u0259 yor\u011funluq deyil. \u0130nsan m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259n sonra h\u0259m emosional olaraq bo\u015fal\u0131r, h\u0259m \u0259traf\u0131ndak\u0131lara qar\u015f\u0131 laqeyd m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r, h\u0259m d\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fin d\u0259y\u0259rin\u0259 inanma\u011f\u0131 dayand\u0131r\u0131r. M\u0259hz bu m\u0259qam emosional t\u00fck\u0259nm\u0259nin adi stresd\u0259n f\u0259rql\u0259ndiyi \u0259sas n\u00f6qt\u0259 hesab olunur.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri v\u0259ziyy\u0259tin x\u00fcsusil\u0259 s\u0259hiyy\u0259 sektorunda kritik h\u0259dd\u0259 \u00e7atd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya qoyur. \u201cJAMA Network\u201d\u00fcn ara\u015fd\u0131rmas\u0131 \u00fczr\u0259 45 \u00f6lk\u0259d\u0259 109 mind\u0259n \u00e7ox h\u0259kim aras\u0131nda apar\u0131lan sistematik t\u0259hlild\u0259 b\u0259zi t\u0259dqiqatlarda emosional t\u00fck\u0259nm\u0259 g\u00f6st\u0259ricisinin 86 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259ldiyi qeyd olunur. Bu n\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, uzun i\u015f saatlar\u0131, daimi m\u0259suliyy\u0259t hissi, insan h\u0259yat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rarlar verm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259ti v\u0259 fasil\u0259siz psixoloji g\u0259rginlik tibb i\u015f\u00e7il\u0259rind\u0259 ciddi emosional a\u015f\u0131nma yarad\u0131r. AB\u015e-da c\u0259rrah rezidentl\u0259ri aras\u0131nda apar\u0131lm\u0131\u015f ba\u015fqa bir ara\u015fd\u0131rmada i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n 38.6 faizi h\u0259r h\u0259ft\u0259 emosional t\u00fck\u0259nm\u0259 simptomlar\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib. Bu fakt onu g\u00f6st\u0259rir ki, m\u0259s\u0259l\u0259 t\u0259kc\u0259 a\u011f\u0131r i\u015f \u015f\u0259raiti deyil, h\u0259m d\u0259 davaml\u0131 psixoloji t\u0259zyiq m\u00fchitidir.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmalar emosional t\u00fck\u0259nm\u0259nin art\u0131q yaln\u0131z fiziki i\u015f y\u00fck\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6st\u0259rir. X\u00fcsusil\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fman\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 insanlar i\u015fd\u0259n sonra bel\u0259 psixoloji olaraq \u201ci\u015f rejimind\u0259n\u201d \u00e7\u0131xa bilmir. Telefon bildiri\u015fl\u0259ri, elektron m\u0259ktublar, onlayn iclaslar v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r insan beyninin istirah\u0259t imkan\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131r. \u0130nformasiya texnologiyalar\u0131 sah\u0259sind\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f beyn\u0259lxalq ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n yekununda proqram t\u0259minat\u0131 \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 aras\u0131nda burnout hallar\u0131n\u0131n artd\u0131\u011f\u0131 x\u00fcsusi vur\u011fulan\u0131r. T\u0259dqiqat n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, kollektiv m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin z\u0259if olmas\u0131, i\u015f m\u00fchitind\u0259 d\u0259st\u0259k hissinin azalmas\u0131 v\u0259 davaml\u0131 n\u0259tic\u0259 t\u0259zyiqi proqram\u00e7\u0131lar aras\u0131nda emosional yor\u011funlu\u011fu s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259ndir.<\/p>\n<p>Son d\u00f6vrd\u0259 s\u00fcni intellekt texnologiyalar\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tli yay\u0131lmas\u0131 da bu istiqam\u0259td\u0259 yeni riskl\u0259r formala\u015fd\u0131r\u0131r. Ara\u015fd\u0131rmalar zaman\u0131 art\u0131q \u201cAI brain fry\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 i\u015fl\u0259dilm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131b. Bu termin s\u00fcni intellekt al\u0259tl\u0259ri il\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t i\u015fl\u0259y\u0259n insanlarda yaranan zehni y\u00fckl\u0259nm\u0259 v\u0259 emosional yor\u011funlu\u011fu ifad\u0259 edir. Ara\u015fd\u0131rmalarda x\u00fcsusil\u0259 marketinq, proqramla\u015fd\u0131rma v\u0259 insan resurslar\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan \u0259m\u0259kda\u015flarda diqq\u0259t azalmas\u0131, psixoloji yor\u011funluq v\u0259 emosional bo\u015falma hallar\u0131n\u0131n daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 edildiyi qeyd olunur. Bu is\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, texnologiya i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fc azaltmaqla yana\u015f\u0131, insan beynin\u0259 yeni tip t\u0259zyiql\u0259r d\u0259 yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Emosional t\u00fck\u0259nm\u0259nin sosial t\u0259sirl\u0259ri d\u0259 getdikc\u0259 daha ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. B\u00f6y\u00fck Britaniyada apar\u0131lan sor\u011fularda i\u015f\u00e7il\u0259rin 85 faizinin burnout \u0259lam\u0259tl\u0259ri ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunub. G\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda is\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici daha y\u00fcks\u0259kdir. Ekspertl\u0259r bunu iqtisadi qeyri-sabitlik, g\u0259l\u0259c\u0259k qorxusu, karyera t\u0259zyiqi v\u0259 sosial m\u00fcqayis\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirirl\u0259r. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 davaml\u0131 olaraq \u201cu\u011furlu h\u0259yat\u201d g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259rinin t\u0259qdim olunmas\u0131 insanlarda psixoloji t\u0259zyiqi art\u0131r\u0131r v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc yet\u0259rsiz hiss etm\u0259 problemini g\u00fccl\u0259ndirir. N\u0259tic\u0259d\u0259 insanlar daha \u00e7ox i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fsa da, emosional bax\u0131mdan daha s\u00fcr\u0259tli t\u00fck\u0259nirl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, emosional t\u00fck\u0259nm\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t n\u0259zar\u0259tsiz qald\u0131qda h\u0259m psixoloji, h\u0259m d\u0259 fiziki sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi risk yarad\u0131r. Yuxusuzluq, diqq\u0259t pozuntusu, motivasiya itkisi, aqressiya, sosial uzaqla\u015fma v\u0259 depressiya burnoutun \u0259n geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259ri s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. B\u0259zi ara\u015fd\u0131rmalar is\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli emosional t\u00fck\u0259nm\u0259nin \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 immun sisteminin z\u0259ifl\u0259m\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259li ola bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu n\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, emosional t\u00fck\u0259nm\u0259 art\u0131q yaln\u0131z f\u0259rdi problem deyil. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 \u0259m\u0259k bazar\u0131na, m\u0259hsuldarl\u0131\u011fa, ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 c\u0259miyy\u0259tin sosial sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u0259sir ed\u0259n ciddi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fa \u00e7evrilib. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r problemin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015f v\u0259 \u015f\u0259xsi h\u0259yat balans\u0131n\u0131n qorunmas\u0131n\u0131, psixoloji d\u0259st\u0259k mexanizml\u0259rinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sini, i\u015f saatlar\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 r\u0259q\u0259msal yor\u011funlu\u011fun azald\u0131lmas\u0131n\u0131 vacib hesab edirl\u0259r.<\/p>\n<p><em><strong>Nigar Orucova, &#8220;\u0130ki sahil&#8221;<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekspertl\u0259r davaml\u0131 onlayn rejimin v\u0259 y\u00fcks\u0259k g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rin insan beynini \u201cistirah\u0259tsiz sistem\u0259\u201d ke\u00e7diyini deyirl\u0259r M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 emosional t\u00fck\u0259nm\u0259 art\u0131q yaln\u0131z f\u0259rdi psixoloji v\u0259ziyy\u0259t deyil, qlobal miqyasda sosial v\u0259 pe\u015f\u0259kar t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 \u00e7evril\u0259n ciddi probleml\u0259rd\u0259n biri kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir. S\u00fcr\u0259tl\u0259n\u0259n h\u0259yat ritmi, artan r\u0259qab\u0259t, y\u00fcks\u0259k i\u015f y\u00fck\u00fc, r\u0259q\u0259msal as\u0131l\u0131l\u0131q v\u0259 daimi m\u0259hsuldarl\u0131q t\u0259zyiqi insanlar\u0131n psixoloji dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259d\u0259n \u0259sas amill\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Son ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, emosional t\u00fck\u0259nm\u0259 hallar\u0131 son ill\u0259rd\u0259 x\u00fcsusil\u0259 s\u0259hiyy\u0259, t\u0259hsil, informasiya texnologiyalar\u0131 v\u0259 xidm\u0259t sektorunda \u00e7al\u0131\u015fan insanlar aras\u0131nda k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131b. Psixoloq Christina Maslach t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan v\u0259 d\u00fcnyada \u0259n \u00e7ox istifad\u0259 olunan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":852812,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/868b7df9177928387638398053510159324.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/868b7df9177928387638398053510159324.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/868b7df9177928387638398053510159324.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/868b7df9177928387638398053510159324-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/868b7df9177928387638398053510159324-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/868b7df9177928387638398053510159324-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/868b7df9177928387638398053510159324.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/868b7df9177928387638398053510159324.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/868b7df9177928387638398053510159324-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/868b7df9177928387638398053510159324.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Ekspertl\u0259r davaml\u0131 onlayn rejimin v\u0259 y\u00fcks\u0259k g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rin insan beynini \u201cistirah\u0259tsiz sistem\u0259\u201d ke\u00e7diyini deyirl\u0259r M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 emosional t\u00fck\u0259nm\u0259 art\u0131q yaln\u0131z f\u0259rdi psixoloji v\u0259ziyy\u0259t deyil, qlobal miqyasda sosial v\u0259 pe\u015f\u0259kar t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 \u00e7evril\u0259n ciddi probleml\u0259rd\u0259n biri kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir. S\u00fcr\u0259tl\u0259n\u0259n h\u0259yat ritmi, artan r\u0259qab\u0259t, y\u00fcks\u0259k i\u015f y\u00fck\u00fc, r\u0259q\u0259msal as\u0131l\u0131l\u0131q v\u0259 daimi m\u0259hsuldarl\u0131q t\u0259zyiqi insanlar\u0131n psixoloji dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259d\u0259n \u0259sas amill\u0259r&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852811"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=852811"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852811\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":852814,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852811\/revisions\/852814"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/852812"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=852811"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=852811"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=852811"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}