{"id":852934,"date":"2026-05-22T10:48:08","date_gmt":"2026-05-22T06:48:08","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=852934"},"modified":"2026-05-22T10:48:08","modified_gmt":"2026-05-22T06:48:08","slug":"bu-gun-beyn%c9%99lxalq-bioloji-muxt%c9%99liflik-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=852934","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn Beyn\u0259lxalq Bioloji M\u00fcxt\u0259liflik G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 h\u0259r il may\u0131n 22-d\u0259 Beyn\u0259lxalq Bioloji M\u00fcxt\u0259liflik G\u00fcn\u00fcn\u00fc qeyd edir.<\/p>\n<p><a class=\"azertac-link\" href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn 1995-ci ild\u0259 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sis olunub v\u0259 m\u0259qs\u0259di Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 bioloji m\u00fcxt\u0259lifliyin azalmas\u0131 problemin\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin diqq\u0259tini c\u0259lb etm\u0259kdir.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259lc\u0259 bu g\u00fcn\u00fcn dekabr\u0131n 29-da Bioloji M\u00fcxt\u0259liflik Konvensiyas\u0131n\u0131n q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindiyi g\u00fcnd\u0259 qeyd olunmas\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edilirdi. Lakin ilin sonuna t\u0259sad\u00fcf ed\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 bayramlar s\u0259b\u0259bind\u0259n tarix sonradan may\u0131n 22-n\u0259 d\u0259yi\u015fdirildi.<\/p>\n<p>Bioloji m\u00fcxt\u0259liflik Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259ki b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n v\u0259 ekosisteml\u0259rin m\u00fcxt\u0259lifliyidir: bitkil\u0259r, heyvanlar, mikroorqanizml\u0259r, me\u015f\u0259l\u0259r, t\u0259bii ya\u015fay\u0131\u015f m\u00fchitl\u0259ri v\u0259 ekosisteml\u0259r.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda bioloji m\u00fcxt\u0259liflik s\u00fcr\u0259tl\u0259 azal\u0131r: heyvan v\u0259 bitki n\u00f6vl\u0259ri yox olur, me\u015f\u0259l\u0259r v\u0259 ekosisteml\u0259r deqradasiyaya u\u011fray\u0131r. T\u0259xmin\u0259n bir milyon n\u00f6v m\u0259hv olmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259dir. Bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bi insan f\u0259aliyy\u0259ti hesab olunur.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq T\u0259bi\u0259ti M\u00fchafiz\u0259 \u0130ttifaq\u0131 bioloji m\u00fcxt\u0259lifliyin azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olan \u0259sas amill\u0259ri bel\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir:<\/p>\n<p>t\u0259bii m\u00fchitin m\u0259hv edilm\u0259si v\u0259 par\u00e7alanmas\u0131;<\/p>\n<p>\u0259traf m\u00fchitin \u00e7irkl\u0259nm\u0259si;<\/p>\n<p>iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri;<\/p>\n<p>invaziv n\u00f6vl\u0259rin yay\u0131lmas\u0131;<\/p>\n<p>s\u0259hrala\u015fma;<\/p>\n<p>\u0259hali art\u0131m\u0131 v\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q istehlak;<\/p>\n<p>t\u0259bii resurslardan qeyri-s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259.<\/p>\n<p>B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t sa\u011flam ekosisteml\u0259rd\u0259n tam \u015f\u0259kild\u0259 as\u0131l\u0131d\u0131r. T\u0259bi\u0259t insanlar\u0131 su, qida, d\u0259rman, enerji, yanacaq, ya\u015fay\u0131\u015f v\u0259 geyim \u00fc\u00e7\u00fcn materiallarla t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Bioloji m\u00fcxt\u0259lifliyin itirilm\u0259si ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131 pozur v\u0259 iqtisadiyyat, insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 v\u0259 iqlim \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi n\u0259tic\u0259l\u0259r yarada bil\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259bi\u0259tin qorunmas\u0131 \u00fczr\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259r<\/p>\n<p>1992-ci ild\u0259 Rio-de-Janeyro \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n BMT konfrans\u0131nda Bioloji M\u00fcxt\u0259liflik Konvensiyas\u0131 q\u0259bul olunub. Bu g\u00fcn Konvensiyaya t\u0259xmin\u0259n 200 d\u00f6vl\u0259t qo\u015fulub.<\/p>\n<p>2022-ci ild\u0259 is\u0259 BMT Kunmin-Monreal Qlobal Bioloji M\u00fcxt\u0259liflik \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Proqram\u0131n\u0131 q\u0259bul edib. Proqram\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259ri:.2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r ekosisteml\u0259rin 30 faizinin b\u0259rpas\u0131, qida tullant\u0131lar\u0131n\u0131n iki d\u0259f\u0259 azald\u0131lmas\u0131, biom\u00fcxt\u0259lifliyin qorunmas\u0131na h\u0259r il \u0259n az\u0131 200 milyard dollar investisiya yat\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259r bir insan bioloji m\u00fcxt\u0259lifliyin qorunmas\u0131na \u00f6z t\u00f6hf\u0259sini ver\u0259 bil\u0259r: t\u0259bi\u0259t\u0259 qay\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015fmaq, tullant\u0131lar\u0131 azaltmaq, su v\u0259 enerjiy\u0259 q\u0259na\u0259t etm\u0259k, x\u00fcsusi m\u00fchafiz\u0259 olunan t\u0259bi\u0259t \u0259razil\u0259rini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k, nadir bitki v\u0259 heyvan n\u00f6vl\u0259rini qorumaq.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq Bioloji M\u00fcxt\u0259liflik G\u00fcn\u00fc biz\u0259 xat\u0131rlad\u0131r ki, t\u0259bi\u0259tin qorunmas\u0131 b\u00fct\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin m\u0259suliyy\u0259ti v\u0259 planetin davaml\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n<div><sub><em><strong>M\u00fcxbir &#8211; G\u00f6y\u00e7\u0259k Mahmudlu<\/strong><\/em><\/sub><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 h\u0259r il may\u0131n 22-d\u0259 Beyn\u0259lxalq Bioloji M\u00fcxt\u0259liflik G\u00fcn\u00fcn\u00fc qeyd edir. AZ\u018fRTAC\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn 1995-ci ild\u0259 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sis olunub v\u0259 m\u0259qs\u0259di Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 bioloji m\u00fcxt\u0259lifliyin azalmas\u0131 problemin\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin diqq\u0259tini c\u0259lb etm\u0259kdir. \u018fvv\u0259lc\u0259 bu g\u00fcn\u00fcn dekabr\u0131n 29-da Bioloji M\u00fcxt\u0259liflik Konvensiyas\u0131n\u0131n q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindiyi g\u00fcnd\u0259 qeyd olunmas\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edilirdi. Lakin ilin sonuna t\u0259sad\u00fcf ed\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 bayramlar s\u0259b\u0259bind\u0259n tarix sonradan may\u0131n 22-n\u0259 d\u0259yi\u015fdirildi. Bioloji m\u00fcxt\u0259liflik Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259ki b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n v\u0259 ekosisteml\u0259rin m\u00fcxt\u0259lifliyidir: bitkil\u0259r, heyvanlar, mikroorqanizml\u0259r, me\u015f\u0259l\u0259r, t\u0259bii ya\u015fay\u0131\u015f m\u00fchitl\u0259ri v\u0259 ekosisteml\u0259r. Haz\u0131rda bioloji m\u00fcxt\u0259liflik s\u00fcr\u0259tl\u0259 azal\u0131r:&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":852935,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17794239302874932210_1200x630.jpg",923,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17794239302874932210_1200x630.jpg",923,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17794239302874932210_1200x630.jpg",923,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17794239302874932210_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17794239302874932210_1200x630-535x365.jpg",535,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17794239302874932210_1200x630-840x573.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17794239302874932210_1200x630.jpg",923,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17794239302874932210_1200x630.jpg",923,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17794239302874932210_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/17794239302874932210_1200x630-923x620.jpg",923,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 h\u0259r il may\u0131n 22-d\u0259 Beyn\u0259lxalq Bioloji M\u00fcxt\u0259liflik G\u00fcn\u00fcn\u00fc qeyd edir. AZ\u018fRTAC\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn 1995-ci ild\u0259 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sis olunub v\u0259 m\u0259qs\u0259di Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 bioloji m\u00fcxt\u0259lifliyin azalmas\u0131 problemin\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin diqq\u0259tini c\u0259lb etm\u0259kdir. \u018fvv\u0259lc\u0259 bu g\u00fcn\u00fcn dekabr\u0131n 29-da Bioloji M\u00fcxt\u0259liflik Konvensiyas\u0131n\u0131n q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindiyi g\u00fcnd\u0259 qeyd olunmas\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edilirdi. Lakin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852934"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=852934"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852934\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":852936,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852934\/revisions\/852936"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/852935"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=852934"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=852934"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=852934"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}