{"id":853310,"date":"2026-05-25T17:43:57","date_gmt":"2026-05-25T13:43:57","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=853310"},"modified":"2026-05-25T17:43:57","modified_gmt":"2026-05-25T13:43:57","slug":"ilham-%c9%99liyev-musavir%c9%99-kecirdi-tam-m%c9%99tn-foto-video","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=853310","title":{"rendered":"\u0130lham \u018fliyev m\u00fc\u015favir\u0259 ke\u00e7irdi &#8211; TAM M\u018fTN -FOTO\/V\u0130DEO"},"content":{"rendered":"<p>May\u0131n 25-d\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f m\u00fc\u015favir\u0259 ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p><strong>Musavat.com<\/strong>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 nitq s\u00f6yl\u0259yib.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin nitqi:<\/p>\n<p>&#8211; Bug\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 biz k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 m\u00fczakir\u0259 ed\u0259c\u0259yik. Bildiyiniz kimi, bu sah\u0259y\u0259 daim \u00e7ox b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rilir. H\u0259l\u0259 ilk d\u0259f\u0259 prezident v\u0259zif\u0259sin\u0259 se\u00e7il\u0259nd\u0259n sonra 2004-c\u00fc ild\u0259 ilk t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rimd\u0259n biri regional inki\u015faf proqram\u0131 idi v\u0259 onun da t\u0259rkib hiss\u0259si k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 idi.<\/p>\n<p>2004-c\u00fc ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f birinci be\u015fillik proqram bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259ll edilm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rdi v\u0259 biz g\u00f6rd\u00fck ki, bu proqram\u0131n davam\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Ondan sonra bir ne\u00e7\u0259 be\u015fillik regional inki\u015faf proqram\u0131 q\u0259bul edildi. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 b\u00fct\u00fcn regionlar canland\u0131, regionlarda m\u0259\u015f\u011fulluq artd\u0131 v\u0259 b\u00f6y\u00fck infrastruktur layih\u0259l\u0259ri icra edildi. Bu g\u00fcn bu layih\u0259l\u0259r olmadan Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcmumi inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. O c\u00fcml\u0259d\u0259n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu proqramda n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f infrastruktur layih\u0259l\u0259ri h\u0259lledici rol oynam\u0131\u015fd\u0131. \u00c7\u00fcnki o vaxt b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 dem\u0259k olar ki, qaz t\u0259chizat\u0131 yox idi. Elektrik t\u0259chizat\u0131 il\u0259 n\u0259inki regionlarda, Bak\u0131da b\u00f6y\u00fck probleml\u0259r ya\u015fan\u0131rd\u0131, h\u0259tta b\u00f6y\u00fck fasil\u0259l\u0259r olurdu. Avtomobil yollar\u0131 yarars\u0131z v\u0259ziyy\u0259td\u0259 idi. Su il\u0259 t\u0259chizat dem\u0259k olar ki, tamamil\u0259 t\u00fck\u0259nmi\u015fdi. Y\u0259ni k\u0259ndl\u0259rin dir\u00e7\u0259ldilm\u0259si v\u0259 k\u0259ndl\u0259rd\u0259 ya\u015fayan insanlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f s\u0259viyy\u0259sini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bu proqram\u0131n h\u0259lledici rolu olmu\u015fdu. O ild\u0259n bu yana b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 infrastruktur layih\u0259l\u0259ri icra edildi.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r biz azad edilmi\u015f torpaqlar\u0131 istisna ets\u0259k, bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 qazla\u015fman\u0131n s\u0259viyy\u0259si 96 faizdir. Elektrik t\u0259chizat\u0131 il\u0259 he\u00e7 bir yerd\u0259 he\u00e7 bir problem yoxdur, n\u0259inki \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc t\u0259min edirik, h\u0259tta bizim b\u00f6y\u00fck ixrac potensial\u0131m\u0131z yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bir \u00e7ox magistral, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259raras\u0131 v\u0259 k\u0259nd yollar\u0131 in\u015fa edilmi\u015fdir. B\u00f6y\u00fck su anbarlar\u0131 in\u015fa edilmi\u015fdir, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Taxtak\u00f6rp\u00fc, \u015e\u0259mkir\u00e7ay, G\u00f6yt\u0259p\u0259 v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri. Kanallar yenid\u0259n qurulmu\u015fdur v\u0259 bu proses davam etdirilir. Bir s\u00f6zl\u0259, b\u00f6lg\u0259l\u0259rin v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00e7ox s\u00fcr\u0259tl\u0259 getmi\u015fdir. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 bir \u00e7ox istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131nda b\u00f6y\u00fck art\u0131m olmu\u015fdur. Onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 q\u0259bul edilmi\u015fdir, \u00fcz\u00fcm\u00e7\u00fcl\u00fck, pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q, f\u0131nd\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q, sitrus\u00e7uluq, dig\u0259r istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 v\u0259 bu sah\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259kan verilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn subsidiyalar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259ti var. Onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada nadir \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ndir ki, geni\u015fmiqyasl\u0131 v\u0259 \u00e7ox\u00e7e\u015fidli subsidiya mexanizml\u0259rini t\u0259tbiq edir. D\u00fczd\u00fcr, burada da t\u0259kmill\u0259\u015fm\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn imkanlar var v\u0259 bu edilm\u0259lidir. Bu bar\u0259d\u0259 d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131lacaq. M\u00fcxt\u0259lif g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r verilir, o c\u00fcml\u0259d\u0259n g\u00fcbr\u0259, yanacaq g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, bu da d\u00fcnyada nadir sayda olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259tbiq edilir. Fermerl\u0259r\u0259 metodik t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r verilir v\u0259 h\u0259r c\u00fcr d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rilir, o c\u00fcml\u0259d\u0259n g\u00fcz\u0259\u015ftli kreditl\u0259rin verilm\u0259si. Bu g\u00fcn d\u0259 d\u00f6vl\u0259t x\u0259tti il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n bir \u00e7ox layih\u0259l\u0259r t\u0259bii ki, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259kan vermi\u015fdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0259g\u0259r pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6t\u00fcrs\u0259k, vaxtil\u0259 70-80-ci ill\u0259rd\u0259 pamb\u0131q istehsal\u0131 Az\u0259rbaycanda ild\u0259n-il\u0259 art\u0131rd\u0131, amma sonra m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 faktiki olaraq bu sah\u0259 \u0259ld\u0259n gedirdi. H\u0259m m\u0259hsuldarl\u0131q \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 idi, t\u0259qrib\u0259n hektardan maksimum bir ton, k\u00f6hn\u0259 dill\u0259 des\u0259k 10 sentner. Az\u0259rbaycanda pamb\u0131q istehsal\u0131 20 min tona d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. G\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f t\u0259dbirl\u0259r, ild\u0259n-il\u0259 apar\u0131lan islahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu g\u00fcn h\u0259m m\u0259hsuldarl\u0131q, h\u0259m d\u0259 istehsal art\u0131b. Bu g\u00fcn son n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 360 min tondan \u00e7ox pamb\u0131q istehsal edilmi\u015fdi v\u0259 pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qda ixtisasla\u015fm\u0131\u015f rayonlarda bunun k\u0259ndd\u0259 ya\u015fayan insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck xeyri olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Barama\u00e7\u0131l\u0131q faktiki olaraq \u0259ld\u0259n getmi\u015fdi. G\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f t\u0259dbirl\u0259r v\u0259 d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 biz barama\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 da b\u0259rpa etdik. Bununla ba\u011fl\u0131 olan ip\u0259k\u00e7ilik d\u0259 inki\u015faf etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Bel\u0259 misallar \u00e7oxdur, y\u0259ni \u00e7ox vaxt itirm\u0259k ist\u0259mir\u0259m. Sad\u0259c\u0259 olaraq, bildirm\u0259liy\u0259m ki, bizim bir \u00e7ox istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutdu\u011fumuz v\u0259zif\u0259l\u0259r icra edildi.<\/p>\n<p>Ancaq buna baxmayaraq, son vaxtlar k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 istehsal\u0131nda dinamika m\u0259ni qane etmir. Bir m\u00fcdd\u0259t bundan \u0259vv\u0259l Prezident Administrasiyas\u0131na, H\u00f6kum\u0259t\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f verildi ki, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na dair yeni D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131 haz\u0131rlans\u0131n, q\u0259bul edilsin, h\u0259rt\u0259r\u0259fli, \u0259hat\u0259li olsun. H\u0259m d\u00f6vl\u0259t investisiyalar\u0131, h\u0259m \u00f6z\u0259l sektor t\u0259r\u0259find\u0259n c\u0259lb edil\u0259c\u0259k investisiyalar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva etm\u0259lidir. Proqram \u00e7ox konkret v\u0259 q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli olmal\u0131d\u0131r. Bu g\u00fcn m\u00fczakir\u0259 ed\u0259c\u0259yimiz m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bu proqram\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si v\u0259 icras\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olacaq. M\u0259n \u0259min\u0259m ki, bu proqram icra edil\u0259nd\u0259n sonra bizim \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rimiz tam yerin\u0259 yetiril\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn d\u00fcnyada ged\u0259n meyill\u0259r k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n istehsal\u0131na da m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. M\u00fcharib\u0259l\u0259r, m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r, n\u0259qliyyat z\u0259ncirl\u0259rinin q\u0131r\u0131lmas\u0131, enerji sektorundak\u0131 b\u00f6hran, yanacaqla ba\u011fl\u0131 olan m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00e7\u0259tinlikl\u0259r bir \u00e7ox \u0259n\u0259n\u0259vi istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259t\u0259 qoymu\u015fdur. Bunu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, h\u0259r bir \u00f6lk\u0259 \u00f6z \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259lidir v\u0259 konkret add\u0131mlar atmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130kinci vacib amil, &#8211; bu yax\u0131nlarda Bak\u0131da ke\u00e7irilmi\u015f \u00dcmumd\u00fcnya \u015e\u0259h\u0259rsalma Forumunun m\u00fczakir\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 bu \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r, &#8211; geni\u015fmiqyasl\u0131 urbanizasiya, y\u0259ni k\u0259ndl\u0259rd\u0259n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 olan ax\u0131n. Bu, t\u0259kc\u0259 \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn xas olan m\u0259nfi meyildir. Ancaq b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259r, sad\u0259c\u0259 olaraq, bu m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn imkan tapa bilmir, yaxud da ki, d\u00fczg\u00fcn strategiya i\u015fl\u0259y\u0259 bilmirl\u0259r. Biz is\u0259 el\u0259 etm\u0259liyik ki, k\u0259ndl\u0259rd\u0259n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 yox, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n k\u0259ndl\u0259r\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f prosesi ba\u015flas\u0131n. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, k\u0259ndl\u0259 \u015f\u0259h\u0259r aras\u0131ndak\u0131 ist\u0259nil\u0259n istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 f\u0259rql\u0259r azald\u0131lmal\u0131d\u0131r. Qeyd etdiyim Regional \u0130nki\u015faf Proqram\u0131n\u0131n v\u0259 proqramlar\u0131n\u0131n, &#8211; dediyim kimi, bir ne\u00e7\u0259 proqram q\u0259bul edilmi\u015fdir, &#8211; m\u0259qs\u0259di d\u0259 bu idi ki, b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 el\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, insanlar orada ya\u015fas\u0131nlar, qals\u0131nlar, \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fs\u0131nlar, \u0259n\u0259n\u0259vi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsunlar, \u0259kin, bi\u00e7in, turizm imkanlar\u0131. Y\u0259ni orada xidm\u0259t sektoru da y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmal\u0131d\u0131r. Onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, biz Regional \u0130nki\u015faf proqramlar\u0131n\u0131 icra etdikc\u0259 sosial infrastruktur layih\u0259l\u0259rini d\u0259 u\u011furla icra etmi\u015fik. Bizim b\u00fct\u00fcn rayon m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 m\u00fcasir x\u0259st\u0259xanalar var, m\u0259kt\u0259b tikintisi geni\u015f v\u00fcs\u0259t alm\u0131\u015fd\u0131r. D\u00fczd\u00fcr, h\u0259l\u0259 yarars\u0131z v\u0259ziyy\u0259td\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259r var, amma onlar\u0131n say\u0131 ild\u0259n-il\u0259 azal\u0131r. Bizim 4 mind\u0259n \u00e7ox m\u0259kt\u0259bimiz var, b\u0259lk\u0259 d\u0259 bir az az, bir az \u00e7ox. Onlar\u0131n t\u0259qrib\u0259n dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, 80-85, b\u0259lk\u0259 d\u0259 90 faizi t\u0259mir edilib, n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u0259kt\u0259b tikilib. Ona g\u00f6r\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259\u015f\u011fullu\u011fu art\u0131rmaq v\u0259 insanlar\u0131 torpa\u011fa daha ba\u011fl\u0131 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn biz k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na yeni t\u0259kan verm\u0259liyik.<\/p>\n<p>Yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, q\u0259bul edilmi\u015f proqramlar v\u0259 q\u0259rarlar b\u00f6y\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u0259 s\u0259b\u0259b olub. Ancaq son bir ne\u00e7\u0259 il \u0259rzind\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n dur\u011funluq, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bizi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131 haz\u0131rlan\u0131b v\u0259 q\u0259bul edil\u0259c\u0259k. Bununla \u0259laq\u0259dar b\u0259zi r\u0259q\u0259ml\u0259ri s\u0259sl\u0259ndirm\u0259k ist\u0259rdim. Bu, x\u00fcsusil\u0259 \u00f6z\u0259l sektora g\u00f6nd\u0259ril\u0259n siqnal v\u0259 mesaj olacaq. \u00c7\u00fcnki d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 bu r\u0259q\u0259ml\u0259ri bilirl\u0259r. \u00d6z\u0259l sektor n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin d\u0259 D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n icras\u0131nda x\u00fcsusi rolu olmal\u0131d\u0131r. Burada biznes n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, m\u0259suliyy\u0259ti \u00f6n planda olmal\u0131d\u0131r. \u00d6z \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 olan ba\u011fl\u0131l\u0131q v\u0259 s\u0259rmay\u0259 qoyulu\u015fu \u00fc\u00e7\u00fcn daha m\u00fcnbit \u015f\u0259rait olmal\u0131d\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, biz m\u00fcxt\u0259lif mexanizml\u0259rd\u0259n d\u0259 istifad\u0259 ed\u0259c\u0259yik. H\u0259m g\u00fcz\u0259\u015ftli kreditl\u0259r, h\u0259m dig\u0259r al\u0259tl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259liyik ki, Az\u0259rbaycan sahibkarlar\u0131n\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na s\u0259rmay\u0259 qoymas\u0131na daha b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 nail olaq. Eyni zamanda, biz xarici investorlar\u0131 da h\u0259m m\u0259lumatland\u0131rmal\u0131y\u0131q, h\u0259m d\u0259 t\u0259\u015fviq etm\u0259liyik. \u00c7\u00fcnki bu g\u00fcn bizim beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rimiz \u00e7ox geni\u015fdir. Az\u0259rbaycanla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k ist\u0259y\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin say\u0131 ild\u0259n-il\u0259 art\u0131r. Bizim d\u00fcnya miqyas\u0131nda \u00e7ox y\u00fcks\u0259k reputasiyam\u0131z var, \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t imicimiz var. Az\u0259rbaycan art\u0131q d\u00fcnyada orta g\u00fcc\u0259 malik olan d\u00f6vl\u0259t kimi tan\u0131n\u0131r v\u0259 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u015firk\u0259tl\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 biziml\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. Biz, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, b\u00fct\u00fcn \u015firk\u0259tl\u0259r\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n xarici investorlara qanun \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 laz\u0131mi \u015f\u0259rait yarad\u0131r\u0131q. Ancaq, eyni zamanda, biz xarici \u015firk\u0259tl\u0259ri biz\u0259 laz\u0131m olan sah\u0259l\u0259r\u0259 c\u0259lb etm\u0259liyik. Ona g\u00f6r\u0259 burada s\u0259sl\u0259ndir\u0259c\u0259yim r\u0259q\u0259ml\u0259r h\u0259m yerli, h\u0259m xarici investorlara bir mesajd\u0131r.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, bizim istehsal\u0131m\u0131zla ba\u011fl\u0131 \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc t\u0259minetm\u0259 \u0259msal\u0131 v\u0259 b\u0259zi r\u0259q\u0259ml\u0259r s\u0259sl\u0259ndiril\u0259c\u0259k. Bu\u011fda istehsal\u0131. Biz c\u0259mi 55 faiz s\u0259viyy\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc bu\u011fda il\u0259 t\u0259min edirik v\u0259 \u0259fsuslar olsun ki, bu \u0259msal artm\u0131r. Biz el\u0259 yerind\u0259 say\u0131r\u0131q. Ne\u00e7\u0259 ildir ki, bizd\u0259 el\u0259 bu s\u0259viyy\u0259d\u0259 bu\u011fda istehsal olunur, baxmayaraq \u00e7ox b\u00f6y\u00fck t\u0259kan verilmi\u015fdir, bir \u00e7ox aqroparklar yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, aqroparklar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda \u00e7ox b\u00f6y\u00fck rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Buna baxmayaraq, bu\u011fda istehsal\u0131 v\u0259 onun \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259minetm\u0259 \u0259msal\u0131 bizd\u0259 artm\u0131r. Daxili istehsal 1 milyon 573 min ton, idxal 1 milyon 267 min ton. Bax, bu idxal\u0131 biz azaltmal\u0131y\u0131q. T\u0259bii ki, bizim co\u011frafiyam\u0131z\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, \u0259kin sah\u0259l\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, dig\u0259r k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259sinin z\u0259ruriliyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, biz h\u0259d\u0259f qoymamal\u0131y\u0131q ki, 100 faiz \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc \u0259rzaq bu\u011fdas\u0131 il\u0259 t\u0259min ed\u0259k. Ancaq h\u0259r halda 55 faiz q\u0259buledilm\u0259z r\u0259q\u0259mdir v\u0259 bu, m\u00fctl\u0259q artmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Dig\u0259r d\u0259nlil\u0259r \u00fczr\u0259 v\u0259ziyy\u0259t prinsip etibaril\u0259 m\u00fcsb\u0259tdir, \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc 95 faiz t\u0259min edirik v\u0259 idxal da \u00e7ox c\u00fczidir. D\u0259nli paxlalar. Daxili istehsal 23 min ton, idxal 15 min ton. Y\u0259ni \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc t\u0259minetm\u0259 indeksi 63 faizdir. Kartof. \u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc 91 faiz t\u0259min edirik, 160 min ton idxal edirik. Ancaq onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, 71 min ton da ixrac edirik. Ona g\u00f6r\u0259 burada, y\u0259ni k\u0259sir o q\u0259d\u0259r d\u0259 b\u00f6y\u00fck deyil. Kartof istehsal\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 imkanlar var v\u0259 biz idxal\u0131 tamamil\u0259 aradan g\u00f6t\u00fcrm\u0259liyik v\u0259 h\u0259m \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc t\u0259min etm\u0259liyik, eyni zamanda, daha b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 ixrac etm\u0259liyik.<\/p>\n<p>T\u0259r\u0259v\u0259z, bostan m\u0259hsullar\u0131, meyv\u0259, gil\u0259meyv\u0259. Burada v\u0259ziyy\u0259t m\u00fcsb\u0259tdir. \u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc t\u0259r\u0259v\u0259z \u00fczr\u0259 107 faiz t\u0259min edirik v\u0259 214 min ton ixrac edirik. Daxili istehsal is\u0259 1 milyon 770 min tondur. Bostan m\u0259hsullar\u0131 istehsal\u0131 460 min ton, idxal dem\u0259k olar ki, yoxdur. \u0130xrac 18 min ton, 104 faiz. Meyv\u0259, gil\u0259meyv\u0259. 140 faiz t\u0259minat, istehsal 1 milyon 400 min ton. T\u0259bii ki, idxal da var. \u00c7\u00fcnki m\u00fcxt\u0259lif meyv\u0259l\u0259r var ki, onlar idxal olunur, bizd\u0259 yeti\u015fmir. Amma ixrac da kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fckd\u00fcr, t\u0259qrib\u0259n 600 min tona yax\u0131n. M\u0259n qeyd etdim ki, biz f\u0131nd\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131 q\u0259bul etdik. Ondan sonra f\u0131nd\u0131q ba\u011flar\u0131 geni\u015f v\u00fcs\u0259t alm\u0131\u015fd\u0131r. Bu g\u00fcn biz qoz-f\u0131nd\u0131q istiqam\u0259ti \u00fczr\u0259 84 min ton m\u0259hsul yeti\u015fdiririk, 30 min ton da ixrac edirik. Y\u0259ni bu istiqam\u0259t \u00fczr\u0259 biz d\u00fcnyada 3-4-c\u00fc yerd\u0259 q\u0259rarla\u015fm\u0131\u015f\u0131q. \u00dcz\u00fcm istehsal\u0131. \u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc t\u0259minetm\u0259 \u0259msal\u0131 92 faiz, istehsal 211 min ton, idxal 28 min ton, ixrac da var. \u0130xrac da 10 min ton.<\/p>\n<p>Mal \u0259ti. \u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc 84 faiz t\u0259min edirik, 30 min ton idxal edilir, 150 min ton daxili istehsald\u0131r. Qu\u015f \u0259ti. 82 faiz, 147 min ton istehsal, 32 min ton idxald\u0131r. Qoyun-ke\u00e7i \u0259ti. 94 faiz, istehsal 88, idxal 5 min ton. Yumurta. 2 milyard 340 min \u0259d\u0259d istehsal olunur, idxal yoxdur, ehtiyac yoxdur. \u0130xrac is\u0259 90 milyon \u0259d\u0259ddir. Bal\u0131q v\u0259 bal\u0131q m\u0259hsullar\u0131. 81 faiz t\u0259minatd\u0131r, 23 min ton idxald\u0131r, ixrac 7 min ton. Bitki ya\u011flar\u0131. \u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc 52 faiz t\u0259min edirik, idxal 62 min ton, istehsal 56 min ton. K\u0259r\u0259 ya\u011f\u0131. 62 faiz, istehsal 26 min ton, idxal 20 min ton, ixrac 4 min ton. \u00c7ay. 86 faiz, istehsal 11 min ton, idxal 2,5 min ton, ixrac min tona yax\u0131n. Duz. \u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc t\u0259min edirik, ixrac edirik 20 min ton, daxili istehsal 80 min ton. Un. 95 faiz, daxili istehsal 1 milyon 364 min ton, idxal 95 min ton, ixrac 28 min ton. Makaron m\u0259mulatlar\u0131. Daxili istehsal 34 min ton, idxal 18 min ton, ixrac 14 min ton, \u00fcmumi t\u0259minat 89 faiz. \u015e\u0259k\u0259r. \u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc 102 faiz t\u0259min edirik v\u0259 96 min ton ixrac\u0131m\u0131z var. Bu r\u0259q\u0259ml\u0259ri m\u0259n qeyd etdiyim kimi, investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259sl\u0259ndirir\u0259m v\u0259 onlar\u0131 d\u0259v\u0259t edir\u0259m ki, bizd\u0259 bu g\u00fcn idxal olunan m\u0259hsullar\u0131n istehsal\u0131na onlar t\u00f6hf\u0259 versinl\u0259r.<\/p>\n<p>B\u0259zi v\u0259zif\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m, \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi il\u0259 \u0259laq\u0259dar art\u0131q bildirildi. Burada t\u0259kc\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259r v\u0259 n\u0259qliyyat z\u0259ncirl\u0259rinin q\u0131r\u0131lmas\u0131 deyil, iqlim d\u0259yi\u015fikliyi d\u0259 rol oynay\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 biz d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik. May ay\u0131nda Bak\u0131da h\u0259r halda bel\u0259 ya\u011f\u0131\u015f\u0131n ya\u011fmas\u0131n\u0131 m\u0259n xat\u0131rlam\u0131ram. M\u0259nd\u0259n ya\u015fl\u0131 olan insanlar da y\u0259qin ki, xat\u0131rlam\u0131r. Art\u0131q bu, \u0259fsuslar olsun ki, b\u0259z\u0259n f\u0259sadlar t\u00f6r\u0259dir. Amma dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, bizim su ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131 da b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131r\u0131r v\u0259 bu g\u00fcn anbarlarda y\u0131\u011f\u0131lan su biz\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k ki, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu il su problemi olmas\u0131n.<\/p>\n<p>Torpaqlardan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259si. Burada m\u0259qs\u0259d m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 maksimum art\u0131rmaq v\u0259 torpaqlar\u0131n d\u0259qiq analizini aparmaqd\u0131r ki, hans\u0131 \u0259razid\u0259 hans\u0131 torpaq sah\u0259sind\u0259 hans\u0131 m\u0259hsulun yeti\u015fdirilm\u0259si daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun ola bil\u0259r. Burada, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, rayonla\u015fma m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. Amma bilir\u0259m ki, b\u0259zi hallarda bir rayonda f\u0259rqli torpaq sah\u0259l\u0259rind\u0259 torpa\u011f\u0131n keyfiyy\u0259ti d\u0259 f\u0259rqlidir. Ona g\u00f6r\u0259 dem\u0259k ki, filan rayonda ancaq bu m\u0259hsul yeti\u015fdirilsin, ba\u015fqa m\u0259hsul yeti\u015fdirilm\u0259sin, d\u00fczg\u00fcn olmaz. T\u0259bii ki, h\u0259r bir sah\u0259 \u00fczr\u0259 d\u0259qiq analiz apar\u0131lark\u0259n onun elektron versiyas\u0131, m\u00fcxt\u0259lif d\u0259qiql\u0259\u015fdirm\u0259 \u00fcsullar\u0131, yeni texnologiyalardan istifad\u0259 edilm\u0259lidir, o c\u00fcml\u0259d\u0259n s\u00fcni intellekt, peyk imkanlar\u0131, yerl\u0259rd\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqat. \u00d6lk\u0259 \u0259razisi o q\u0259d\u0259r d\u0259 b\u00f6y\u00fck deyil. Ona g\u00f6r\u0259 bunu etm\u0259k \u00e7\u0259tin olmayacaq. M\u00fc\u0259yy\u0259n i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. Ancaq h\u0259r bir \u0259kin \u00fc\u00e7\u00fcn yararl\u0131 torpaq sah\u0259sinin, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, \u00f6z pasportu olmal\u0131d\u0131r. Orada hans\u0131 m\u0259hsul yeti\u015fdiril\u0259rs\u0259 fermer daha \u00e7ox qazanc g\u00f6t\u00fcr\u0259c\u0259k, bu, birincisi. \u0130kincisi, bizim \u00fcmumi k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 v\u0259 ixrac\u0131 strategiyam\u0131z\u0131n \u0259sas\u0131nda bu olmal\u0131d\u0131r. \u0130xrac t\u0259bii ki, bazarlara ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bazarlar var \u0259n\u0259n\u0259vi, var yeni. Ona g\u00f6r\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi bazarlarda bizim m\u0259hsul n\u0259 vaxta q\u0259d\u0259r laz\u0131m olacaq? Bu t\u0259hlil d\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Prinsipc\u0259 m\u00fcvafiq g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259r verildi ki, t\u0259r\u0259fda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 m\u00fczakir\u0259 edilsin ki, biz tutaq ki, meyv\u0259, t\u0259r\u0259v\u0259z, bostan m\u0259hsullar\u0131n\u0131 b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 ixrac edirik. N\u0259 vaxta q\u0259d\u0259r buna t\u0259l\u0259bat olacaq bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259vi say\u0131lan bazarlarda? \u00c7\u00fcnki indi bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldurlar. D\u00fczd\u00fcr, b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 iqlim imkan vermir ki, m\u00fcxt\u0259lif meyv\u0259l\u0259r yeti\u015fdirilsin. Ancaq h\u0259r halda bizim ixrac\u0131m\u0131z bazarlara ba\u011fl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 subsidiyalar veril\u0259nd\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259, bu amill\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r &#8211; daxili t\u0259l\u0259bat\u0131n ba\u011flanmas\u0131 v\u0259 ixrac imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si. Y\u0259ni ona g\u00f6r\u0259 subsidiyalar da \u00e7ox \u00e7evik olmal\u0131d\u0131r. B\u0259lk\u0259 d\u0259 h\u0259r il yenid\u0259n bax\u0131lmal\u0131d\u0131r &#8211; h\u0259m rayonlar \u00fczr\u0259, h\u0259m yeti\u015fdiril\u0259n m\u0259hsul \u00fczr\u0259. Y\u0259ni bir d\u0259f\u0259 bu m\u0259hsula bu q\u0259d\u0259r subsidiya veririk v\u0259 10 il bu davam edir, bel\u0259 olmaz. Y\u0259ni bu, \u00e7ox \u00e7evik mexanizm olmal\u0131d\u0131r. Bu da t\u0259bii ki, b\u00fct\u00fcn aidiyy\u0259ti qurumlar t\u0259r\u0259find\u0259n n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 texnikas\u0131 il\u0259 t\u0259minat. Bu istiqam\u0259td\u0259 d\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Son 20 il \u0259rzind\u0259 biz faktiki olaraq \u00f6z texnika park\u0131m\u0131z\u0131 tamamil\u0259 yenid\u0259n formala\u015fd\u0131rd\u0131q. K\u00f6hn\u0259d\u0259n qalan texnikalar dem\u0259k olar ki, art\u0131q yoxdur v\u0259 burada da d\u00f6vl\u0259t fermerl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r q\u0259bul edil\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259r ortaya qoyub. O c\u00fcml\u0259d\u0259n indi biz \u00f6z\u00fcm\u00fcz d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 texnikas\u0131n\u0131 istehsal edirik v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 \u0259lav\u0259 add\u0131mlar at\u0131lacaq.<\/p>\n<p>G\u00fcbr\u0259 istehsal\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131. Biz indi Karbamid zavodunun f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 n\u0259inki \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc, h\u0259tta bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259ri azot g\u00fcbr\u0259l\u0259ri il\u0259 t\u0259min edirik. Ancaq bu, c\u0259mi bir n\u00f6v g\u00fcbr\u0259dir. Biz\u0259 bir \u00e7ox n\u00f6v g\u00fcbr\u0259l\u0259r laz\u0131md\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 b\u0259zi xarici \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 indi bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 edilir, Az\u0259rbaycanda qar\u0131\u015f\u0131q g\u00fcbr\u0259 istehsal\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 g\u00fcbr\u0259l\u0259rin fasil\u0259siz \u00f6lk\u0259miz\u0259 idxal edilm\u0259si. \u00c7\u00fcnki bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 d\u00fcnyada indi v\u0259ziyy\u0259t qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259ndir. B\u0259zi g\u00fcbr\u0259 zavodlar\u0131 ba\u011flan\u0131b, \u00e7\u00fcnki qaz\u0131n qiym\u0259ti k\u0259skin artanda g\u00fcbr\u0259 istehsal\u0131 iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li olmur, m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0131tl\u0131q yarad\u0131l\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259, praqmatizm n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n biz ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259liyik ki, biz b\u00fct\u00fcn n\u00f6v g\u00fcbr\u0259l\u0259ri istehsal ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yik, ancaq h\u0259r halda onlar\u0131n \u00e7e\u015fidl\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259liyik.<\/p>\n<p>K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olanlar \u00fc\u00e7\u00fcn metodik t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r, treninql\u0259r, bu, art\u0131q uzun ill\u0259rdir davam edir. Maarifl\u0259ndirm\u0259 prosesi v\u0259 s\u0131\u011forta m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri. Y\u0259ni b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 biz daha da t\u0259kmil \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259liyik.<\/p>\n<p>Biz k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar birinci proqram\u0131 q\u0259bul ed\u0259nd\u0259 soyuducu anbarlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si \u00e7ox k\u0259skin dayanm\u0131\u015fd\u0131. \u00c7\u00fcnki bu olmadan m\u0259hsulu saxlamaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda 400 min ton tutumlu soyuducu anbarlar yarad\u0131l\u0131b. \u0130ndi t\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, bu olmasayd\u0131. Burada da onlar\u0131n m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259ti g\u00fcz\u0259\u015ftli, azfaizli kreditl\u0259r hesab\u0131na yarad\u0131l\u0131b. Ancaq soyuducu anbarlar\u0131n tutumu bizd\u0259 500 min ton olmal\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 100 min ton tutumlu soyuducu anbar infrastrukturu yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Su t\u0259chizat\u0131. Bunsuz k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 m\u00fcmk\u00fcn deyil. Burada da qeyd etdiyim kimi, bir \u00e7ox \u00f6n\u0259mli layih\u0259l\u0259r icra edildi. Su anbarlar\u0131 &#8211; Taxtak\u00f6rp\u00fc, \u015e\u0259mkir\u00e7ay \u0259n b\u00f6y\u00fck su anbarlar\u0131d\u0131r, G\u00f6yt\u0259p\u0259 su anbar\u0131, dig\u0259r su anbarlar\u0131. \u0130ndi 10 su anbar\u0131n\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131 layih\u0259si icra edilir. Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lardan azad edil\u0259nd\u0259n sonra d\u0259rhal orada su anbarlar\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131na ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q v\u0259 art\u0131q K\u00f6nd\u0259l\u0259n\u00e7ay su anbarlar\u0131n\u0131n say\u0131 \u00fc\u00e7 oldu. Xa\u00e7\u0131n\u00e7ay, ondan sonra Suqovu\u015fan, S\u0259rs\u0259ng, Zabux\u00e7ay su anbarlar\u0131 yenid\u0259n quruldu. Sovet vaxt\u0131nda yox idi, indi B\u0259rg\u00fc\u015fad v\u0259 H\u0259k\u0259ri su anbarlar\u0131n\u0131n tikintisi i\u015fl\u0259ri gedir. Qaraba\u011fda v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda bizim 25 faiz su ehtiyatlar\u0131m\u0131z formala\u015f\u0131r. Onlardan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 etm\u0259k, h\u0259m o b\u00f6lg\u0259ni, h\u0259m dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259ri su il\u0259 t\u0259min etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olacaq. \u00c7\u00fcnki vaxtil\u0259 S\u0259rs\u0259ng v\u0259 Suqovu\u015fan su anbarlar\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 yarad\u0131landa m\u0259qs\u0259d Qaraba\u011f\u0131n h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259narda olan 7-8 rayonu su il\u0259 t\u0259min etm\u0259k idi. O vaxt, i\u015f\u011faldan sonra erm\u0259nil\u0259r suyumuzu k\u0259smi\u015fdil\u0259r. \u0130ndi bir kanal f\u0259aliyy\u0259td\u0259dir. Dig\u0259r kanal\u0131n tikintisi davam edir v\u0259 bel\u0259likl\u0259, 8 rayona, t\u0259qrib\u0259n 100 min hektar torpa\u011fa su veril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u015eirvan kanal\u0131. Bunun tikintisin\u0259 biz beton kanal olaraq ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q v\u0259 y\u0259qin ki, g\u0259l\u0259n il art\u0131q istifad\u0259y\u0259 veril\u0259c\u0259k. Bu da b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 torpaq sah\u0259l\u0259rini su il\u0259 t\u0259min ed\u0259c\u0259k. Bu bar\u0259d\u0259 bu g\u00fcn m\u0259ruz\u0259 edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Biz Qaraba\u011f kanal\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131na, yenid\u0259n qurulmas\u0131na ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. Vaxtil\u0259 bunlar Yuxar\u0131 \u015eirvan, Yuxar\u0131 Qaraba\u011f kanallar\u0131 adland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Amma A\u015fa\u011f\u0131 \u015eirvan, A\u015fa\u011f\u0131 Qaraba\u011f kanallar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn biz q\u0259rara g\u0259ldik ki, bunlar\u0131 el\u0259 \u015eirvan v\u0259 Qaraba\u011f kanallar\u0131 adland\u0131raq. Y\u0259ni bu kanallar i\u015f\u0259 d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259n sonra b\u0259lk\u0259 d\u0259 200-300 min hektar torpa\u011fa su veril\u0259c\u0259k. Ancaq bu torpaqlarda m\u00fcasir \u015f\u0259b\u0259k\u0259 qurulmal\u0131d\u0131r v\u0259 bu da D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131nda n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. M\u00fcasir suvarma sisteml\u0259ri haz\u0131rda, &#8211; bu da d\u00f6vl\u0259tin d\u0259st\u0259yi il\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olub, &#8211; 130 min hektarda t\u0259tbiq olunur. M\u0259qs\u0259d bunu 300 min hektara \u00e7atd\u0131rmaqd\u0131r. \u018fg\u0259r bizim 300 min hektarda m\u00fcasir suvarma sisteml\u0259ri qurularsa, bax\u0131n, n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u0259hsuldarl\u0131q arta bil\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259hsuldarl\u0131\u011fa g\u0259ldikd\u0259, son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 burada art\u0131m var v\u0259 biz bunu y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndiririk. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn tax\u0131l\u00e7\u0131l\u0131qda, bizd\u0259 bu g\u00fcn h\u0259r hektardan 3,2 ton m\u0259hsul y\u0131\u011f\u0131l\u0131r. \u018fvv\u0259lki ill\u0259rd\u0259 bu, t\u0259qrib\u0259n 2 ton, b\u0259lk\u0259 d\u0259 bir q\u0259d\u0259r \u00e7ox idi. M\u0259qs\u0259d bunu 5 tona \u00e7atd\u0131rmaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q. Qeyd etdiyim kimi, bizd\u0259 hektardan m\u0259hsuldarl\u0131q c\u0259mi 1 ton idi, g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 3,6 tona \u00e7at\u0131b. Bu da b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259ri, h\u0259tta sovet d\u00f6vr\u00fcn\u00fc g\u00f6t\u00fcrs\u0259k, \u0259n y\u00fcks\u0259k n\u0259tic\u0259dir. Amma m\u0259qs\u0259d h\u0259r hektardan \u0259n az\u0131 5 ton g\u00f6t\u00fcrm\u0259kdir. Bel\u0259 olan halda bizd\u0259 100 min hektarda ki, pamb\u0131q \u0259kilir, 500 min ton pamb\u0131q istehsal olunacaq. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bunun ondan sonrak\u0131 emal\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 biz bax\u0131r\u0131q. \u0130plik, ondan sonra haz\u0131r m\u0259hsul &#8211; qar\u015f\u0131ya m\u0259qs\u0259d qoyulmal\u0131d\u0131r ki, biz mahl\u0131c ixrac etm\u0259y\u0259k, haz\u0131r m\u0259hsul istehsal ed\u0259k, ixrac ed\u0259k. Bu istiqam\u0259td\u0259 art\u0131q i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Yeni fabrikl\u0259r qurulmal\u0131d\u0131r v\u0259 m\u0259n investorlar\u0131 buna d\u0259v\u0259t edir\u0259m.<\/p>\n<p>\u0130ntensiv ba\u011f\u00e7\u0131l\u0131q. Biz bunun da m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259sini g\u00f6r\u00fcr\u00fck, o c\u00fcml\u0259d\u0259n azad edilmi\u015f torpaqlarda. A\u011fal\u0131 k\u0259ndinin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda sal\u0131nm\u0131\u015f meyv\u0259 ba\u011f\u0131. M\u0259n bu yax\u0131nlarda Z\u0259ngilanda olark\u0259n m\u0259lumat verildi ki, art\u0131q oradan ixrac da olunur. Y\u0259ni intensiv ba\u011f\u00e7\u0131l\u0131q, x\u00fcsusil\u0259 meyv\u0259 yeti\u015fdiril\u0259n b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259sas prioritet olmal\u0131d\u0131r v\u0259 burada qar\u015f\u0131ya m\u0259qs\u0259d qoyulur ki, 20 min yeni hektarda intensiv ba\u011f\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ba\u011flar qurulsun.<\/p>\n<p>\u0130stixana kompleksl\u0259ri. Bu g\u00fcn bizim 1500 hektar\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n istixanalar\u0131m\u0131z var, 500 hektar \u0259lav\u0259 olunmal\u0131d\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, biz burada da ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, \u00f6z\u0259l sektorun f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 arxalan\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>\u018ft, s\u00fcd, qu\u015f \u0259ti il\u0259 100 faiz \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc t\u0259min etm\u0259liyik. M\u0259n r\u0259q\u0259ml\u0259ri qeyd etdim, t\u0259qrib\u0259n 80-90 faiz s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir. Bunu 100 faiz\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259n hesab edir\u0259m ki, imkanlar var v\u0259 bu proqram qeyd etdiyim kimi, q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli olmal\u0131d\u0131r, 2026-2030-cu ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259c\u0259k. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, 2026-c\u0131 ilin dem\u0259k olar ki, yar\u0131s\u0131 art\u0131q arxada qal\u0131r, bu proqram\u0131n icras\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259mi d\u00f6rd il yar\u0131m qal\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u00f6vl\u0259t x\u0259tti il\u0259 proqram\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259sait bu il ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>H\u00f6kum\u0259t\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131ram ki, v\u0259sait tap\u0131ls\u0131n v\u0259 \u00f6z\u0259l sektorla da m\u00fcxt\u0259lif qurumlar, t\u0259bii ki, K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyi, H\u00f6kum\u0259t, ondan sonra Prezident Administrasiyas\u0131, \u0130qtisadiyyat Nazirliyi, dig\u0259r qurumlar f\u0259al i\u015fl\u0259m\u0259lidirl\u0259r. T\u0259xmini hesablamalar apar\u0131l\u0131b. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, indid\u0259n bunu dem\u0259k \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. Amma t\u0259xmini hesablamalar g\u00f6st\u0259rir ki, d\u00f6vl\u0259t x\u0259tti il\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn 2 milyard manatdan \u00e7ox v\u0259sait laz\u0131m olacaq, \u00f6z\u0259l sektorun pay\u0131 is\u0259 t\u0259qrib\u0259n 3 milyard manatdan \u00e7ox olacaq. \u00c7ox b\u00f6y\u00fck r\u0259q\u0259mdir. X\u00fcsusil\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, c\u0259mi d\u00f6rd il yar\u0131m \u0259rzind\u0259 bunu biz h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259liyik, ona g\u00f6r\u0259 proqram q\u0259bul edil\u0259nd\u0259n d\u0259rhal sonra biz i\u015fl\u0259r\u0259 ba\u015flamal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>X X X<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 naziri M\u0259cnun M\u0259mm\u0259dov \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k dedi:<\/p>\n<p>-C\u0259nab Prezident, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 aqrar sah\u0259nin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fct\u0259madi olaraq verdiyiniz d\u0259st\u0259y\u0259 v\u0259 qay\u011f\u0131ya g\u00f6r\u0259 Siz\u0259 \u00f6z d\u0259rin minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131 bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Qeyd edim ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 aqrar sah\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlar\u0131n \u0259sas\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u00f6n\u0259mind\u0259n ba\u015flanm\u0131\u015f v\u0259 Sizin r\u0259hb\u0259rliyiniz d\u00f6n\u0259mind\u0259 yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoymu\u015fdur. \u00c7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131zda qeyd etdiyiniz kimi, bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r &#8211; m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00f6z\u00fcn\u00fct\u0259minat s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, fermerl\u0259rin rifah s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130caz\u0259nizl\u0259, bu g\u00fcn &#8220;Aqrar sah\u0259nin inki\u015faf\u0131: m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259t v\u0259 2030 perspektivl\u0259ri&#8221; m\u00f6vzusunda t\u0259qdimat etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. T\u0259qdimat \u00fc\u00e7 hiss\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. Giri\u015f hiss\u0259sind\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n strateji \u0259h\u0259miyy\u0259ti haqq\u0131nda m\u0259lumat t\u0259qdim ed\u0259c\u0259y\u0259m. Daha sonra m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259t, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar, aqrar sah\u0259d\u0259 &#8211; bitki\u00e7ilikd\u0259, heyvandarl\u0131qda olan trendl\u0259r, aqrar ticar\u0259t dinamikas\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumat veril\u0259c\u0259k, sonra is\u0259 bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar \u0259sas\u0131nda Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131zla haz\u0131rlanm\u0131\u015f D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n \u0259sas m\u00fcdd\u0259alar\u0131 t\u0259qdim olunacaq.<\/p>\n<p>\u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tini qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Qeyd edim ki, 2025-ci ild\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 istehsal\u0131 \u00fcmumdaxili m\u0259hsulun 5,9 faizini t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Qeyri-neft \u00fcmumdaxili m\u0259hsulunda is\u0259 8,3 faiz paya malik olmu\u015fdur. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sad\u0259c\u0259 iqtisadi f\u0259aliyy\u0259t deyil, eyni zamanda, \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi, m\u0259\u015f\u011fulluq, regionlar\u0131n inki\u015faf\u0131 v\u0259 ixrac potensial\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259 \u00f6z t\u00f6hf\u0259sini ver\u0259n \u00e7oxfunksional bir sah\u0259dir. Qeyd edim ki, \u0259sas\u0259n d\u0259 regionlarda m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun, dem\u0259k olar, 50 faizi m\u0259hz k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 t\u0259min olunur. Siz \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131zda da qeyd etdiyiniz kimi, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, eyni zamanda, iqlim\u0259 \u00e7ox m\u0259ruz qalan v\u0259 t\u0259bii resurslardan as\u0131l\u0131 olan bir sah\u0259dir. Az\u0259rbaycanda torpaq fondunun 55 faizi, istehlak olunan suyun is\u0259 70 faizind\u0259n \u00e7oxu k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda istifad\u0259 edilir. Bu da biz\u0259 \u0259sas verir ki, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n sad\u0259c\u0259 m\u0259hsul istehsal\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259li deyilik. Eyni zamanda, resurslardan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259ni v\u0259 iqlim\u0259 uy\u011funla\u015fman\u0131 da proqram \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, bu s\u0259hif\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycanda aqrar sah\u0259nin sektoral b\u00f6lg\u00fcs\u00fc t\u0259qdim edilmi\u015fdir. Qeyd edim ki, 2025-ci ild\u0259 aqrar sah\u0259d\u0259 toplam m\u0259hsul istehsal\u0131 14 milyard manat olmu\u015fdur. Bu istehsal iki sah\u0259 &#8211; heyvandarl\u0131q v\u0259 bitki\u00e7ilik aras\u0131nda dem\u0259k olar ki, \u0259lli-\u0259lliy\u0259 paylanm\u0131\u015fd\u0131r. Bu da biz\u0259 \u0259sas verir ki, h\u0259r iki istiqam\u0259tin \u00f6lk\u0259nin aqrar sah\u0259sinin inki\u015faf\u0131nda \u00f6n\u0259mli rolu oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alaq v\u0259 prioritetl\u0259rimizi ona g\u00f6r\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259k. \u00dcmumilikd\u0259 aqrar sah\u0259d\u0259 meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z, \u0259kin\u00e7ilikd\u0259 d\u0259nli paxlal\u0131lar v\u0259 kartof, heyvandarl\u0131qda s\u00fcd, mal \u0259ti, qu\u015f \u0259ti, qoyun \u0259ti v\u0259 yumurta \u00f6n\u0259mli istehsal pay\u0131na malikdir. Meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z istehsal\u0131 \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun art\u0131r\u0131lmas\u0131nda, h\u0259m aqrar istehsalda \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131nda, h\u0259m d\u0259 ixrac potensial\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sind\u0259 faydal\u0131 olur. D\u0259nli paxlal\u0131 bitkil\u0259rin istehsal\u0131 is\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 dig\u0259r bitki\u00e7ilik m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 iqtisadi s\u0259m\u0259r\u0259liliyi a\u015fa\u011f\u0131 olsa bel\u0259, \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n Sizin vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimi \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir v\u0259 ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu bizim \u00fc\u00e7\u00fcn prioritet istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri olaraq qalacaq. S\u00fcd v\u0259 \u0259t istehsal\u0131n\u0131n aqrar sah\u0259d\u0259 pay\u0131 olduqca y\u00fcks\u0259kdir. Bu da biz\u0259 \u0259sas verir ki, yeni D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131nda heyvandarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 prioritet sah\u0259l\u0259r\u0259 \u00f6n\u0259m ver\u0259k.<\/p>\n<p>Bu qrafikd\u0259 d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 m\u0259qama diqq\u0259tinizi c\u0259lb etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z toplam istehsal\u0131n 27 faizini t\u0259\u015fkil etdiyi halda, onlar\u0131n toplam \u0259kin sah\u0259sind\u0259ki pay\u0131 c\u0259mi 14 faizdir. D\u0259nli v\u0259 paxlal\u0131 bitkil\u0259r, yem bitkil\u0259ri is\u0259 \u0259kin sah\u0259sinin toplam 74 faizini tutdu\u011fu halda, \u00fcmumi istehsal\u0131n toplam 11 faizini t\u0259\u015fkil edir. Eyni zamanda, \u00f6z\u00fcn\u00fct\u0259minetm\u0259 s\u0259viyy\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 biz haz\u0131rda Siz d\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131zda qeyd etdiyiniz kimi, meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z, h\u0259m\u00e7inin yumurta istehsal\u0131nda 100 faizin \u00fcst\u00fcnd\u0259 oldu\u011fumuz halda, dig\u0259r istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 &#8211; \u0259t, s\u00fcd, bu\u011fda v\u0259 kartof istehsal\u0131nda h\u0259l\u0259 d\u0259 qar\u015f\u0131m\u0131zda \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar durur. Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131za \u0259sas\u0259n bunlar\u0131n 100 faiz t\u0259minat\u0131na nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259limizd\u0259n g\u0259l\u0259ni ed\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>\u0130ndi is\u0259 c\u0259nab Prezident, icaz\u0259nizl\u0259 bitki\u00e7ilik sektorunda olan trendl\u0259ri t\u0259qdim etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Vur\u011fulamaq ist\u0259diyim m\u0259qam son ill\u0259rd\u0259 ekstensiv \u0259kin\u00e7iliyin inki\u015faf\u0131n\u0131 v\u0259 resurs bazas\u0131n\u0131n t\u00fck\u0259ndiyini g\u00f6st\u0259rm\u0259kdir. Bizim son ill\u0259rd\u0259 \u0259sas inki\u015faf\u0131m\u0131z v\u0259 art\u0131m\u0131m\u0131z m\u0259hz intensiv \u0259kin\u00e7ilik hesab\u0131na olmu\u015fdur. \u00dcmumilikd\u0259,bitki\u00e7ilikd\u0259 intensiv \u0259kin\u00e7iliy\u0259 ke\u00e7idin s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si Sizin vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimi m\u00fcasir suvarman\u0131n t\u0259tbiqind\u0259n \u00e7ox as\u0131l\u0131d\u0131r. M\u00fcasir suvarma geni\u015fl\u0259ndikc\u0259 biz real n\u00fcmun\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Sad\u0259c\u0259 tax\u0131l\u0131, \u0259rzaql\u0131q bu\u011fdan\u0131 Siz qeyd etdiniz. \u018frzaql\u0131q bu\u011fdada \u00f6lk\u0259 ortalamas\u0131 3,2 ton oldu\u011fu halda, 2025-ci ild\u0259 \u0259rzaql\u0131q bu\u011fda proqram\u0131na qo\u015fulmu\u015f b\u00fct\u00fcn t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlarda, m\u00fcasir suvarma qurulmu\u015f t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlarda ortalama m\u0259hsuldarl\u0131q 5,8 ton olmu\u015fdur v\u0259 bu da biz\u0259 onu g\u00f6st\u0259rir ki, m\u00fcasir suvarman\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, \u0259lb\u0259tt\u0259, \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri olmal\u0131d\u0131r. Eyni m\u0259nz\u0259r\u0259ni biz t\u0259kc\u0259 bu\u011fda istehsal\u0131nda deyil, dig\u0259r b\u00fct\u00fcn bitki\u00e7ilik m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131nda da g\u00f6r\u00fcr\u00fck. H\u0259m\u00e7inin, diqq\u0259tinizi ona da c\u0259lb etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, a\u00e7\u0131q sah\u0259d\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z \u0259kinind\u0259 ortalama m\u0259hsuldarl\u0131q 20 ton oldu\u011fu halda, m\u00fcasir suvarma il\u0259 bu, 60 tona \u00e7at\u0131r. Lakin istixanalarda bu, \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 ortalama 300 tona &#8211; 3000 sentner\u0259 \u00e7at\u0131r. B\u0259zi u\u011furlu t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlarda is\u0259 bu r\u0259q\u0259m h\u0259tta 4 min 500 sentner\u0259 y\u00fcks\u0259lir. Bu da istixanalar\u0131n \u00e7ox ki\u00e7ik bir sah\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck istehsal h\u0259cmi yarada bil\u0259c\u0259yini, eyni zamanda, bir hektarda daha \u00e7ox insan \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259\u015f\u011fulluq imkan\u0131 yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>\u0130ndi is\u0259 heyvandarl\u0131q sektorunda olan \u0259sas trendl\u0259ri t\u0259qdim etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Son be\u015f il \u0259rzind\u0259 heyvanlar\u0131n say\u0131nda azalma m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bununla bel\u0259, \u0259t istehsal\u0131nda v\u0259 adamba\u015f\u0131na \u0259t istehlak\u0131nda art\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Artan \u0259t istehsal\u0131, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, artan \u0259t istehlak\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131laya bilmir v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259t idxal\u0131 son ill\u0259rd\u0259 artm\u0131\u015fd\u0131r. Qeyd edim ki, bu sah\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259sas \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flardan biri m\u0259hz m\u0259hsuldarl\u0131qd\u0131r. Heyvandarl\u0131qda m\u0259hsuldarl\u0131q bu g\u00fcn ist\u0259nil\u0259nd\u0259n daha a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Eyni zamanda, s\u00fcr\u00fcd\u0259 cins heyvanlar\u0131n say\u0131 c\u0259mi 2,5 faiz t\u0259\u015fkil edir. Bu da, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, biz\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131rma\u011fa \u015f\u0259rait yaratm\u0131r. Bu n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n m\u0259hz heyvandarl\u0131q sah\u0259sind\u0259 intensivl\u0259\u015fm\u0259nin n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 vacib oldu\u011funu t\u0259qdim etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Bitki\u00e7ilik sektorunda oldu\u011fu kimi, heyvandarl\u0131q sektorunda da biz h\u0259m s\u00fcd, h\u0259m d\u0259 \u0259t istehsal\u0131nda ekstensiv t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n art\u0131q \u00f6z inki\u015faf imkanlar\u0131n\u0131 t\u00fck\u0259tdiyini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Son be\u015f ild\u0259 d\u0259 \u0259sas art\u0131m\u0131n m\u0259hz intensiv t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n hesab\u0131na oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Halbuki, onlar\u0131n say\u0131 bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda azd\u0131r v\u0259 biz onlar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na nail olmal\u0131y\u0131q. Eyni zamanda, intensivl\u0259\u015fm\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 qeyd edim ki, \u0259g\u0259r ail\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda yerli bir cins in\u0259k ild\u0259 1800 litr s\u00fcd verirs\u0259, intensiv t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlarda bir in\u0259k ba\u015f\u0131na m\u0259hsuldarl\u0131q 7500 litrdir, h\u0259tta az sayda olsa bel\u0259, b\u0259zi t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlarda 10 min-12 min litr\u0259 \u00e7at\u0131r. Eyni m\u0259nz\u0259r\u0259ni biz intensiv t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlarda mal \u0259tind\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u0259 bilirik.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, aqrar ticar\u0259tin dinamikas\u0131na toxunmaq ist\u0259yir\u0259m. Burada bir ne\u00e7\u0259 vacib m\u0259qama diqq\u0259tinizi c\u0259lb etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, son be\u015f il \u0259rzind\u0259 aqrar ticar\u0259t art\u0131m dinamikas\u0131 il\u0259 inki\u015faf etmi\u015fdir. Burada \u00f6n\u0259mli v\u0259 diqq\u0259t etm\u0259li oldu\u011fumuz m\u0259qam m\u0259hz aqrar emalla k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 xammal istehsal\u0131 aras\u0131ndak\u0131 idxal v\u0259 ixracdak\u0131 nisb\u0259tl\u0259rdir. Bel\u0259 ki, ixracda bu iki sah\u0259 aras\u0131ndak\u0131 nisb\u0259td\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 xammal\u0131 istehsal\u0131n\u0131n 3\u20134 d\u0259f\u0259 daha y\u00fcks\u0259k oldu\u011funu, idxalda is\u0259 aqrar emal m\u0259hsullar\u0131n\u0131n dem\u0259k olar ki, iki d\u0259f\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdiyini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Bu biz\u0259 onu g\u00f6st\u0259rir ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 aqrar emal\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 qar\u015f\u0131m\u0131zda duran \u0259sas \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flardan biridir. Eyni zamanda, bu be\u015f il \u0259rzind\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n ixrac\u0131nda h\u0259m m\u0259hsul portfelinin, h\u0259m d\u0259 ixrac co\u011frafiyas\u0131n\u0131n artd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 geni\u015fl\u0259ndiyini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. C\u0259nab Prezident, bu m\u00fcdd\u0259td\u0259 biz qeyri-neft m\u0259hsullar\u0131n\u0131n ixrac\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 Sizin tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131z\u0131n \u00f6z b\u0259hr\u0259sini verdiyinin d\u0259 \u015fahidiyik. Bel\u0259 ki, bir az \u00f6nc\u0259 Siz d\u0259 qeyd etdiyiniz kimi, f\u0131nd\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qda Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada art\u0131q d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc s\u0131radad\u0131r. \u018flav\u0259 edim ki, xurma ixrac\u0131nda Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada ikinci s\u0131radad\u0131r. 2025-ci ild\u0259 is\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq Az\u0259rbaycan \u015faftal\u0131 v\u0259 nektar\u0131n ixrac\u0131nda d\u00fcnyada doqquzuncu yer\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir. Bundan \u0259lav\u0259, \u00e7iy\u0259l\u0259k, albal\u0131, pomidor, pamb\u0131q lifi kimi m\u0259hsullarda da Az\u0259rbaycan d\u00fcnya ixrac siyah\u0131lar\u0131nda ilk iyirmilikd\u0259 yer alm\u0131\u015fd\u0131r. Bu d\u00f6n\u0259md\u0259 \u0259sas \u00fc\u00e7 kateqoriya ixrac m\u0259hsullar\u0131m\u0131z\u0131 meyv\u0259, pamb\u0131q v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z t\u0259\u015fkil edir. H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc \u0259g\u0259r 2021-ci ild\u0259 toplam ixrac\u0131n 87 faizini t\u0259\u015fkil edirdis\u0259, 2025-ci ild\u0259 75 faizini t\u0259\u015fkil edir v\u0259 bu da onu g\u00f6st\u0259rir ki, bizim m\u0259hsul portfelimiz geni\u015fl\u0259nir v\u0259 dig\u0259r m\u0259hsullar\u0131n da ixracda pay\u0131 art\u0131r. Eyni zamanda, m\u0259hsullar\u0131m\u0131z\u0131n ixrac co\u011frafiyas\u0131nda geni\u015fl\u0259nib.<\/p>\n<p>\u0130ndi is\u0259 diqq\u0259ti idxal strukturuna c\u0259lb etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. \u0130dxal strukturu \u00fczr\u0259 2025-ci ild\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f t\u0259hlil g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir ki, idxal etdiyimiz m\u0259hsullar\u0131n 25 faizini Az\u0259rbaycanda tam \u0259v\u0259zl\u0259m\u0259k potensial\u0131 var. Biz bunlar\u0131n \u00f6lk\u0259d\u0259 100 faiz istehsal\u0131na v\u0259 idxal\u0131n \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259sin\u0259 nail ola bil\u0259rik. M\u0259hsullar\u0131n t\u0259xmin\u0259n \u0259lli faizind\u0259 is\u0259 qism\u0259n \u0259v\u0259zetm\u0259 imkanlar\u0131m\u0131z var. Burada yerli istehsal m\u00f6vcud olacaq, amma m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131q da qalacaq. Biz 25 faiz m\u0259hsulu is\u0259 daim idxal ed\u0259c\u0259yik. Bunlar soya, palma ya\u011f\u0131, banan kakao v\u0259 q\u0259hv\u0259 kimi m\u0259hsullard\u0131r.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, son olaraq aqrar sah\u0259y\u0259 d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi haqq\u0131nda m\u0259lumat\u0131 diqq\u0259tiniz\u0259 t\u0259qdim etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Son be\u015f il \u0259rzind\u0259 nominal ifad\u0259d\u0259 aqrar sektora d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi artm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin Siz d\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131zda qeyd etdiyiniz kimi, d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r v\u0259 logistik z\u0259ncirl\u0259rd\u0259ki q\u0131r\u0131lmalar istehsal vasit\u0259l\u0259rinin qiym\u0259tinin artmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131b ki, bu da nominal olaraq artan d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yinin real ifad\u0259d\u0259 azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub. D\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi mexanizml\u0259rind\u0259 son ill\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r v\u0259saitin \u0259sas hiss\u0259si bitki\u00e7iliy\u0259 y\u00f6n\u0259ldilib &#8211; bunun 74 faizi bitki\u00e7iliyin, 20 faizi texnika d\u0259st\u0259yinin, c\u0259mi 6 faizi is\u0259 heyvandarl\u0131\u011f\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb. Eyni zamanda, qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi \u0259sas\u0259n sosialy\u00f6n\u00fcml\u00fc xarakter da\u015f\u0131y\u0131b. Bu d\u0259st\u0259k regionlar\u0131n inki\u015faf\u0131na, m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun art\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minin\u0259 istiqam\u0259tl\u0259nib. Bununla yana\u015f\u0131, d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n, fermer g\u0259lirl\u0259rinin, aqrar emal\u0131n v\u0259 ixrac\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na da xidm\u0259t edir v\u0259 bundan sonra bu istiqam\u0259t daha da g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, buraya q\u0259d\u0259r sadalad\u0131\u011f\u0131m m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 qar\u015f\u0131m\u0131zda duran \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 \u0259ks etdirir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131za uy\u011fun haz\u0131rlanan D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131 \u00fcmumilikd\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda transformasiyan\u0131 d\u00f6rd istiqam\u0259td\u0259 ehtiva edir, y\u0259ni bu transformasiya d\u00f6rd s\u00fctun \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulur. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, bu, resurs s\u0259m\u0259r\u0259liliyin\u0259 \u0259saslanan k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Y\u00fcks\u0259k \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r yaradan k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259sidir. D\u0259y\u0259r z\u0259ncirini v\u0259 bazar inteqrasiyas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n, ona \u0259saslanan k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131na d\u0259st\u0259k olan texnologiya v\u0259 innovasiyaya \u0259saslanan k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Haz\u0131rlanan D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131nda t\u0259dbirl\u0259r iki istiqam\u0259td\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub: fundamental t\u0259dbirl\u0259r v\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yici t\u0259dbirl\u0259r. Fundamental t\u0259dbirl\u0259ri daha \u0259trafl\u0131 t\u0259qdim ed\u0259c\u0259y\u0259m. Bu, eyni zamanda, h\u0259m bitki\u00e7ilik, h\u0259m heyvandarl\u0131q, h\u0259m d\u0259 emal v\u0259 logistika istiqam\u0259tli at\u0131lacaq t\u0259dbirl\u0259rdir. Amma, eyni zamanda, bu D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu ondan ibar\u0259tdir ki, sad\u0259c\u0259 fundamental v\u0259 sah\u0259vi t\u0259dbirl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva etmir. Eyni zamanda, qanunvericilik t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rini, institusional islahatlar\u0131 v\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fman\u0131 da \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n<p>\u0130ndi is\u0259, m\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131za uy\u011fun olaraq haz\u0131rlanm\u0131\u015f D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n bitki\u00e7ilik istiqam\u0259ti \u00fczr\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259ri t\u0259qdim etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, bu\u011fda istehsal\u0131 v\u0259 pamb\u0131q istehsal\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u0259sas h\u0259d\u0259f m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n h\u0259r iki m\u0259hsul \u00fczr\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f rayonlarda hektardan 5 ton m\u0259hsuldarl\u0131\u011fa nail olmaqd\u0131r. N\u00f6vb\u0259ti 5 il \u0259rzind\u0259 &#8211; 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259sas m\u0259qs\u0259d h\u0259r iki sah\u0259d\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmaqla \u00fcmumi istehsal\u0131n y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si, pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qda is\u0259 eyni zamanda emal d\u0259rinliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131na nail olmaqd\u0131r. Buna biz m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 nail olaca\u011f\u0131q. Burada h\u0259m m\u00fcasir suvarman\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259n biri olacaq. Amma, eyni zamanda, m\u00fc\u0259yy\u0259n texniki d\u0259st\u0259kl\u0259rin verilm\u0259si, torpaq i\u015fl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, toxum\u00e7ulu\u011fun, daha m\u0259hsuldar toxumlar\u0131n t\u0259tbiqi kimi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n<p>Bitki\u00e7ilik m\u0259hsullar\u0131 sah\u0259sinin inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fark\u0259n m\u00fcasir suvarmaya v\u0259 konsolidasiyaya toxunmaq ist\u0259yir\u0259m. M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131zda da vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimi, 2025-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda m\u00fcasir suvarma t\u0259tbiq olunan sah\u0259l\u0259r 130 min hektar t\u0259\u015fkil edib. \u018fsas h\u0259d\u0259fimiz is\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131za uy\u011fun olaraq bu g\u00f6st\u0259ricini 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r 300 min hektara \u00e7atd\u0131rmaqd\u0131r. Bu, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n art\u0131m\u0131na, regionlarda fermerl\u0259rin rifah s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259c\u0259k v\u0259 b\u0259zi m\u0259hsullarda da ixrac potensial\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131racaq. Eyni zamanda, Az\u0259rbaycanda ilk d\u0259f\u0259 olaraq pilot konsolidasiya v\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfatdaxili suvarma \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin, qapal\u0131 m\u00fcasir suvarma \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin qurulmas\u0131 iki rayonda pilot layih\u0259 olaraq n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur. Biz inan\u0131r\u0131q ki, bu layih\u0259nin icras\u0131 \u0259sas\u0131nda h\u0259m torpaqdan v\u0259 sudan daha s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259y\u0259 nail olunacaq, eyni zamanda, h\u0259min b\u00f6lg\u0259d\u0259 ya\u015fayan v\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan fermerl\u0259rin rifah s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131zda vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimi, intensiv ba\u011f\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 istixana da bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas prioritet istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri olaraq qalacaq v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti be\u015f il \u0259rzind\u0259 intensiv ba\u011flar\u0131n sah\u0259sinin 20 min hektar, istixanalar\u0131n sah\u0259sinin is\u0259 500 hektar art\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259d\u0259f olaraq qar\u015f\u0131m\u0131za qoyulmu\u015fdur. Burada diqq\u0259tinizi bir m\u0259qama \u00e7\u0259km\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, istixanalar\u0131n art\u0131q istixana aqropark\u0131 modelind\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur v\u0259 bitki\u00e7ilik sah\u0259sind\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, logistika emal istiqam\u0259ti d\u0259 \u00f6n\u0259mli \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Tax\u0131l silolar\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti be\u015f ild\u0259 h\u0259cminin 150 min kubmetr art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131zda qeyd etdiyiniz kimi, soyuducu anbar h\u0259cminin is\u0259 500 min tona \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259d\u0259f olaraq qoyulmu\u015fdur. Eyni zamanda, m\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, ki\u00e7ik \u015f\u0259rab\u00e7\u0131l\u0131\u011fa v\u0259 ail\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259rab\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 verdiyiniz tap\u015f\u0131r\u0131qlara uy\u011fun olaraq, bu proqram \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycanda ki\u00e7ik ail\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat \u015f\u0259rab\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur v\u0259 2030-cu ild\u0259 bel\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n say\u0131n\u0131n 20-\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259nir.<\/p>\n<p>\u0130ndi is\u0259 heyvandarl\u0131q sah\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 qar\u015f\u0131m\u0131za qoyulan h\u0259d\u0259fl\u0259ri qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. \u00dcmumi s\u00fcd istehsal\u0131 h\u0259cminin 2030-cu il\u0259d\u0259k 10 faiz, \u0259t istehsal\u0131n\u0131n 20 faiz art\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur. \u018ft istehsal\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fct\u0259minetm\u0259 s\u0259viyy\u0259sinin 100 faiz\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 qar\u015f\u0131m\u0131za \u0259sas m\u0259qs\u0259d kimi qoyulmu\u015fdur. Eyni m\u0259nz\u0259r\u0259 qoyun\u00e7uluq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur. Qoyun\u00e7uluq istiqam\u0259tind\u0259 yar\u0131mintensiv t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur v\u0259 bunun say\u0259sind\u0259 m\u0259hz \u00fcmumi m\u0259hsul istehsal\u0131n\u0131n 9 faiz art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fct\u0259minat\u0131n 101 faiz\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259nmi\u015fdir. Qeyd edim ki, qu\u015f\u00e7uluq m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bug\u00fcnk\u00fc \u00f6z\u00fcn\u00fct\u0259minetm\u0259 s\u0259viyy\u0259si 82 faizdir, 100 faiz\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u0259sas h\u0259d\u0259f olaraq m\u00fc\u0259y\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. \u0130stehsal\u0131n is\u0259 30 faiz art\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Burada \u0259sas g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k t\u0259dbirl\u0259r yeni qu\u015f\u00e7uluq damlar\u0131n\u0131n, yeni k\u0259simxanalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r v\u0259 m\u00fcvafiq olaraq damazl\u0131q i\u015finin t\u0259\u015fviq edilm\u0259sidir.<\/p>\n<p>Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qla ba\u011fl\u0131 akvakulturan\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n biridir. Akvakulturada istehsal olunan bal\u0131q h\u0259cminin 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r iki d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u0259sas h\u0259d\u0259f olaraq qar\u015f\u0131m\u0131za qoyulmu\u015fdur. Eyni zamanda, buna biz ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u00f6lk\u0259d\u0259 bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q sah\u0259sind\u0259 subsidiyalar\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259t g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rinin verilm\u0259si il\u0259 nail olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131q. H\u0259m\u00e7inin, bal\u0131qart\u0131rma zavodlar\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131 da n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur. C\u0259nab Prezident, Siz d\u0259 qeyd etdiyiniz kimi, t\u0259xmini hesablamalar g\u00f6st\u0259rir ki, bu be\u015f il \u0259rzind\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sektoruna bu D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 5,9 milyard manat v\u0259saitin investisiya kimi qoyulmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Bunun 2,2 milyard manat\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi olunmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Qalan 3,7 milyard manat\u0131n is\u0259 \u00f6z\u0259l sektor t\u0259r\u0259find\u0259n yat\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Bu investisiyalar v\u0259 bu D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n t\u0259tbiq olunmas\u0131 \u0259sas\u0131nda g\u00f6zl\u0259nil\u0259n iqtisadi t\u0259sirl\u0259r\u0259 dair qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fczr\u0259 istehsaldak\u0131 art\u0131m dinamikas\u0131n\u0131n 2 faizd\u0259n yuxar\u0131 olaca\u011f\u0131 hesablan\u0131b. \u0130xrac art\u0131m\u0131n\u0131n 6 faizd\u0259n y\u00fcks\u0259k olmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. \u00c7ox m\u00fch\u00fcm bir m\u0259qama diqq\u0259tinizi c\u0259lb etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, bu proqram \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 infrastruktur v\u0259 b\u00fcn\u00f6vr\u0259 i\u015fl\u0259ri k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda olduqca geni\u015f v\u00fcs\u0259t alacaq. Bunlar t\u0259\u015fkil olunacaq v\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k bir \u00e7ox i\u015fl\u0259r &#8211; intensiv ba\u011f\u00e7\u0131l\u0131q, istixanalar\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si, m\u00fcasir suvarma sisteml\u0259rinin qurulmas\u0131, suvarma \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si \u2013 b\u00fct\u00fcn bunlar \u00f6z t\u0259sirini 2030-cu ild\u0259nsonra daha uzun m\u00fcdd\u0259t\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn hesablan\u0131bd\u0131r.<\/p>\n<p>Yekun olaraq qeyd edim ki, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n transformasiyas\u0131 dayan\u0131ql\u0131 m\u0259hsul istehsal\u0131n\u0131, m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 resurslardan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259nin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sini ehtiva edir. \u00d6z\u0259l sektorun bu D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus bir pay\u0131 olacaq v\u0259 onun \u00fcz\u0259rin\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck bir m\u0259suliyy\u0259tli v\u0259zif\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6z\u0259l sektor \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m \u00e7evik mexanizml\u0259rin i\u015fl\u0259nm\u0259si, h\u0259m d\u0259 operativ xidm\u0259tl\u0259rin g\u00f6st\u0259rilm\u0259si t\u0259\u015fviqedici rol oynayacaq, eyni zamanda, onlar\u0131 bu sektora investisiya yat\u0131rma\u011fa daha \u00e7ox c\u0259lb ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, aqrar sah\u0259y\u0259 cavabdeh qurumun ad\u0131ndan Sizi \u0259min etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131zla haz\u0131rlanm\u0131\u015f bu D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n icras\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 t\u0259l\u0259b olunan b\u00fct\u00fcn add\u0131mlar\u0131 atmaq, verdiyiniz b\u00fct\u00fcn tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn tam s\u0259f\u0259rb\u0259r olaca\u011f\u0131q v\u0259 \u0259limizd\u0259n g\u0259l\u0259n h\u0259r \u015feyi etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131q. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, dig\u0259r d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n da resurslar\u0131n\u0131n, imkanlar\u0131n\u0131n s\u0259f\u0259rb\u0259r edilm\u0259si D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n u\u011furlu icras\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259st\u0259k olacaqd\u0131r. Diqq\u0259tiniz \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, c\u0259nab Prezident.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Sa\u011f olun.<\/p>\n<p>X X X<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Su Ehtiyatlar\u0131 Agentliyinin s\u0259dri Zaur Mikay\u0131lov \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k dedi:<\/p>\n<p>-M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident.<\/p>\n<p>Zati-alinizin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 islahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 aqrar sektor respublikam\u0131z\u0131n \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131 v\u0259 qeyri-neft iqtisadiyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 bax\u0131m\u0131ndan keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoymu\u015f, regionlar\u0131n sosial-iqtisadi dir\u00e7\u0259li\u015fi istiqam\u0259tind\u0259 q\u0259bul etdiyiniz q\u0259rarlar bu sah\u0259nin inki\u015faf\u0131na g\u00fccl\u00fc t\u0259kan vermi\u015fdir. M\u0259lum oldu\u011fu kimi, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sektoru \u00f6lk\u0259mizin \u00fcmumi su ehtiyatlar\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck istehlak\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri olaraq qalmaqdad\u0131r. Bu bax\u0131mdan, su ehtiyatlar\u0131n\u0131n d\u00fczg\u00fcn idar\u0259 olunmas\u0131 h\u0259m aqrar sektorun inki\u015faf\u0131nda \u00f6n\u0259mli rol oynay\u0131r, h\u0259m d\u0259 \u00fcmumi iqtisadi dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n biridir.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, 2025-ci ild\u0259 respublika \u00fczr\u0259 b\u00fct\u00fcn su m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n 11,5 milyard kubmetr h\u0259cmind\u0259 su g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, suay\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131ndan verilmi\u015f 7,5 milyard kubmetr su hesab\u0131na, \u00fcmumilikd\u0259, 1 milyon 485 min hektar sah\u0259d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 bitkil\u0259ri suvarma suyu il\u0259 t\u0259min edilmi\u015fdir. H\u0259min il \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 istismar plan\u0131na \u0259sas\u0259n suvarma \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259 31 milyon kubmetr, kollektor-drenaj \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259 is\u0259 10 milyon kubmetr h\u0259cmind\u0259 lild\u0259n t\u0259mizl\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259ri apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 842 \u0259d\u0259d nasos stansiyas\u0131, 6378 \u0259d\u0259d subartezian quyusu, 2779 \u0259d\u0259d hidrotexniki qur\u011fu t\u0259mir edilmi\u015fdir. \u018fkin v\u0259 suvarma sah\u0259sind\u0259 qurumlar aras\u0131nda koordinasiyal\u0131 v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259tin t\u0259\u015fkili m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyi v\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Su Ehtiyatlar\u0131 Agentliyi aras\u0131nda birg\u0259 F\u0259aliyy\u0259t Plan\u0131 t\u0259sdiq edilmi\u015f v\u0259 suvarma suyunun t\u0259minat\u0131nda meydana \u00e7\u0131xan b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin operativ qaydada h\u0259ll edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130\u015f\u00e7i qrupu yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Birg\u0259 F\u0259aliyy\u0259t Plan\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 suvar\u0131lan torpaqlarda rayonlar, t\u0259qvim aylar\u0131 v\u0259 ong\u00fcnl\u00fckl\u0259r \u00fczr\u0259 suvarma qrafikl\u0259ri t\u0259rtib edilmi\u015f, respublika \u0259razisind\u0259 m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil suvarma \u0259sas\u0259n t\u0259min edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, Sizin birba\u015fa tap\u015f\u0131r\u0131q v\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar\u0131n\u0131zla t\u0259sdiq edilmi\u015f d\u00f6vl\u0259t proqramlar\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 torpaqlar\u0131n\u0131n su t\u0259minat\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir. \u018fsasl\u0131 v\u0259sait qoyulu\u015fu hesab\u0131na Suqovu\u015fan, Xa\u00e7\u0131n\u00e7ay, K\u00f6nd\u0259l\u0259n\u00e7ay su anbarlar\u0131n\u0131n kaskad\u0131n\u0131n v\u0259 7 magistral suvarma kanal\u0131n\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131, h\u0259m\u00e7inin Zabux\u00e7ay su anbar\u0131n\u0131n tikintisi i\u015fl\u0259ri ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259rs\u0259ng su anbar\u0131, A\u015fa\u011f\u0131 Mu\u011fan, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259nin \u0259n b\u00f6y\u00fck magistral kanal\u0131 olan \u015eirvan suvarma kanal\u0131n\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131, Yengic\u0259 v\u0259 \u018flican\u00e7ay su anbarlar\u0131n\u0131n tikintisi i\u015fl\u0259ri davam etdirilmi\u015f, B\u0259rg\u00fc\u015fad\u00e7ay v\u0259 H\u0259k\u0259ri\u00e7ay su anbarlar\u0131n\u0131n is\u0259 tikintisin\u0259 ba\u015flan\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur. Bununla yana\u015f\u0131, beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 institutlar\u0131 c\u0259lb edilm\u0259kl\u0259 Qaraba\u011f suvarma kanal\u0131n\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131 v\u0259 Q\u0131z qalas\u0131 magistral suvarma kanal\u0131n\u0131n tikintisi \u00fczr\u0259 m\u00fcvafiq haz\u0131rl\u0131q i\u015fl\u0259ri g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu i\u015fl\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r, Sizin d\u0259 qeyd etdiyiniz kimi, 100 min hektardan \u00e7ox yeni \u0259razi suvar\u0131lacaq v\u0259 500 min hektara yax\u0131n \u0259razid\u0259 suvarma sisteml\u0259ri yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>X\u00fcsusi diqq\u0259tiniz say\u0259sind\u0259 Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur \u00fcmumi su balans\u0131m\u0131za tam inteqrasiya olunur, i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u00fcasir su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 infrastrukturunun qurulmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 kompleks t\u0259dbirl\u0259r davam etdirilir. S\u00f6z\u00fcged\u0259n \u0259razil\u0259rin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 potensial\u0131n\u0131n realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn etibarl\u0131 su t\u0259minat\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u0259sas prioritetimizdir.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu layih\u0259l\u0259r d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n su v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na g\u00f6st\u0259ril\u0259n b\u00f6y\u00fck diqq\u0259tin g\u00f6st\u0259ricisidir. Lakin m\u0259lum oldu\u011fu kimi, d\u00f6vl\u0259timizin infrastruktur layih\u0259l\u0259rin\u0259 qoydu\u011fu b\u00f6y\u00fck s\u0259rmay\u0259l\u0259rin geri qay\u0131tmas\u0131 yaln\u0131z texniki h\u0259ll\u0259r v\u0259 yeni su m\u0259nb\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 deyil, eyni zamanda, m\u00f6vcud su ehtiyatlar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259nin art\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 t\u0259min edilm\u0259lidir. Bu istiqam\u0259td\u0259 \u0259kin sah\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi suvarma \u00fcsullar\u0131ndan imtina edilm\u0259si v\u0259 m\u00fcasir suvarma sisteml\u0259rinin \u2013 damc\u0131 v\u0259 pivot texnologiyalar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131ndan biridir. M\u00fcasir suvarma sisteml\u0259rinin t\u0259tbiqi h\u0259m torpaqlar\u0131n \u015foranla\u015fmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r, h\u0259m m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131r\u0131r, h\u0259m d\u0259 su resurslar\u0131m\u0131za q\u0259na\u0259t edil\u0259r\u0259k investisiyan\u0131n iqtisadi s\u0259m\u0259r\u0259liliyini maksimuma \u00e7atd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn qar\u015f\u0131m\u0131zda duran \u0259n b\u00f6y\u00fck \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flardan biri d\u0259 m\u00f6vcud su ehtiyatlar\u0131na uy\u011fun \u0259kin strukturunun yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi fonunda su ehtiyatlar\u0131n\u0131n v\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n h\u0259cminin ill\u0259r \u00fczr\u0259 dinamik sur\u0259td\u0259 d\u0259yi\u015fdiyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, h\u0259r bir regionun illik su balans\u0131 d\u0259qiqlikl\u0259 hesablanmaqla hans\u0131 bitki n\u00f6vl\u0259rinin \u0259kil\u0259c\u0259yi, hans\u0131 sah\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259\u015fviq edil\u0259c\u0259yi m\u0259hz bu su ehtiyatlar\u0131na uy\u011fun olaraq m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259lidir. Bu istiqam\u0259td\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n 2026\u20132030-cu ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 \u00fczr\u0259, misal \u00fc\u00e7\u00fcn, bu\u011fda v\u0259 pamb\u0131\u011f\u0131n orta m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 50 sentner\u0259 y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si h\u0259d\u0259fl\u0259ri m\u00f6vcud ekstensiv suvarma sisteml\u0259rind\u0259n deyil, m\u00fcasir, intensiv suvarma metodlar\u0131na ke\u00e7idi \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. H\u0259m\u00e7inin T\u0259dbirl\u0259r Plan\u0131nda intensiv ba\u011flar\u0131n sah\u0259sinin 50 min hektardan 70 min hektara, istixanalar\u0131n sah\u0259sinin is\u0259 1500 hektardan 2000 hektara \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 pamb\u0131q \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin 100 min hektardan 85 min hektara endirilm\u0259si fonunda m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n 17 faiz art\u0131r\u0131laraq \u00fcmumi istehsal\u0131n 425 min tona y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00fct\u00fcn h\u0259d\u0259fl\u0259r bizim t\u0259r\u0259fd\u0259n t\u0259qdir\u0259layiq hesab edilir. Eyni zamanda, T\u0259dbirl\u0259r Plan\u0131nda qeyd olundu\u011fu kimi, Q\u0259b\u0259l\u0259 v\u0259 Salyan rayonlar\u0131nda 20 min hektar sah\u0259nin konsolidasiyas\u0131 v\u0259 h\u0259min sah\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfatdaxili suvarma \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rinin qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, h\u0259m\u00e7inin respublika \u0259razisind\u0259 m\u00fcasir suvarma texnikas\u0131n\u0131n \u0259hat\u0259 dair\u0259sinin 130 min hektardan 300 min hektara q\u0259d\u0259r art\u0131r\u0131lmas\u0131 su ehtiyatlar\u0131ndan dayan\u0131ql\u0131 istifad\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fct\u0259r\u0259qqi add\u0131m kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, qar\u015f\u0131ya qoyulmu\u015f h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n, x\u00fcsusil\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Su Ehtiyatlar\u0131 Agentliyinin s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti t\u0259min edilm\u0259kd\u0259dir. Aqrar sah\u0259nin inki\u015faf\u0131 bax\u0131m\u0131ndan qeyd edilmi\u015f t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00f6lk\u0259mizd\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131n\u0131n dayan\u0131ql\u0131 v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259\u015fkilin\u0259 t\u00f6hf\u0259 verm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, su ehtiyatlar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259c\u0259k, suvar\u0131lan sah\u0259l\u0259rin \u015foranla\u015fmas\u0131n\u0131n v\u0259 deqradasiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 alacaqd\u0131r. Qeyd olunanlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, t\u0259qdim edilmi\u015f d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131n\u0131n t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini \u00f6n\u0259mli hesab edirik.<\/p>\n<p>Diqq\u0259tiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Sa\u011f olun.<\/p>\n<p>x X X<\/p>\n<p>Sonra m\u00fczakir\u0259l\u0259r davam etdirildi.<\/p>\n<div id=\"jwplayer_video_1\" class=\"jwplayer jw-reset jw-state-idle jw-skin-seven jw-stretch-uniform jw-breakpoint-4 jw-flag-user-inactive\" tabindex=\"0\">\n<div class=\"jw-media jw-reset\"><\/div>\n<div class=\"jw-preview jw-reset\"><\/div>\n<div class=\"jw-overlays jw-reset\">\n<div id=\"jwplayer_video_1_jwpsrv\" class=\"jw-plugin jw-reset\"><\/div>\n<div id=\"jwplayer_video_1_related\" class=\"jw-plugin jw-reset jw-plugin-related\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"jw-controls jw-reset\">\n<div class=\"jw-display-icon-container jw-background-color jw-reset\">\n<div class=\"jw-icon jw-icon-display jw-button-color jw-reset\" tabindex=\"0\" role=\"button\" aria-label=\"Start playback\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"jw-controls-right jw-reset\">\n<div class=\"jw-dock jw-reset\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"jw-nextup-container jw-reset\">\n<div class=\"jw-nextup jw-reset\">\n<div class=\"jw-nextup-tooltip jw-reset\">\n<div class=\"jw-nextup-header jw-reset\"><\/div>\n<div class=\"jw-nextup-body jw-background-color jw-reset\">\n<div class=\"jw-nextup-title jw-reset\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><button class=\"jw-nextup-close\" aria-label=\"Next Up Close\"><\/button><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"afs_ads\"><\/div>\n<\/div>\n<p><img src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2026\/05\/25\/v84cUWRvK72PpKYUE5ibTH1h8voLelDSrkBTIHij:1200.jpg?_gl=1*ik4oli*_ga*MjU2MzQ5MDcuMTc1MDE1NTcxNw..*_ga_3ESR9W510H*czE3Nzk2OTU5MzEkbzIwMiRnMCR0MTc3OTY5NTkzMSRqNjAkbDAkaDA.\" \/><img src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2026\/05\/25\/YS3LukHFFqqyqvMjOgy2MvCEzylFu3Bjh3s4OYef:1200.jpg\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2026\/05\/25\/TR4kvJ0t6euWuQpLBrD6WPvIJz5vN1Dvv2wfIhsB:1200.jpg\" \/><img src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2026\/05\/25\/MjATcBCJX02JxHJwtUZkjPJPh15gT0DYFv2rc7qo:1200.jpg\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2026\/05\/25\/AOaCcXAHaReZ9D0EPjQNkpYslSBkcg1bElBqjFit:1200.jpg\" \/><img src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2026\/05\/25\/WmjmoqFjoInV7jJgY6NEJNjLhkMdDYey40y4BY0u:1200.jpg\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2026\/05\/25\/8qKNSxmYkZQk99okYzIW0lpjrdbbwuunfwbja6KZ:1200.jpg\" \/><img src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2026\/05\/25\/OkZwq8OWWtICao8dUjsNrg0uRUTaJLmI5q9lK2JB:1200.jpg\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2026\/05\/25\/WD3M5JZoIL4mE1QHvkWDIaacbFcIZJJ4Hg0ILnJx:1200.jpg\" \/><img src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2026\/05\/25\/mYpk5T5HIdVoiq9qsQdwb3srWbIe5WA9Oe5FvtI2:1200.jpg\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2026\/05\/25\/niGKc8m945AIwXScRTMpqp5XaHTZ9FltHkvJQdzm:1200.jpg\" \/><img src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2026\/05\/25\/SzNHrVgYI19U7ygXSYWLd5FFvv8SMS7kQs2FnD7H:1200.jpg\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>May\u0131n 25-d\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f m\u00fc\u015favir\u0259 ke\u00e7irilib. Musavat.com\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 nitq s\u00f6yl\u0259yib. Prezident \u0130lham \u018fliyevin nitqi: &#8211; Bug\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 biz k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 m\u00fczakir\u0259 ed\u0259c\u0259yik. Bildiyiniz kimi, bu sah\u0259y\u0259 daim \u00e7ox b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rilir. H\u0259l\u0259 ilk d\u0259f\u0259 prezident v\u0259zif\u0259sin\u0259 se\u00e7il\u0259nd\u0259n sonra 2004-c\u00fc ild\u0259 ilk t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rimd\u0259n biri regional inki\u015faf proqram\u0131 idi v\u0259 onun da t\u0259rkib hiss\u0259si k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 idi. 2004-c\u00fc ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f birinci be\u015fillik proqram bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259ll edilm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rdi v\u0259 biz g\u00f6rd\u00fck ki, bu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":853311,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/1967b3524d14d6629032ad4e578b2dfa-1.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/1967b3524d14d6629032ad4e578b2dfa-1.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/1967b3524d14d6629032ad4e578b2dfa-1.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/1967b3524d14d6629032ad4e578b2dfa-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/1967b3524d14d6629032ad4e578b2dfa-1-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/1967b3524d14d6629032ad4e578b2dfa-1-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/1967b3524d14d6629032ad4e578b2dfa-1.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/1967b3524d14d6629032ad4e578b2dfa-1.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/1967b3524d14d6629032ad4e578b2dfa-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/1967b3524d14d6629032ad4e578b2dfa-1.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"May\u0131n 25-d\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f m\u00fc\u015favir\u0259 ke\u00e7irilib. Musavat.com\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 nitq s\u00f6yl\u0259yib. Prezident \u0130lham \u018fliyevin nitqi: &#8211; Bug\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 biz k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 m\u00fczakir\u0259 ed\u0259c\u0259yik. Bildiyiniz kimi, bu sah\u0259y\u0259 daim \u00e7ox b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rilir. H\u0259l\u0259 ilk d\u0259f\u0259 prezident v\u0259zif\u0259sin\u0259 se\u00e7il\u0259nd\u0259n sonra 2004-c\u00fc ild\u0259 ilk&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/853310"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=853310"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/853310\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":853312,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/853310\/revisions\/853312"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/853311"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=853310"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=853310"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=853310"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}