{"id":853487,"date":"2026-05-26T16:01:58","date_gmt":"2026-05-26T12:01:58","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=853487"},"modified":"2026-05-26T16:01:58","modified_gmt":"2026-05-26T12:01:58","slug":"irad%c9%99-bayraq-v%c9%99-dovl%c9%99tcilik-%c9%99b%c9%99diyy%c9%99ti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=853487","title":{"rendered":"\u0130rad\u0259, bayraq v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259b\u0259diyy\u0259ti"},"content":{"rendered":"<p><strong>H\u0259r bir xalq\u0131n taleyind\u0259 m\u00fcst\u0259qillik anlay\u0131\u015f\u0131 \u0259n ali d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n say\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 da \u0259srl\u0259r boyu azadl\u0131\u011fa, \u00f6z taleyini \u00f6z\u00fc idar\u0259 etm\u0259y\u0259 can atm\u0131\u015fd\u0131r. 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Tiflisd\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f m\u00fcst\u0259qillik b\u0259yannam\u0259si bu arzunun realla\u015fmas\u0131 oldu. Haz\u0131rk\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, m\u00fcst\u0259qilliyin qorunmas\u0131n\u0131n \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri, Konstitusiya Akt\u0131n\u0131n rolu v\u0259 \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n dir\u00e7\u0259ldilm\u0259si kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r sal\u0131nacaqd\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131nda Manna, Atropatena, Albaniya kimi g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 m\u00f6vcud olmu\u015fdur. Sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u015eirvan\u015fahlar, S\u0259f\u0259vil\u0259r, Qaraqoyunlu, A\u011fqoyunlu v\u0259 ba\u015fqa d\u00f6vl\u0259tl\u0259r bu \u0259n\u0259n\u0259ni ya\u015fatm\u0131\u015fd\u0131r. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 is\u0259 h\u0259min d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik m\u0259kt\u0259binin \u0259n parlaq n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biri \u2013 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti meydana g\u0259ldi.<\/p>\n<p>1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n iclas\u0131nda tarixi q\u0259rar q\u0259bul edildi. \u0130clasda F\u0259t\u0259li Xan Xoyskinin (nazirl\u0259r kabinetinin s\u0259dri), \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fovun (g\u0259l\u0259c\u0259k parlamentin s\u0259dri, Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri), M\u0259h\u0259mm\u0259d Yusif C\u0259f\u0259rovun (Milli \u015euran\u0131n s\u0259dri), H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayevin (Milli \u015euran\u0131n s\u0259drinin m\u00fcavini) v\u0259 dig\u0259r g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin imzalad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcst\u0259qillik b\u0259yannam\u0259si il\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259t elan edildi. F\u0259t\u0259li Xan Xoyskinin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi ilk h\u00f6kum\u0259t q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259lini qoydu.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti M\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk parlamentli, d\u00fcny\u0259vi v\u0259 demokratik respublika kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. C\u0259mi 23 ay f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, bu qurum qad\u0131nlara se\u00e7ki h\u00fcququ verm\u0259kl\u0259 d\u00f6vr\u00fcn bir \u00e7ox qabaqc\u0131l \u00f6lk\u0259l\u0259rini bel\u0259 gerid\u0259 qoydu. Milli ordu yarad\u0131ld\u0131, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Bank\u0131 t\u0259sis edildi, Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universiteti a\u00e7\u0131ld\u0131. B\u00fct\u00fcn bu add\u0131mlar Xoyski, Top\u00e7uba\u015fov, C\u0259f\u0259rov kimi d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259rinin uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259tinin b\u0259hr\u0259si idi. Bel\u0259likl\u0259, 28 May milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximizin \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259rini XX \u0259sr\u0259 ba\u011flayan yeni, parlaq s\u0259hif\u0259y\u0259 \u00e7evrildi.<\/p>\n<p>\u201cM\u00fcst\u0259qilliyi qorumaq, saxlamaq o m\u00fcst\u0259qilliyi \u0259ld\u0259 etm\u0259kd\u0259n qat-qat \u00e7\u0259tin bir v\u0259zif\u0259 idi.\u201d Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin bu k\u0259lam\u0131 tarixi reall\u0131qlar\u0131n d\u0259rin ifad\u0259sidir. Az\u0259rbaycan iki d\u0259f\u0259 \u2013 1918-ci v\u0259 1991-ci ill\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u015fans\u0131 qazanm\u0131\u015fd\u0131r. Birinci c\u0259hd c\u0259mi 23 ay sonra bol\u015fevik i\u015f\u011fal\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. \u0130kinci d\u0259f\u0259 is\u0259 1991-ci ild\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n s\u00fcqutu fonunda m\u00fcst\u0259qillik b\u0259rpa olundu.<\/p>\n<p>1991-ci il oktyabr\u0131n 18-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ali Soveti &#8220;D\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda Konstitusiya Akt\u0131&#8221;n\u0131 q\u0259bul etdi. Bu s\u0259n\u0259dl\u0259 Az\u0259rbaycan 1918\u20131920-ci ill\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin h\u00fcquqi varisi oldu\u011funu t\u0259sdiql\u0259di. 1991-ci il dekabr\u0131n 29-da \u00fcmumxalq referendumu ke\u00e7irildi; \u0259halinin 95 faizd\u0259n \u00e7oxu m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 &#8220;b\u0259li&#8221; dedi. Lakin m\u00fcst\u0259qilliyin ilk ill\u0259ri \u00e7ox a\u011f\u0131r ke\u00e7di: daxili qar\u015f\u0131durma, Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si, iqtisadi b\u00f6hran \u00f6lk\u0259ni par\u00e7alanma h\u0259ddin\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>M\u0259hz bu \u00e7\u0259tin d\u00f6n\u0259md\u0259 xalq\u0131n t\u0259kidi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131dan Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi Az\u0259rbaycan\u0131 xilas etdi. Ulu \u00d6nd\u0259r m\u00fcst\u0259qilliyin qorunmas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn ba\u015fl\u0131ca v\u0259zif\u0259si sayd\u0131. Onun strateji x\u0259tti say\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259 daxili v\u0259 xarici t\u0259hdidl\u0259rd\u0259n qorundu, Konstitusiya Akt\u0131n\u0131n prinsipl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irildi, m\u00fcst\u0259qilliyin \u0259b\u0259di, d\u00f6nm\u0259z xarakteri t\u0259min edildi. Heyd\u0259r \u018fliyevin haql\u0131 olaraq vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi, &#8220;m\u00fcst\u0259qilliyi qorumaq, saxlamaq o m\u00fcst\u0259qilliyi \u0259ld\u0259 etm\u0259kd\u0259n qat-qat \u00e7\u0259tin bir v\u0259zif\u0259 idi&#8221; \u2013 v\u0259 bu a\u011f\u0131r missiyan\u0131n \u00f6hd\u0259sind\u0259n m\u0259hz Ulu \u00d6nd\u0259rin parlaq r\u0259hb\u0259rliyi g\u0259ldi.<\/p>\n<p>\u0130lk d\u0259f\u0259 olaraq r\u0259smi qaydada \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n Ali M\u0259clisinin sessiyas\u0131nda r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 kimi qald\u0131r\u0131b.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259ri m\u00fcst\u0259qilliyin g\u00f6r\u00fcn\u0259n simvoludur. Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131 \u2013 mavi, q\u0131rm\u0131z\u0131, ya\u015f\u0131l zolaqlar v\u0259 a\u011f aypara s\u0259kkizgu\u015f\u0259li ulduz \u2013 ilk d\u0259f\u0259 1918-ci ild\u0259 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunmu\u015fdur. Bu r\u0259ngl\u0259r t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259yimizi, m\u00fcasir inki\u015fafa sadiqliyimizi v\u0259 \u0130slam d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdirir. Lakin 1920-ci il i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra bayraq 70 il boyu r\u0259smi s\u0259viyy\u0259d\u0259 qada\u011fan edildi.<\/p>\n<p>Tarixi \u0259dal\u0259tin b\u0259rpas\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. 1990-c\u0131 il noyabr\u0131n 17-d\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n Ali M\u0259clisinin sessiyas\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyevin birba\u015fa t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si yarand\u0131. H\u0259l\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131 tam da\u011f\u0131lmam\u0131\u015f, Moskva h\u0259rbi-siyasi n\u0259zar\u0259ti davam etdir\u0259rk\u0259n, Ulu \u00d6nd\u0259rin c\u0259sar\u0259tli siyasi irad\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z Nax\u00e7\u0131vanda r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 kimi qald\u0131r\u0131ld\u0131. Bu, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n milli oyan\u0131\u015f\u0131na g\u00fccl\u00fc t\u0259kan verdi v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u0259n \u00f6n\u0259mli simvolik aktlar\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evrildi.<\/p>\n<p>1991-ci il fevral\u0131n 5-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ali Soveti m\u0259hz h\u0259min \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131 respublikan\u0131n r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 kimi t\u0259sdiq etdi. Bu g\u00fcn h\u0259min bayraq i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f torpaqlar\u0131m\u0131zda, beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131nda q\u00fcrurla dal\u011falan\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin uzaqg\u00f6r\u0259nliyinin, milli d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 sonsuz s\u0259daq\u0259tinin v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik m\u00fcdrikliyinin \u0259yani n\u00fcmun\u0259si olaraq tariximizin q\u0131z\u0131l s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259b\u0259di ya\u015fayacaqd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Emin \u018fliyev,<\/strong><\/p>\n<p><em>YAP Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259r t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7isi<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r bir xalq\u0131n taleyind\u0259 m\u00fcst\u0259qillik anlay\u0131\u015f\u0131 \u0259n ali d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n say\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 da \u0259srl\u0259r boyu azadl\u0131\u011fa, \u00f6z taleyini \u00f6z\u00fc idar\u0259 etm\u0259y\u0259 can atm\u0131\u015fd\u0131r. 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Tiflisd\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f m\u00fcst\u0259qillik b\u0259yannam\u0259si bu arzunun realla\u015fmas\u0131 oldu. Haz\u0131rk\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, m\u00fcst\u0259qilliyin qorunmas\u0131n\u0131n \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri, Konstitusiya Akt\u0131n\u0131n rolu v\u0259 \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n dir\u00e7\u0259ldilm\u0259si kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r sal\u0131nacaqd\u0131r. Q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131nda Manna, Atropatena, Albaniya kimi g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 m\u00f6vcud olmu\u015fdur. Sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u015eirvan\u015fahlar, S\u0259f\u0259vil\u0259r, Qaraqoyunlu, A\u011fqoyunlu v\u0259 ba\u015fqa d\u00f6vl\u0259tl\u0259r bu \u0259n\u0259n\u0259ni ya\u015fatm\u0131\u015fd\u0131r. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 is\u0259 h\u0259min d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik m\u0259kt\u0259binin \u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":853488,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f24ad6f7177978744993492874810677124.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f24ad6f7177978744993492874810677124.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f24ad6f7177978744993492874810677124.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f24ad6f7177978744993492874810677124-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f24ad6f7177978744993492874810677124-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f24ad6f7177978744993492874810677124-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f24ad6f7177978744993492874810677124.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f24ad6f7177978744993492874810677124.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f24ad6f7177978744993492874810677124-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/f24ad6f7177978744993492874810677124.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"H\u0259r bir xalq\u0131n taleyind\u0259 m\u00fcst\u0259qillik anlay\u0131\u015f\u0131 \u0259n ali d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n say\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 da \u0259srl\u0259r boyu azadl\u0131\u011fa, \u00f6z taleyini \u00f6z\u00fc idar\u0259 etm\u0259y\u0259 can atm\u0131\u015fd\u0131r. 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Tiflisd\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f m\u00fcst\u0259qillik b\u0259yannam\u0259si bu arzunun realla\u015fmas\u0131 oldu. Haz\u0131rk\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, m\u00fcst\u0259qilliyin qorunmas\u0131n\u0131n \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri, Konstitusiya Akt\u0131n\u0131n rolu v\u0259 \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n dir\u00e7\u0259ldilm\u0259si kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/853487"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=853487"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/853487\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":853489,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/853487\/revisions\/853489"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/853488"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=853487"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=853487"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=853487"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}