{"id":853869,"date":"2026-05-30T20:54:07","date_gmt":"2026-05-30T16:54:07","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=853869"},"modified":"2026-05-30T20:54:07","modified_gmt":"2026-05-30T16:54:07","slug":"yagis-v%c9%99-dolunun-k%c9%99nd-t%c9%99s%c9%99rrufatina-vurdugu-ziyanlar-riskl%c9%99r-n%c9%99tic%c9%99l%c9%99r-v%c9%99-qorunma-yollari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=853869","title":{"rendered":"Ya\u011f\u0131\u015f v\u0259 dolunun k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na vurdu\u011fu ziyanlar: Riskl\u0259r, n\u0259tic\u0259l\u0259r v\u0259 qorunma yollar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Son g\u00fcnl\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan intensiv ya\u011f\u0131\u015flar v\u0259 dolu hadis\u0259l\u0259ri k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r yarad\u0131r. \u0130qlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin t\u0259siri il\u0259 ekstremal hava hadis\u0259l\u0259rinin tezliyi v\u0259 \u015fidd\u0259ti artd\u0131qca, fermerl\u0259r d\u0259 daha b\u00f6y\u00fck iqtisadi itkil\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ya\u011f\u0131\u015f v\u0259 dolu t\u0259bi\u0259tin vacib elementl\u0259ri olsa da, onlar\u0131n normadan art\u0131q v\u0259 ya qeyri-m\u00fcnasib vaxtda ba\u015f verm\u0259si m\u0259hsuldarl\u0131\u011fa ciddi m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p><strong>G\u00fccl\u00fc ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 probleml\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, uzunm\u00fcdd\u0259tli v\u0259 intensiv ya\u011f\u0131\u015flar ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 torpa\u011f\u0131n strukturuna m\u0259nfi t\u0259sir edir. H\u0259ddind\u0259n art\u0131q r\u00fctub\u0259t torpaqda hava d\u00f6vran\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259dir, bitki k\u00f6kl\u0259rinin normal inki\u015faf\u0131n\u0131 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir v\u0259 b\u0259zi hallarda onlar\u0131n \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p><strong>G\u00fccl\u00fc ya\u011f\u0131\u015flar n\u0259tic\u0259sind\u0259:<\/strong><\/p>\n<p>1. \u018fkin sah\u0259l\u0259rind\u0259 su basmalar\u0131 yaran\u0131r.<\/p>\n<p>2. Torpa\u011f\u0131n m\u00fcnbit qat\u0131n\u0131n yuyulmas\u0131 prosesi s\u00fcr\u0259tl\u0259nir.<\/p>\n<p>3. Bitkil\u0259rin qidalanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vacib olan minerallar itirilir.<\/p>\n<p>4. G\u00f6b\u0259l\u0259k v\u0259 bakterial x\u0259st\u0259likl\u0259rin yay\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait formala\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>5. Tax\u0131l, t\u0259r\u0259v\u0259z v\u0259 meyv\u0259 bitkil\u0259rind\u0259 m\u0259hsul itkisi art\u0131r.<\/p>\n<p>X\u00fcsusil\u0259 bu\u011fda, arpa, kartof, pomidor v\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259v\u0259z bitkil\u0259ri h\u0259ddind\u0259n art\u0131q r\u00fctub\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259ssas hesab olunur. Meyv\u0259 ba\u011flar\u0131nda is\u0259 ya\u011f\u0131\u015flar meyv\u0259l\u0259rin \u00e7atlamas\u0131na, keyfiyy\u0259tinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 v\u0259 bazar d\u0259y\u0259rinin azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p><strong>Dolu k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na nec\u0259 t\u0259sir edir?<\/strong><\/p>\n<p>K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li t\u0259bii hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 doludur. Dolu q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u0259hsulu m\u0259hv ed\u0259 bilir. X\u00fcsusil\u0259 yaz v\u0259 yay aylar\u0131nda ba\u015f ver\u0259n dolu hadis\u0259l\u0259ri \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259m\u0259 v\u0259 m\u0259hsul formala\u015fmas\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 olan bitkil\u0259r\u0259 ciddi z\u0259r\u0259r vurur.<\/p>\n<p>Dolunun yaratd\u0131\u011f\u0131 \u0259sas probleml\u0259r bunlard\u0131r:<\/p>\n<p>1. Meyv\u0259 a\u011faclar\u0131n\u0131n \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rinin t\u00f6k\u00fclm\u0259si.<\/p>\n<p>2. Yarpaqlar\u0131n v\u0259 budaqlar\u0131n z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si.<\/p>\n<p>3. Meyv\u0259l\u0259rin \u0259zilm\u0259si v\u0259 deformasiyaya u\u011framas\u0131.<\/p>\n<p>4. \u00dcz\u00fcm ba\u011flar\u0131nda salx\u0131mlar\u0131n s\u0131radan \u00e7\u0131xmas\u0131.<\/p>\n<p>5. Tax\u0131l sah\u0259l\u0259rind\u0259 s\u00fcnb\u00fcll\u0259rin q\u0131r\u0131lmas\u0131.<\/p>\n<p>6. Bitkil\u0259rin sonrak\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259ssasla\u015fmas\u0131.<\/p>\n<p>Bir ne\u00e7\u0259 d\u0259qiq\u0259 davam ed\u0259n g\u00fccl\u00fc dolu bel\u0259, fermerin bir illik z\u0259hm\u0259tini m\u0259hv ed\u0259 bil\u0259r. X\u00fcsusil\u0259 alma, armud, \u015faftal\u0131, \u0259rik, gilas v\u0259 \u00fcz\u00fcm t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131nda dolunun vurdu\u011fu ziyan daha b\u00f6y\u00fck olur.<\/p>\n<p><strong>\u0130qtisadi n\u0259tic\u0259l\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>Ya\u011f\u0131\u015f v\u0259 dolunun t\u0259sirl\u0259ri yaln\u0131z m\u0259hsul itkisi il\u0259p m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. M\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131 fermerl\u0259rin g\u0259lirl\u0259rin\u0259 birba\u015fa t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Bununla yana\u015f\u0131:<\/p>\n<p>1. M\u0259hsulun bazara \u00e7\u0131xar\u0131la bil\u0259n hiss\u0259si azal\u0131r.<\/p>\n<p>2. Bitkil\u0259rin b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 x\u0259rc t\u0259l\u0259b olunur.<\/p>\n<p>3. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259rind\u0259 art\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>4. Aqrar sektorda \u00fcmumi istehsal h\u0259cmi a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>5. Fermerl\u0259rin maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131 z\u0259ifl\u0259yir.<\/p>\n<p>B\u0259zi hallarda fermerl\u0259r kredit \u00f6hd\u0259likl\u0259rini yerin\u0259 yetirm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir, bu is\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 f\u0259aliyy\u0259tinin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 riskl\u0259r yarad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Qorunma t\u0259dbirl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, iqlim riskl\u0259rinin artd\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259raitd\u0259 qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si vacibdir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259:<\/p>\n<p>1. Dolu \u0259leyhin\u0259 qoruyucu torlardan istifad\u0259 olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>2. M\u00fcasir drenaj sisteml\u0259ri qurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>3. Torpa\u011f\u0131n eroziyadan qorunmas\u0131 t\u0259dbirl\u0259ri g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>4. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 s\u0131\u011fortas\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>5. Hava proqnozlar\u0131 m\u00fct\u0259madi izl\u0259nilm\u0259li v\u0259 erk\u0259n x\u0259b\u0259rdarl\u0131q sisteml\u0259rind\u0259n istifad\u0259 olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ya\u011f\u0131\u015f v\u0259 dolu t\u0259bii hadis\u0259l\u0259r olsa da, onlar\u0131n intensivliyi v\u0259 qeyri-sabit xarakter almas\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar yarad\u0131r. M\u0259hsul itkisi, torpaq eroziyas\u0131, x\u0259st\u0259likl\u0259rin yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 iqtisadi z\u0259r\u0259rl\u0259r fermerl\u0259rin qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u0259sas probleml\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 aqrar sah\u0259d\u0259 m\u00fcasir qorunma \u00fcsullar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi, riskl\u0259rin idar\u0259 olunmas\u0131 v\u0259 s\u0131\u011forta mexanizml\u0259rinin inki\u015faf\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u0259sas t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259n biri hesab olunur.\/yenisabah<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son g\u00fcnl\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan intensiv ya\u011f\u0131\u015flar v\u0259 dolu hadis\u0259l\u0259ri k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r yarad\u0131r. \u0130qlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin t\u0259siri il\u0259 ekstremal hava hadis\u0259l\u0259rinin tezliyi v\u0259 \u015fidd\u0259ti artd\u0131qca, fermerl\u0259r d\u0259 daha b\u00f6y\u00fck iqtisadi itkil\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r. Ya\u011f\u0131\u015f v\u0259 dolu t\u0259bi\u0259tin vacib elementl\u0259ri olsa da, onlar\u0131n normadan art\u0131q v\u0259 ya qeyri-m\u00fcnasib vaxtda ba\u015f verm\u0259si m\u0259hsuldarl\u0131\u011fa ciddi m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. G\u00fccl\u00fc ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 probleml\u0259r M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, uzunm\u00fcdd\u0259tli v\u0259 intensiv ya\u011f\u0131\u015flar ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 torpa\u011f\u0131n strukturuna m\u0259nfi t\u0259sir edir. H\u0259ddind\u0259n art\u0131q r\u00fctub\u0259t torpaqda hava d\u00f6vran\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259dir, bitki k\u00f6kl\u0259rinin normal inki\u015faf\u0131n\u0131 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir v\u0259 b\u0259zi hallarda onlar\u0131n \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":853870,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[22],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/034691e87dbb2f1dbf013914678ca961.jpg",750,422,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/034691e87dbb2f1dbf013914678ca961.jpg",750,422,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/034691e87dbb2f1dbf013914678ca961.jpg",750,422,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/034691e87dbb2f1dbf013914678ca961-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/034691e87dbb2f1dbf013914678ca961-649x365.jpg",649,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/034691e87dbb2f1dbf013914678ca961.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/034691e87dbb2f1dbf013914678ca961.jpg",750,422,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/034691e87dbb2f1dbf013914678ca961.jpg",750,422,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/034691e87dbb2f1dbf013914678ca961-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/034691e87dbb2f1dbf013914678ca961.jpg",750,422,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=22\" rel=\"category\">Hava<\/a>","rttpg_excerpt":"Son g\u00fcnl\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan intensiv ya\u011f\u0131\u015flar v\u0259 dolu hadis\u0259l\u0259ri k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r yarad\u0131r. \u0130qlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin t\u0259siri il\u0259 ekstremal hava hadis\u0259l\u0259rinin tezliyi v\u0259 \u015fidd\u0259ti artd\u0131qca, fermerl\u0259r d\u0259 daha b\u00f6y\u00fck iqtisadi itkil\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r. Ya\u011f\u0131\u015f v\u0259 dolu t\u0259bi\u0259tin vacib elementl\u0259ri olsa da, onlar\u0131n normadan art\u0131q v\u0259 ya qeyri-m\u00fcnasib vaxtda ba\u015f verm\u0259si m\u0259hsuldarl\u0131\u011fa ciddi m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/853869"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=853869"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/853869\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":853871,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/853869\/revisions\/853871"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/853870"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=853869"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=853869"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=853869"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}