{"id":854231,"date":"2026-06-03T11:03:53","date_gmt":"2026-06-03T07:03:53","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=854231"},"modified":"2026-06-03T11:03:53","modified_gmt":"2026-06-03T07:03:53","slug":"avropadaki-market-t%c9%99crub%c9%99si-az%c9%99rbaycanda-t%c9%99tbiq-oluna-bil%c9%99r-qida-ekspertind%c9%99n-aciqlama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=854231","title":{"rendered":"Avropadak\u0131 market t\u0259cr\u00fcb\u0259si Az\u0259rbaycanda t\u0259tbiq oluna bil\u0259r? &#8211; Q\u0130DA EKSPERT\u0130ND\u018fN A\u00c7IQLAMA"},"content":{"rendered":"<p>Son ill\u0259rd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259sind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 supermarketl\u0259rd\u0259 m\u0259hsullar\u0131n t\u0259rkibin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t ayr\u0131l\u0131r. Bir s\u0131ra market \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259bii, orqanik v\u0259 konservants\u0131z m\u0259hsullar ayr\u0131ca vitrin v\u0259 r\u0259fl\u0259rd\u0259 t\u0259qdim olunur, s\u00fcni qatq\u0131l\u0131 v\u0259 emal olunmu\u015f m\u0259hsullar is\u0259 f\u0259rqli b\u00f6lm\u0259l\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015fdirilir. Bu yana\u015fman\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di al\u0131c\u0131lar\u0131n se\u00e7im imkanlar\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131rmaq, sa\u011flam qidalanmaya mara\u011f\u0131 art\u0131rmaq v\u0259 istehlak\u00e7\u0131lar\u0131 m\u0259hsulun t\u0259rkibi bar\u0259d\u0259 daha m\u0259lumatl\u0131 etm\u0259kdir. Son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda da qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n t\u0259rkibi, istifad\u0259 olunan qatq\u0131lar v\u0259 sa\u011flam qidalanma m\u00f6vzusu daha \u00e7ox m\u00fczakir\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox al\u0131c\u0131 marketl\u0259rd\u0259 m\u0259hsullar\u0131n daha ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 kateqoriyalara b\u00f6l\u00fcnm\u0259sinin vacib oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. B\u0259s Avropada t\u0259tbiq olunan bu t\u0259cr\u00fcb\u0259nin \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 istifad\u0259si m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc? Marketl\u0259rd\u0259 m\u0259hsullar\u0131n &#8220;t\u0259bii&#8221; v\u0259 &#8220;qeyri-t\u0259bii&#8221; b\u00f6lm\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 ayr\u0131lmas\u0131 istehlak\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 faydal\u0131 ola bil\u0259r?<br \/>\n<img class=\"imgbcode\" src=\"https:\/\/upload.az\/foto\/arxiv\/a_21780469143.png\" alt=\"Avropadak\u0131 market t\u0259cr\u00fcb\u0259si Az\u0259rbaycanda t\u0259tbiq oluna bil\u0259r? - Q\u0130DA EKSPERT\u0130ND\u018fN A\u00c7IQLAMA\" \/><b>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 sa\u011flam qida t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131s\u0131, G\u0259ncl\u0259rin T\u00f6hf\u0259si \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri Asim V\u0259liyev\u00a0<a title=\"xeberler son xeberler 2026\" href=\"https:\/\/big.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">BiG.AZ<\/a>-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirdi ki,<\/b>\u00a0ilk olaraq qeyd edim ki, palma ya\u011f\u0131 qiym\u0259t bax\u0131m\u0131ndan v\u0259 qidan\u0131n r\u0259f \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzatd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qida s\u0259nayesind\u0259 geni\u015f istifad\u0259 olunur. Xeyli sayda g\u00fcnl\u00fck h\u0259yat\u0131m\u0131zda q\u0259bul etdiyimiz qidalar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 var. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu g\u00fcn \u0259n \u00e7ox m\u00fczakir\u0259 olunan m\u00f6vzulardan biri d\u0259 \u015fokolad ya\u011flar\u0131nda, u\u015faqlar\u0131n v\u0259 b\u00f6y\u00fckl\u0259rin sevimli s\u0259h\u0259r yem\u0259yi b\u0259z\u0259yi olan krem-pastalarda palma ya\u011f\u0131n\u0131n geni\u015f istifad\u0259si g\u0259lir: &#8220;Qida s\u0259nayesind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 \u015fokolad kreml\u0259rind\u0259 palma ya\u011f\u0131n\u0131n \u0259v\u0259zolunmaz hesab edilm\u0259sinin s\u0259b\u0259bi s\u0259rf\u0259li olmas\u0131 v\u0259 fiziki xass\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. T\u0259bii kakao ya\u011f\u0131 \u00e7ox bahal\u0131 bir xammald\u0131r. S\u0259naye n\u0259h\u0259ngl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn kakao ya\u011f\u0131n\u0131 \u0259v\u0259z ed\u0259c\u0259k, otaq temperaturunda \u0259rim\u0259y\u0259n, donmayan, \u00e7\u00f6r\u0259yin \u00fcz\u0259rin\u0259 rahatl\u0131qla yax\u0131lan, \u0259n \u0259sas\u0131 m\u0259hsulun r\u0259f \u00f6mr\u00fcn\u00fc aylarla uzadan alternativ palma ya\u011f\u0131d\u0131r. Palma ya\u011f\u0131 t\u0259bi\u0259ti etibaril\u0259 yar\u0131 b\u0259rk qurulu\u015fa malikdir. Trans ya\u011flar\u0131n yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olan s\u00fcni hidrogenl\u0259\u015fdirm\u0259 prosesin\u0259 ehtiyac duymur. Amma bu texnoloji rahatl\u0131q insan biologiyas\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131ya g\u0259ldikd\u0259 ciddi f\u0259sadlar do\u011furur.<\/p>\n<p>Palma ya\u011f\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck problemi onun t\u0259rkibind\u0259ki doymu\u015f ya\u011f tur\u015fular\u0131n\u0131n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 palmitik tur\u015funun h\u0259ddind\u0259n art\u0131q y\u00fcks\u0259k olmas\u0131d\u0131r. Beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan \u00e7oxsayl\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar s\u00fcbut edir ki, m\u00fct\u0259madi olaraq y\u00fcks\u0259k doymu\u015f ya\u011f istehlak etm\u0259k insan orqanizmind\u0259 pis xolesterol kimi tan\u0131nan madd\u0259nin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bu is\u0259 birba\u015fa olaraq damar s\u0259rtliyin\u0259 v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 infarkt, insult kimi \u00f6l\u00fcmc\u00fcl \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 z\u0259min haz\u0131rlay\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259nin dig\u0259r t\u0259r\u0259fi ya\u011f\u0131n emal\u0131 prosesind\u0259 ortaya \u00e7\u0131xan kimy\u0259vi \u00e7irkl\u0259ndiricil\u0259rdir. Avropa Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Qurumunun r\u0259smi hesabatlar\u0131nda vur\u011fulan\u0131r ki, palma ya\u011f\u0131 qida s\u0259nayesind\u0259 istifad\u0259 olunmazdan \u0259vv\u0259l qoxunun v\u0259 r\u0259ngin k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn iki y\u00fcz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259n y\u00fcks\u0259k temperaturda rafin\u0259 edilir. Bu y\u00fcks\u0259k termik emal zaman\u0131 ya\u011f\u0131n t\u0259rkibind\u0259 qlisidil ya\u011f tur\u015fusu efirl\u0259ri v\u0259 q\u0131sa ad\u0131 il\u0259 3MSPD olaraq bilin\u0259n toksiki madd\u0259l\u0259r formala\u015f\u0131r. Beyn\u0259lxalq X\u0259r\u00e7\u0259ng Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 Agentliyi bu madd\u0259l\u0259ri genotoksik kanserogenl\u0259r s\u0131ras\u0131na daxil edib. Bu madd\u0259l\u0259r birba\u015fa insan DNT-sini z\u0259d\u0259l\u0259m\u0259k v\u0259 h\u00fcceyr\u0259l\u0259rd\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng prosesini ba\u015flatmaq potensial\u0131na malikdir. X\u00fcsusil\u0259 h\u0259l\u0259 inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 olan, b\u0259d\u0259n \u00e7\u0259kisi az olan u\u015faqlar\u0131n bu \u015fokolad ya\u011flar\u0131n\u0131 \u00e7ox istehlak etm\u0259si g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 at\u0131r. Lakin b\u00fct\u00fcn bunlarla yana\u015f\u0131<br \/>\n\u00f6lk\u0259mizd\u0259 qida t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi sah\u0259sind\u0259 son ill\u0259rd\u0259 at\u0131lan m\u00fcsb\u0259t add\u0131mlar\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyinin f\u0259aliyy\u0259tini x\u00fcsusi qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 trans ya\u011flar\u0131n qidalardak\u0131 pay\u0131n\u0131n iki faizl\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259bul edil\u0259n normativ s\u0259n\u0259dl\u0259r \u00e7ox m\u00fch\u00fcm bir add\u0131md\u0131r. N\u00f6vb\u0259ti add\u0131m birba\u015fa palma ya\u011f\u0131 v\u0259 onun toksiki komponentl\u0259rinin t\u0259nziml\u0259nm\u0259si olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki trans ya\u011f qada\u011fas\u0131ndan qa\u00e7maq ist\u0259y\u0259n bir \u00e7ox yerli v\u0259 xarici istehsal\u00e7\u0131lar alternativ olaraq m\u0259hsullara daha \u00e7ox palma ya\u011f\u0131 \u0259lav\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131blar.<\/p>\n<p>\u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 milli qanunvericiliyimiz v\u0259 texniki reqlamentl\u0259rimiz tamamil\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n qida standartlar\u0131 il\u0259 sinxronla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Avropa \u0130ttifaq\u0131 haz\u0131rda qidalarda palma ya\u011f\u0131ndan tamamil\u0259 imtina etm\u0259s\u0259 d\u0259 onun t\u0259rkibind\u0259ki kanserogen qlisidil efirl\u0259rinin v\u0259 toksiki emal m\u0259hsullar\u0131n\u0131n maksimum miqdar\u0131na \u00e7ox s\u0259rt limitl\u0259r t\u0259tbiq edir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcvafiq laboratoriya infrastrukturu g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259li v\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 daxil olan, el\u0259c\u0259 d\u0259 yerli istehsalda istifad\u0259 olunan palma ya\u011flar\u0131nda bu toksik madd\u0259l\u0259rin analizi m\u0259cburi hala g\u0259tirilm\u0259lidir. Standartlara cavab verm\u0259y\u0259n, y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 rafin\u0259 edilmi\u015f ucuz v\u0259 keyfiyy\u0259tsiz s\u0259naye ya\u011flar\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259y\u0259 giri\u015fi tamamil\u0259 qada\u011fan edilm\u0259lidir.<br \/>\n\u0130kinci m\u00fch\u00fcm add\u0131m etiketl\u0259m\u0259 qaydalar\u0131n\u0131n s\u0259rtl\u0259\u015fdirilm\u0259sidir. \u0130stehlak\u00e7\u0131n\u0131n h\u00fcququ var ki, ald\u0131\u011f\u0131 m\u0259hsulun i\u00e7ind\u0259 n\u0259 oldu\u011funu d\u0259qiq bilsin. Haz\u0131rda bir \u00e7ox \u015fokolad ya\u011flar\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 sad\u0259c\u0259 bitki ya\u011flar\u0131 ifad\u0259si yaz\u0131l\u0131r ki, bu da real t\u0259rkibi gizl\u0259tm\u0259k \u00fcsuludur. Qanunvericilik t\u0259l\u0259b etm\u0259lidir ki, \u0259g\u0259r m\u0259hsulda palma ya\u011f\u0131, ya onun fraksiyalar\u0131 istifad\u0259 olunubsa, etiketin \u00fcz\u0259rind\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259, oxunaql\u0131 \u015friftl\u0259 qeyd edilsin. H\u0259tta u\u015faq qidalar\u0131nda v\u0259 u\u015faqlar\u0131n k\u00fctl\u0259vi istehlak etdiyi \u015fokolad kreml\u0259rind\u0259 palma ya\u011f\u0131n\u0131n istifad\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi kvotalar, He\u00e7 bir kommersiya mara\u011f\u0131 bizim g\u0259l\u0259c\u0259yimiz olan u\u015faqlar\u0131n h\u0259yat\u0131ndan \u00fcst\u00fcn ola bilm\u0259z. \u0130stehlak\u00e7\u0131lar olaraq biz marketl\u0259rd\u0259 daha diqq\u0259tli olmal\u0131, etiketl\u0259ri oxumal\u0131y\u0131q&#8221;.<\/p>\n<p><b>M\u00fc\u0259llif: \u0130lkin M\u0259mm\u0259dk\u0259rimov<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son ill\u0259rd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259sind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 supermarketl\u0259rd\u0259 m\u0259hsullar\u0131n t\u0259rkibin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t ayr\u0131l\u0131r. Bir s\u0131ra market \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259bii, orqanik v\u0259 konservants\u0131z m\u0259hsullar ayr\u0131ca vitrin v\u0259 r\u0259fl\u0259rd\u0259 t\u0259qdim olunur, s\u00fcni qatq\u0131l\u0131 v\u0259 emal olunmu\u015f m\u0259hsullar is\u0259 f\u0259rqli b\u00f6lm\u0259l\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015fdirilir. Bu yana\u015fman\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di al\u0131c\u0131lar\u0131n se\u00e7im imkanlar\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131rmaq, sa\u011flam qidalanmaya mara\u011f\u0131 art\u0131rmaq v\u0259 istehlak\u00e7\u0131lar\u0131 m\u0259hsulun t\u0259rkibi bar\u0259d\u0259 daha m\u0259lumatl\u0131 etm\u0259kdir. Son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda da qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n t\u0259rkibi, istifad\u0259 olunan qatq\u0131lar v\u0259 sa\u011flam qidalanma m\u00f6vzusu daha \u00e7ox m\u00fczakir\u0259 olunur. Bir \u00e7ox al\u0131c\u0131 marketl\u0259rd\u0259 m\u0259hsullar\u0131n daha ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 kateqoriyalara b\u00f6l\u00fcnm\u0259sinin vacib&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":854232,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/q_21780469314.png",649,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/q_21780469314.png",649,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/q_21780469314.png",649,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/q_21780469314-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/q_21780469314-439x365.png",439,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/q_21780469314.png",640,533,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/q_21780469314.png",649,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/q_21780469314.png",649,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/q_21780469314-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/q_21780469314.png",649,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Son ill\u0259rd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259sind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 supermarketl\u0259rd\u0259 m\u0259hsullar\u0131n t\u0259rkibin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t ayr\u0131l\u0131r. Bir s\u0131ra market \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259bii, orqanik v\u0259 konservants\u0131z m\u0259hsullar ayr\u0131ca vitrin v\u0259 r\u0259fl\u0259rd\u0259 t\u0259qdim olunur, s\u00fcni qatq\u0131l\u0131 v\u0259 emal olunmu\u015f m\u0259hsullar is\u0259 f\u0259rqli b\u00f6lm\u0259l\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015fdirilir. Bu yana\u015fman\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di al\u0131c\u0131lar\u0131n se\u00e7im imkanlar\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131rmaq, sa\u011flam qidalanmaya mara\u011f\u0131 art\u0131rmaq v\u0259 istehlak\u00e7\u0131lar\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/854231"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=854231"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/854231\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":854234,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/854231\/revisions\/854234"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/854232"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=854231"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=854231"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=854231"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}