{"id":854419,"date":"2026-06-05T09:50:52","date_gmt":"2026-06-05T05:50:52","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=854419"},"modified":"2026-06-05T09:50:52","modified_gmt":"2026-06-05T05:50:52","slug":"ikinci-v%c9%99-ucuncu-usaga-gor%c9%99-veril%c9%99n-od%c9%99nisl%c9%99r-artirila-bil%c9%99r-aciqlama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=854419","title":{"rendered":"\u0130kinci v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc u\u015fa\u011fa g\u00f6r\u0259 veril\u0259n \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259r art\u0131r\u0131la bil\u0259r \u2014 A\u00c7IQLAMA"},"content":{"rendered":"<p>Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin bir \u00e7oxunda do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131 v\u0259 \u0259halinin qocalmas\u0131 fonunda ail\u0259l\u0259r\u0259 maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi, vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri, \u0259l\u00e7atan m\u0259nzil proqramlar\u0131 v\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n valideynl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn sosial t\u0259minatlar geni\u015fl\u0259ndirilib. Az\u0259rbaycanda da demoqrafik g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011frultmu\u015f hans\u0131 preventiv t\u0259dbirl\u0259r yerli \u015f\u0259rait\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259tbiq oluna bil\u0259r?<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 sosioloq Naib Nift\u0259liyev Demokrat.az-a bildirib ki, d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 sosial-demoqrafik siyas\u0259t, do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131 v\u0259 \u0259halinin ya\u015flanmas\u0131 milli strategiyan\u0131n m\u00fch\u00fcm hiss\u0259si hesab olunur v\u0259 milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259si kimi diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130nki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 \u0259hali art\u0131m tempinin azalmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. X\u00fcsusil\u0259 Avropada \u0259halinin qocalmas\u0131 prosesi daha qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nSon onillikl\u0259rd\u0259 demoqrafik t\u0259n\u0259zz\u00fcl qlobal \u0259hali siyas\u0259tind\u0259 aktual m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilib. Bununla ba\u011fl\u0131 m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259rqli sosial-iqtisadi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r v\u0259 t\u0259\u015fviq mexanizml\u0259ri t\u0259tbiq olunur. Beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, t\u0259kc\u0259 maliyy\u0259 yard\u0131mlar\u0131 v\u0259 iqtisadi d\u0259st\u0259k vasit\u0259sil\u0259 do\u011fum s\u0259viyy\u0259sini uzunm\u00fcdd\u0259tli art\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcn olmur.<\/p>\n<p>Daha effektiv n\u0259tic\u0259l\u0259r kompleks ail\u0259 siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 ail\u0259l\u0259rin d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 olunmas\u0131 say\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edilir. Az\u0259rbaycan reall\u0131\u011f\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nd\u0131qda Macar\u0131stan v\u0259 Pol\u015fan\u0131n t\u0259cr\u00fcb\u0259si n\u00fcmun\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259 bil\u0259r. Bu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7oxu\u015faql\u0131 ail\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcz\u0259\u015ftli ipoteka proqramlar\u0131, d\u00f6vl\u0259t subsidiyalar\u0131 v\u0259 vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri t\u0259tbiq olunur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda da m\u0259nzil problemi ail\u0259l\u0259rin ikinci v\u0259 ya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc u\u015fa\u011fa sahib olmaq q\u0259rar\u0131na t\u0259sir ed\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259ndir. T\u0259kc\u0259 dolan\u0131\u015f\u0131q deyil, g\u0259l\u0259c\u0259k t\u0259minatla ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131qlar da bu q\u0259rarlara t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n m\u0259nzil d\u0259st\u0259yi mexanizml\u0259ri, sosial g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r, u\u015faq pulunun verilm\u0259si v\u0259 u\u015faqlara y\u00f6n\u0259lmi\u015f sosial xidm\u0259tl\u0259rin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si m\u00fch\u00fcm rol oynaya bil\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>Ekspert deyib ki, Skandinaviya \u00f6lk\u0259l\u0259ri, Fransa v\u0259 \u0130sve\u00e7 t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259l\u00e7atan ba\u011f\u00e7a v\u0259 m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r t\u0259hsil sistemi qad\u0131nlar\u0131n \u0259m\u0259k bazar\u0131nda qalmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r v\u0259 daha \u00e7ox u\u015faq sahibi olmaq q\u0259rar\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir:<\/p>\n<p>&#8220;Az\u0259rbaycanda da b\u0259nz\u0259r model t\u0259tbiq edil\u0259 bil\u0259r. Bununla yana\u015f\u0131, i\u015fsizlik, gizli i\u015fsizlik v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 \u0259m\u0259khaqq\u0131 kimi probleml\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu bax\u0131mdan Az\u0259rbaycan v\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin sosial-iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rini birba\u015fa m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k \u00e7\u0259tindir.<\/p>\n<p>Valideynl\u0259rin sosial m\u00fcdafi\u0259sinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si d\u0259 m\u00fch\u00fcm istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259ndir. Skandinaviya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 analarla yana\u015f\u0131 atalar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu model ail\u0259daxili y\u00fck\u00fcn daha balansl\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Az\u0259rbaycanda ail\u0259 v\u0259 \u0259m\u0259k siyas\u0259tinin \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si g\u0259nc ail\u0259l\u0259rin i\u015f v\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 daha rahat uzla\u015fd\u0131rmas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. Bu, bo\u015fanmalar\u0131n v\u0259 abortlar\u0131n azalmas\u0131na da m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 Yaponiya, C\u0259nubi Koreya, Sinqapur v\u0259 Hindistanda ail\u0259l\u0259rin d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif proqramlar h\u0259yata ke\u00e7irilir. Ail\u0259l\u0259r\u0259 veril\u0259n sosial d\u0259st\u0259yin u\u015faq say\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si d\u0259 m\u00fczakir\u0259 oluna bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, ikinci v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc u\u015fa\u011f\u0131n do\u011fulmas\u0131na g\u00f6r\u0259 vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rinin v\u0259 sosial \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin art\u0131r\u0131lmas\u0131 demoqrafik probleml\u0259rin yum\u015fald\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun yana\u015fma yerli \u015f\u0259rait\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kompleks ail\u0259 siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sidir. Bu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 h\u0259m atan\u0131n, h\u0259m d\u0259 anan\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 b\u0259rab\u0259r qorunmal\u0131, sosial d\u0259st\u0259k mexanizml\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Eyni zamanda abortlar\u0131n azald\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 h\u00fcquqi, sosial v\u0259 maarifl\u0259ndirici t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u0259halinin art\u0131m\u0131na, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n qorunmas\u0131na v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 sosial t\u0259minat sisteminin dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r&#8221;,- dey\u0259 o qeyd edib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin bir \u00e7oxunda do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131 v\u0259 \u0259halinin qocalmas\u0131 fonunda ail\u0259l\u0259r\u0259 maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi, vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri, \u0259l\u00e7atan m\u0259nzil proqramlar\u0131 v\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n valideynl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn sosial t\u0259minatlar geni\u015fl\u0259ndirilib. Az\u0259rbaycanda da demoqrafik g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011frultmu\u015f hans\u0131 preventiv t\u0259dbirl\u0259r yerli \u015f\u0259rait\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259tbiq oluna bil\u0259r? M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 sosioloq Naib Nift\u0259liyev Demokrat.az-a bildirib ki, d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 sosial-demoqrafik siyas\u0259t, do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131 v\u0259 \u0259halinin ya\u015flanmas\u0131 milli strategiyan\u0131n m\u00fch\u00fcm hiss\u0259si hesab olunur v\u0259 milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259si kimi diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r: &#8220;\u0130nki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 \u0259hali art\u0131m&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":854420,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7def1cb6d6fd771f1f28002644235182.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7def1cb6d6fd771f1f28002644235182.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7def1cb6d6fd771f1f28002644235182.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7def1cb6d6fd771f1f28002644235182-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7def1cb6d6fd771f1f28002644235182-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7def1cb6d6fd771f1f28002644235182-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7def1cb6d6fd771f1f28002644235182.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7def1cb6d6fd771f1f28002644235182.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7def1cb6d6fd771f1f28002644235182-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7def1cb6d6fd771f1f28002644235182.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin bir \u00e7oxunda do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131 v\u0259 \u0259halinin qocalmas\u0131 fonunda ail\u0259l\u0259r\u0259 maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi, vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri, \u0259l\u00e7atan m\u0259nzil proqramlar\u0131 v\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n valideynl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn sosial t\u0259minatlar geni\u015fl\u0259ndirilib. Az\u0259rbaycanda da demoqrafik g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011frultmu\u015f hans\u0131 preventiv t\u0259dbirl\u0259r yerli \u015f\u0259rait\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259tbiq oluna bil\u0259r? M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 sosioloq Naib Nift\u0259liyev&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/854419"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=854419"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/854419\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":854422,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/854419\/revisions\/854422"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/854420"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=854419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=854419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=854419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}