{"id":855143,"date":"2026-06-11T12:29:00","date_gmt":"2026-06-11T08:29:00","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=855143"},"modified":"2026-06-11T12:29:00","modified_gmt":"2026-06-11T08:29:00","slug":"cayin-faydasi-onu-nec%c9%99-icm%c9%99yimizd%c9%99n-asilidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=855143","title":{"rendered":"\u00c7ay\u0131n faydas\u0131 onu nec\u0259 i\u00e7m\u0259yimizd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r?"},"content":{"rendered":"<p>M\u00fcxt\u0259lif elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rinin t\u0259hlilin\u0259 \u0259saslanan geni\u015f icmal g\u00f6st\u0259rib ki, \u00e7ay\u0131n sa\u011flaml\u0131q v\u0259 uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck bax\u0131m\u0131ndan faydalar\u0131 onun nec\u0259 istehlak edilm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259lki t\u0259dqiqatlar \u00e7ay\u0131n iltihab\u0259leyhin\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri say\u0259sind\u0259 diabet, piyl\u0259nm\u0259, \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 b\u0259zi x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6vl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259c\u0259yini ortaya qoymu\u015fdu. Ad\u0259t\u0259n Camellia sinensis bitkisinin yarpaqlar\u0131ndan haz\u0131rlanan \u00e7ay\u0131n beyni qoruma potensial\u0131na malik oldu\u011fu, ya\u015fl\u0131 insanlarda is\u0259 \u0259z\u0259l\u0259 itkisini azaltma\u011fa k\u00f6m\u0259k etdiyi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. X\u00fcsusil\u0259 ya\u015f\u0131l \u00e7ay \u00fcr\u0259k sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259siri, qan t\u0259zyiqini a\u015fa\u011f\u0131 salmas\u0131 v\u0259 xolesterin s\u0259viyy\u0259sini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmas\u0131 il\u0259 se\u00e7ilir. Bununla bel\u0259, aliml\u0259r bildirirl\u0259r ki, \u00c7in istehsal\u0131 olan ulonq (oolong) \u00e7ay\u0131, a\u011f \u00e7ay, fermentl\u0259\u015fdirilmi\u015f \u00e7ay v\u0259 ya sar\u0131 \u00e7ay\u0131n ya\u015f\u0131l \u00e7aydan daha faydal\u0131 olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259l\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259lumat yoxdur.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, \u00e7ay\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011fa t\u0259sirind\u0259 onun hans\u0131 formada q\u0259bul edilm\u0259si m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 butulkalarda sat\u0131lan \u00e7aylar v\u0259 son ill\u0259rd\u0259 trend olan \u201cbubble tea\u201d kimi i\u00e7kil\u0259r s\u00fcni dadland\u0131r\u0131c\u0131lar, konservantlar v\u0259 dig\u0259r \u0259lav\u0259l\u0259r ehtiva etdiyind\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n riskl\u0259r yarada bil\u0259r.<\/p>\n<p>Elmi n\u0259\u015fr olan \u201cBeverage Plant Research\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc edil\u0259n yeni ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7ay\u0131n t\u0259rkibind\u0259 pestisid qal\u0131qlar\u0131, a\u011f\u0131r metallar v\u0259 mikroplastikl\u0259rin d\u0259 sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn risk yarada bil\u0259c\u0259yi qeyd olunub. Ara\u015fd\u0131rman\u0131n m\u00fc\u0259llifl\u0259ri bildirirl\u0259r ki, bu madd\u0259l\u0259r adi istehlak s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 yaratmasa da, uzun m\u00fcdd\u0259t v\u0259 \u00e7ox miqdarda \u00e7ay i\u00e7\u0259n insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn narahatl\u0131q do\u011fura bil\u0259r.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r vur\u011fulay\u0131rlar ki, \u00e7ay\u0131n sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn faydalar\u0131 ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 s\u00fcbut olunsa da, emal edilmi\u015f \u00e7ay m\u0259hsullar\u0131n\u0131n, x\u00fcsusil\u0259 butulkalanm\u0131\u015f \u00e7aylar\u0131n v\u0259 \u201cbubble tea\u201dnin h\u0259ddind\u0259n art\u0131q istehlak\u0131ndan \u00e7\u0259kinm\u0259k laz\u0131md\u0131r. T\u0259dqiqatda, h\u0259m\u00e7inin qeyd olunur ki, bel\u0259 i\u00e7kil\u0259rin t\u0259rkibind\u0259 olan \u015f\u0259k\u0259r, s\u00fcni dadland\u0131r\u0131c\u0131lar, rafin\u0259 olunmu\u015f ni\u015fasta, \u0259tirvericil\u0259r v\u0259 konservantlar \u00e7ay\u0131n faydal\u0131 t\u0259sirl\u0259rini azalda v\u0259 ya tamamil\u0259 k\u00f6lg\u0259d\u0259 qoya bil\u0259r.<\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, son ill\u0259rd\u0259 ya\u015f\u0131l \u00e7ay ekstraktlar\u0131 ar\u0131qlamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 geni\u015f istifad\u0259 olunsa da, ara\u015fd\u0131rmada bu \u0259lav\u0259l\u0259rin qaraciy\u0259r toksikliyin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259r\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 hallara diqq\u0259t \u00e7\u0259kilir. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, bu t\u0259sir ya\u015f\u0131l \u00e7ay\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olan epiqallokatexin qallat (EGCG) madd\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Ara\u015fd\u0131rma zaman\u0131 y\u00fcks\u0259k dozada EGCG madd\u0259sinin q\u0259bulunun qaraciy\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259r\u0259rli t\u0259sirl\u0259r yarada bil\u0259c\u0259yi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Bununla yana\u015f\u0131, ya\u015f\u0131l \u00e7ay\u0131n b\u0259zi insanlarda m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq q\u0131c\u0131qlanmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu\u011fu m\u0259lum olsa da, adi \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259ml\u0259n\u0259r\u0259k i\u00e7il\u0259n \u00e7ay\u0131n insanlarda z\u0259h\u0259rli t\u0259sir yaratd\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat yoxdur. Bunlarla yana\u015f\u0131, icmalda, h\u0259m\u00e7inin qeyd edilir ki, qaynar suda d\u0259ml\u0259n\u0259n plastik \u00e7ay paketl\u0259ri 100 milyondan \u00e7ox mikroplastik hiss\u0259cik buraxa bil\u0259r ki, bu da potensial sa\u011flaml\u0131q riskl\u0259ri yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rman\u0131n yekun n\u0259tic\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259n faydal\u0131 se\u00e7im \u0259n\u0259n\u0259vi \u00fcsulla haz\u0131rlanm\u0131\u015f t\u0259z\u0259 d\u0259ml\u0259nmi\u015f \u00e7ay\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 istehlak edilm\u0259sidir. Bu, x\u00fcsusil\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri, diabet v\u0259 b\u0259zi x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6vl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Aliml\u0259r hesab edirl\u0259r ki, g\u0259l\u0259c\u0259k t\u0259dqiqatlar \u00e7ay\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011fa t\u0259sirl\u0259rini daha \u0259trafl\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 v\u0259 m\u00f6vcud narahatl\u0131qlar\u0131 daha d\u0259qiq qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>\u015eahnigar \u018fhm\u0259dova, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcxt\u0259lif elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rinin t\u0259hlilin\u0259 \u0259saslanan geni\u015f icmal g\u00f6st\u0259rib ki, \u00e7ay\u0131n sa\u011flaml\u0131q v\u0259 uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck bax\u0131m\u0131ndan faydalar\u0131 onun nec\u0259 istehlak edilm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. \u018fvv\u0259lki t\u0259dqiqatlar \u00e7ay\u0131n iltihab\u0259leyhin\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri say\u0259sind\u0259 diabet, piyl\u0259nm\u0259, \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 b\u0259zi x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6vl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259c\u0259yini ortaya qoymu\u015fdu. Ad\u0259t\u0259n Camellia sinensis bitkisinin yarpaqlar\u0131ndan haz\u0131rlanan \u00e7ay\u0131n beyni qoruma potensial\u0131na malik oldu\u011fu, ya\u015fl\u0131 insanlarda is\u0259 \u0259z\u0259l\u0259 itkisini azaltma\u011fa k\u00f6m\u0259k etdiyi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. X\u00fcsusil\u0259 ya\u015f\u0131l \u00e7ay \u00fcr\u0259k sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259siri, qan t\u0259zyiqini a\u015fa\u011f\u0131 salmas\u0131 v\u0259 xolesterin s\u0259viyy\u0259sini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmas\u0131 il\u0259 se\u00e7ilir. Bununla bel\u0259, aliml\u0259r bildirirl\u0259r ki, \u00c7in istehsal\u0131 olan ulonq&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":855144,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/d7a84628162132866354462612010241029.png",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/d7a84628162132866354462612010241029.png",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/d7a84628162132866354462612010241029.png",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/d7a84628162132866354462612010241029-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/d7a84628162132866354462612010241029-660x365.png",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/d7a84628162132866354462612010241029-840x465.png",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/d7a84628162132866354462612010241029.png",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/d7a84628162132866354462612010241029.png",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/d7a84628162132866354462612010241029-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/d7a84628162132866354462612010241029.png",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fcxt\u0259lif elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rinin t\u0259hlilin\u0259 \u0259saslanan geni\u015f icmal g\u00f6st\u0259rib ki, \u00e7ay\u0131n sa\u011flaml\u0131q v\u0259 uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck bax\u0131m\u0131ndan faydalar\u0131 onun nec\u0259 istehlak edilm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. \u018fvv\u0259lki t\u0259dqiqatlar \u00e7ay\u0131n iltihab\u0259leyhin\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri say\u0259sind\u0259 diabet, piyl\u0259nm\u0259, \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 b\u0259zi x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6vl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259c\u0259yini ortaya qoymu\u015fdu. Ad\u0259t\u0259n Camellia sinensis bitkisinin yarpaqlar\u0131ndan haz\u0131rlanan \u00e7ay\u0131n beyni qoruma potensial\u0131na malik oldu\u011fu, ya\u015fl\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/855143"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=855143"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/855143\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":855145,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/855143\/revisions\/855145"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/855144"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=855143"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=855143"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=855143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}