{"id":855157,"date":"2026-06-11T14:18:53","date_gmt":"2026-06-11T10:18:53","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=855157"},"modified":"2026-06-11T14:18:53","modified_gmt":"2026-06-11T10:18:53","slug":"naxcivanda-tapilan-n%c9%99dir-c%c9%99f%c9%99ngiyatdan-basqa-hec-n%c9%99-deyil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=855157","title":{"rendered":"Nax\u00e7\u0131vanda tap\u0131lan n\u0259dir? &#8211; \u201cC\u0259f\u0259ngiyatdan ba\u015fqa he\u00e7 n\u0259 deyil\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130yunun 1-d\u0259 Nax\u00e7\u0131vana arxeoloji s\u0259f\u0259r zaman\u0131 b\u00f6lg\u0259nin q\u0259dim tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u0259y\u0259rli kitab\u0259 a\u015fkarlan\u0131b. T\u0259xmin\u0259n 2800 illik ya\u015f\u0131 olan qaya\u00fcst\u00fc Urartu mixi yaz\u0131s\u0131n\u0131n yeri m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Lakin yaz\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Arxeologiya v\u0259 Antropologiya \u0130nstitutu t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qdim olunan t\u0259rc\u00fcm\u0259si m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olub.<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 etiraz ed\u0259nl\u0259rd\u0259 biri d\u0259 tarix\u00e7i alim Ramin \u018flizad\u0259dir.<\/p>\n<p>O bildirib ki, haz\u0131rda elm al\u0259min\u0259 600-d\u0259n art\u0131q Urartu mixiyaz\u0131l\u0131 m\u0259tni, 1 milyondan da art\u0131q klassik mixiyaz\u0131l\u0131 (\u015eumer, Akkad, Babil, A\u015f\u015fur, Hett, Hurri, \u018fh\u0259m\u0259ni) m\u0259tn m\u0259lumdur:<\/p>\n<p>\u201cSovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 Ermitaj\u0131n Q\u0259dim \u015e\u0259rq Fondunda saxlan\u0131lan mixiyaz\u0131l\u0131 m\u0259tnl\u0259rd\u0259n c\u0259mi bir ne\u00e7\u0259sini \u00fc\u00e7 az\u0259rbaycanl\u0131 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 &#8211; Yusif Yusifov, Solmaz Qa\u015fqay v\u0259 Mirheyd\u0259r Mirz\u0259yev oxuyaraq t\u0259dqiq edibl\u0259r. \u018fsas\u0259n d\u0259 r\u0259hm\u0259tlik professor Yusif Yusifov bu sah\u0259d\u0259 \u00f6nd\u0259rlik edib v\u0259 protot\u00fcrk tayfalar\u0131n\u0131n ilk v\u0259t\u0259ninin Urmu h\u00f6vz\u0259si olmas\u0131 haqq\u0131nda konsepsiyan\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.yenisabah.az\/resize.php?w=0&amp;h=0&amp;file=image_750x422_6a2a5d78b71b0.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Tarix\u00e7i qeyd edib ki, son otuz ild\u0259 Az\u0259rbaycanda Urartu mixiyaz\u0131l\u0131 m\u0259tnini he\u00e7 k\u0259s t\u0259rc\u00fcm\u0259 etm\u0259yib:<\/p>\n<p>\u201cSonradan bu konsepsiya \u201cUrmu teorisi\u201d kimi m\u0259\u015fhurla\u015f\u0131b. Son otuz ild\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycanda he\u00e7 k\u0259s mixiyaz\u0131l\u0131 m\u0259tn t\u0259rc\u00fcm\u0259 ed\u0259r\u0259k ilk d\u0259f\u0259 elmi d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 daxil etm\u0259yib, Urartu mixiyaz\u0131l\u0131 m\u0259tnini is\u0259 he\u00e7 k\u0259s t\u0259rc\u00fcm\u0259 etm\u0259yib. \u0130ndi ortal\u0131qda kiml\u0259r a\u011fz\u0131na g\u0259l\u0259ni dan\u0131\u015f\u0131rsa v\u0259 ya yaz\u0131rsa \u0259lb\u0259tt\u0259 c\u0259f\u0259ngiyatdan ba\u015fqa he\u00e7 n\u0259 deyil. Nax\u00e7\u0131van \u0130landa\u011f kitabasi haqq\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m m\u0259lumat xarakterli postu k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259r\u0259k \u00f6z \u201cara\u015fd\u0131rmas\u0131\u201d kimi t\u0259qdim ed\u0259n axmaqlara is\u0259 s\u00f6z\u00fcm odur ki, insanda \u0259vv\u0259l \u0259xlaq olur, sonra elm&#8230;\u201d.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, iyunun 1-d\u0259 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 Nax\u00e7\u0131van B\u00f6lm\u0259sinin Tarix, Etnoqrafiya v\u0259 Arxeologiya \u0130nstitutunun elmi i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 direktor m\u00fcavini, AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, tarix elml\u0259ri doktoru, professor V\u0259li Bax\u015f\u0259liyev, AMEA Arxeologiya v\u0259 Antropologiya \u0130nstitutunun Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Xaraba-Gilan arxeoloji ekspedisiyas\u0131n\u0131n r\u0259isi, \u0130nstitutun \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent B\u0259hlul \u0130brahimli v\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 H\u00fcseyn C\u0259f\u0259rov \u0130landa\u011f \u0259razisind\u0259 e.\u0259. VIII \u0259srl\u0259r\u0259 aid qaya \u00fcz\u0259rind\u0259 Urartu mixi yaz\u0131l\u0131 m\u0259tnin yerini a\u015fkar edibl\u0259r.<\/p>\n<p>XX \u0259srin 80-ci ill\u0259rinin sonunda Nax\u00e7\u0131van MR-d\u0259ki \u0130landa\u011f \u0259razisind\u0259 qaya \u00fcz\u0259rind\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n mixi yaz\u0131l\u0131 m\u0259tn a\u015fkar olunaraq elmi d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 daxil edilmi\u015fdi. Lakin abid\u0259nin yeri d\u0259qiq g\u00f6st\u0259rilm\u0259mi\u015fdi. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 axtar\u0131\u015f c\u0259hdl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, abid\u0259nin yerini a\u015fkar etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.yenisabah.az\/resize.php?w=0&amp;h=0&amp;file=image_750x422_6a2a5c7e21c48.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, \u0130landa\u011f \u0259razisind\u0259ki qaya \u00fcz\u0259rind\u0259 mixi yaz\u0131l\u0131 m\u0259tnd\u0259 Urartu \u00e7ar\u0131 I Sardurinin o\u011flu \u0130\u015fpuini (e.\u0259.820-810 cu ill\u0259r) v\u0259 onun o\u011flu Menua (e.\u0259.786-764 ill\u0259r) m\u0259dh olunub. T\u0259rc\u00fcm\u0259ni AMEA-n\u0131n Arxeologiya v\u0259 Antropologiya \u0130nstitutu t\u0259qdim edib. M\u00f6vcud t\u0259rc\u00fcm\u0259 versiyas\u0131na g\u00f6r\u0259, m\u0259tnd\u0259 bu s\u00f6zl\u0259r \u0259ks olunub:<\/p>\n<p>\u201cHaldi tanr\u0131s\u0131n\u0131n himay\u0259si alt\u0131nda Sardurinin o\u011flu \u0130\u015fpuini (v\u0259) \u0130\u015fpuininin o\u011flu Minua Ar\u015fini \u015f\u0259h\u0259rini f\u0259th etdil\u0259r. Onlar (v\u0259 ya o) Ar\u015fini \u015f\u0259h\u0259rinin torpa\u011f\u0131n\u0131 f\u0259th etdil\u0259r, onlar (v\u0259 ya o) Aniani \u015f\u0259h\u0259rinin torpa\u011f\u0131n\u0131 f\u0259th etdil\u0259r v\u0259 (v\u0259 ya o) onu da\u011f\u0131td\u0131lar\u2026. o, Haldi tanr\u0131s\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir stela ucaltd\u0131. Puluadi torpa\u011f\u0131nda bir ritual t\u0259tbiq etdi: O (ritualda i\u015ftirak ed\u0259n) Puluadi torpa\u011f\u0131ndan Haldi tanr\u0131s\u0131na [bir \u00f6k\u00fcz] v\u0259 Haldi tanr\u0131s\u0131n\u0131n arvad\u0131na bir in\u0259k qurban ver\u0259 bil\u0259rmi?\u201d.<\/p>\n<p>AMEA Nax\u00e7\u0131van B\u00f6lm\u0259sinin Tarix, Etnoqrafiya v\u0259 Arxeologiya \u0130nstitutunun direktor m\u00fcavini, AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, tarix elml\u0259ri doktoru, professor V\u0259li Bax\u015f\u0259liyev d\u0259 bildirib ki, bu yaz\u0131da Urartu h\u00f6kmdar\u0131 \u0130\u015fpuini v\u0259 Menuan\u0131n Nax\u00e7\u0131vana h\u0259rbi s\u0259f\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259lumat verilir:<\/p>\n<p>\u201cOnlar\u0131n indiki \u018fr\u0259zin k\u0259ndind\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k, Araz \u00e7ay\u0131n\u0131n c\u0259nubunda Pluadi \u00f6lk\u0259sind\u0259 Tanr\u0131 Xaldiy\u0259 kurban k\u0259silm\u0259sind\u0259n b\u0259hs edilir. Ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, Urartular\u0131n Nax\u00e7\u0131vana h\u00fccumlar\u0131 u\u011fursuz olmu\u015fdur. Sisianda tap\u0131lan yaz\u0131dan m\u0259lum olur ki, Nax\u00e7\u0131vanda m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u0259n Etiuni konfederasiyas\u0131 onlara x\u0259rac verm\u0259kl\u0259 \u00f6z m\u00fcst\u0259qilliyini qoruyub saxlam\u0131\u015fd\u0131r\u201d.\/yenisabah\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130yunun 1-d\u0259 Nax\u00e7\u0131vana arxeoloji s\u0259f\u0259r zaman\u0131 b\u00f6lg\u0259nin q\u0259dim tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u0259y\u0259rli kitab\u0259 a\u015fkarlan\u0131b. T\u0259xmin\u0259n 2800 illik ya\u015f\u0131 olan qaya\u00fcst\u00fc Urartu mixi yaz\u0131s\u0131n\u0131n yeri m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Lakin yaz\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Arxeologiya v\u0259 Antropologiya \u0130nstitutu t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qdim olunan t\u0259rc\u00fcm\u0259si m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olub. M\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 etiraz ed\u0259nl\u0259rd\u0259 biri d\u0259 tarix\u00e7i alim Ramin \u018flizad\u0259dir. O bildirib ki, haz\u0131rda elm al\u0259min\u0259 600-d\u0259n art\u0131q Urartu mixiyaz\u0131l\u0131 m\u0259tni, 1 milyondan da art\u0131q klassik mixiyaz\u0131l\u0131 (\u015eumer, Akkad, Babil, A\u015f\u015fur, Hett, Hurri, \u018fh\u0259m\u0259ni) m\u0259tn m\u0259lumdur: \u201cSovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 Ermitaj\u0131n Q\u0259dim \u015e\u0259rq Fondunda saxlan\u0131lan mixiyaz\u0131l\u0131 m\u0259tnl\u0259rd\u0259n c\u0259mi bir ne\u00e7\u0259sini&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":855158,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/297eb5ac8be0c1e85864c1d78a615cfc.jpg",750,422,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/297eb5ac8be0c1e85864c1d78a615cfc.jpg",750,422,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/297eb5ac8be0c1e85864c1d78a615cfc.jpg",750,422,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/297eb5ac8be0c1e85864c1d78a615cfc-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/297eb5ac8be0c1e85864c1d78a615cfc-649x365.jpg",649,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/297eb5ac8be0c1e85864c1d78a615cfc.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/297eb5ac8be0c1e85864c1d78a615cfc.jpg",750,422,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/297eb5ac8be0c1e85864c1d78a615cfc.jpg",750,422,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/297eb5ac8be0c1e85864c1d78a615cfc-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/297eb5ac8be0c1e85864c1d78a615cfc.jpg",750,422,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130yunun 1-d\u0259 Nax\u00e7\u0131vana arxeoloji s\u0259f\u0259r zaman\u0131 b\u00f6lg\u0259nin q\u0259dim tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u0259y\u0259rli kitab\u0259 a\u015fkarlan\u0131b. T\u0259xmin\u0259n 2800 illik ya\u015f\u0131 olan qaya\u00fcst\u00fc Urartu mixi yaz\u0131s\u0131n\u0131n yeri m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Lakin yaz\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Arxeologiya v\u0259 Antropologiya \u0130nstitutu t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qdim olunan t\u0259rc\u00fcm\u0259si m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olub. M\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 etiraz ed\u0259nl\u0259rd\u0259 biri d\u0259 tarix\u00e7i alim Ramin \u018flizad\u0259dir. O bildirib ki,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/855157"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=855157"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/855157\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":855159,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/855157\/revisions\/855159"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/855158"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=855157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=855157"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=855157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}