{"id":855436,"date":"2026-06-13T17:06:10","date_gmt":"2026-06-13T13:06:10","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=855436"},"modified":"2026-06-13T17:06:10","modified_gmt":"2026-06-13T13:06:10","slug":"milli-qurtulus-gunu-h%c9%99m-d%c9%99-qarabagin-qurtulusunun-baslangic-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=855436","title":{"rendered":"&#8220;Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc h\u0259m d\u0259 Qaraba\u011f\u0131n qurtulu\u015funun ba\u015flan\u011f\u0131c g\u00fcn\u00fcd\u00fcr&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><strong>&#8220;1991\u20131993-c\u00fc ill\u0259r Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixinin \u0259n b\u00f6hranl\u0131 d\u00f6vrl\u0259rind\u0259n biridir. \u00c7\u00fcnki bu \u00fc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda d\u00f6vl\u0259ti ayaqda tutan ideyalar, ideologiyalar, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r, iqtisadi mexanizml\u0259r v\u0259 milli birlik kimi m\u00fch\u00fcm komponentl\u0259r deqradasiyaya u\u011framaqda idi. Bu azm\u0131\u015f kimi, torpaqlar\u0131m\u0131z da erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fala m\u0259ruz qal\u0131rd\u0131 v\u0259 bu prosesin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u00fc\u015fk\u00fcl bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi&#8221;.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/avatars.mds.yandex.net\/i?id=4178841029807fa7bfb5834bfc64905c_l-16922036-images-thumbs&amp;n=13\" alt=\"Picture background\" \/><\/strong><\/p>\n<p>Bu s\u00f6zl\u0259ri\u00a0<strong>Musavat.com<\/strong>-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda\u00a0<strong>mill\u0259t v\u0259kili Hikm\u0259t Babao\u011flu<\/strong>\u00a0deyib.<\/p>\n<p><strong>Mill\u0259t v\u0259kili qeyd edib ki,\u00a0<\/strong><strong>15 \u0130yun tarixi d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin xilas\u0131ndan Qaraba\u011f\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131na uzanan b\u00f6y\u00fck yoldur:\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u015f\u00fcurundan \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259li, do\u011fru q\u0259rarlar q\u0259bul etm\u0259li idi. \u018fslind\u0259, xalq\u0131m\u0131z h\u0259min do\u011fru q\u0259rarlar\u0131 q\u0259bul etm\u0259yi bacard\u0131. Bu g\u00fcn Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259kidl\u0259 Az\u0259rbaycana hakimiyy\u0259t\u0259 d\u0259v\u0259t edilm\u0259si kimi ifad\u0259 etdiyimiz hadis\u0259, \u0259slind\u0259, sosioloji kontekstd\u0259 elmi \u00fcslubla des\u0259k, xalq\u0131n sosial sifari\u015fin\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k Nax\u00e7\u0131vana \u00fcnvanlanm\u0131\u015f m\u00fcraci\u0259t idi. M\u0259s\u0259l\u0259nin mahiyy\u0259ti m\u0259hz bundan ibar\u0259tdir. V\u0259 \u00f6z h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259 xalq\u0131m\u0131z haql\u0131 idi.\u00a0\u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan xalq\u0131 1969\u20131982-ci ill\u0259rd\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 sonrak\u0131 Sovet m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 \u2013 1985\u20131986-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev liderliyini g\u00f6rm\u00fc\u015f v\u0259 onu \u00f6z milli lideri kimi m\u0259nims\u0259mi\u015fdi. Bu da s\u0259b\u0259bsiz deyildi. \u00c7\u00fcnki Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6vrd\u0259, h\u0259l\u0259 Sovet hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131 mahiyy\u0259t etibaril\u0259 milli respublikaya \u00e7evirm\u0259yi bacarm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259m demoqrafik v\u0259 sosioloji bax\u0131mdan, h\u0259m d\u0259 konstitusion v\u0259 h\u00fcquqi m\u00fcst\u0259vid\u0259. Bel\u0259 ki, 1978-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin Sovet Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dili kimi Konstitusiyaya daxil edilm\u0259sin\u0259 nail olmu\u015fdu&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Deputat deyib ki, sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev m\u0259rh\u0259l\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n rifaha qovu\u015fmas\u0131, aqrar-s\u0259naye v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131, eyni zamanda Bak\u0131, G\u0259nc\u0259 v\u0259 \u015eirvan kimi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rimizin s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 yadda qal\u0131b:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Bu is\u0259 sad\u0259c\u0259 iqtisadi hadis\u0259 deyildi, h\u0259m d\u0259 Bak\u0131n\u0131n kosmopolit demoqrafik strukturunun Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n lehin\u0259 d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si prosesi idi. Bak\u0131da tikil\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 fabrik v\u0259 zavodlara rayonlardan g\u0259nc az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n c\u0259lb olunmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 milli-etnik balans Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n xeyrin\u0259 d\u0259yi\u015fmi\u015fdi. \u018fg\u0259r bel\u0259 olmasayd\u0131, 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n mitinql\u0259r zaman\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar Bak\u0131da azl\u0131q t\u0259\u015fkil ed\u0259 bil\u0259rdil\u0259r. M\u0259hz bu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259d\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6lk\u0259mizin AXC-M\u00fcsavat c\u00fctl\u00fcy\u00fc t\u0259r\u0259find\u0259n effektiv idar\u0259 olunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fckd\u0259, torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 etdikd\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259sinin, etnik v\u0259 regional separat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n alovland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fckd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 \u00fcz tutdu. V\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 haql\u0131 idi. \u00c7\u00fcnki sonrak\u0131 d\u00f6vr g\u00f6st\u0259rdi ki, do\u011frudan da xalq\u0131m\u0131z\u0131n bu q\u0259rar\u0131 onu \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131. H\u0259m m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timiz m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndi, onun iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259ri quruldu, iqtisadi sektoru dir\u00e7\u0259ldildi, xarici siyas\u0259t strategiyas\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131, \u00f6lk\u0259d\u0259 ictimai-siyasi sabitlik yarad\u0131ld\u0131, d\u00f6vl\u0259t funksional v\u0259 institutla\u015fm\u0131\u015f bir quruma \u00e7evrildi, \u00f6z funksiyalar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k imkanlar\u0131n\u0131 b\u0259rpa etdi. G\u00fccl\u00fc ordu formala\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131, siyasi varislik sistemi quruldu v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 biz torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 i\u015f\u011faldan azad ed\u0259r\u0259k g\u00fccl\u00fc milli d\u00f6vl\u0259t\u0259 sahib olduq.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r biz bu \u015faquli vektor \u00fczr\u0259 bug\u00fcnk\u00fc tarixd\u0259n 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 qay\u0131tsaq, g\u00f6r\u0259c\u0259yik ki, Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc h\u0259m d\u0259 Qaraba\u011f\u0131n qurtulu\u015funun ba\u015flan\u011f\u0131c g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu intervalda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r, y\u0259ni 1993-c\u00fc ilin 15 iyunundan 2020-ci ilin 10 noyabr\u0131na q\u0259d\u0259r davam ed\u0259n prosesl\u0259r Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin xilas edilm\u0259si v\u0259 qurtulu\u015fu, Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015f torpaqlar\u0131n\u0131n azad edilm\u0259si v\u0259 qurtulu\u015fu, el\u0259c\u0259 d\u0259 milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259mizin v\u0259 m\u0259n\u0259viyyat\u0131m\u0131z\u0131n deqradasiyadan xilas olunaraq qorunub saxlan\u0131lmas\u0131 hadis\u0259sidir. Birba\u015fa des\u0259k, bu x\u0259tt \u00fczr\u0259 h\u0259m milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259d\u0259, h\u0259m d\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259sind\u0259 ard\u0131c\u0131l \u0259laq\u0259 m\u00f6vcuddur&#8221;.<\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/1news.az\/images\/2026\/04\/16\/20260416153344105\/thumbsharing.jpg?2026-04-16+15%3A33%3A56\" alt=\"Picture background\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>Hikm\u0259t Babao\u011flu vur\u011fulay\u0131b ki,\u00a0<\/strong><strong>Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 il\u0259 ba\u015flanan Qurtulu\u015f f\u0259ls\u0259f\u0259si ayr\u0131ca bir ideoloji m\u0259zmun da\u015f\u0131y\u0131r:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Bu f\u0259ls\u0259f\u0259 \u00fc\u00e7 m\u00fch\u00fcm ideyaya s\u00f6yk\u0259nir. Bunlardan birincisi \u2013 d\u00f6vl\u0259ti xilas etm\u0259k v\u0259 milli d\u00f6vl\u0259t qurmaq, ikincisi \u2013 milli h\u0259mr\u0259yliyi m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k v\u0259 b\u0259rpa etm\u0259k, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc is\u0259 ictimai-siyasi sabitliyi qorumaqd\u0131r. Sosioloji m\u0259ntiql\u0259 bu \u00fc\u00e7l\u00fcy\u00fc gerid\u0259n, y\u0259ni \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc komponentd\u0259n birinciy\u0259 do\u011fru s\u0131ralasaq, g\u00f6r\u0259rik ki, ictimai-siyasi sabitlik olmadan milli h\u0259mr\u0259ylik m\u00fcmk\u00fcn deyil, milli h\u0259mr\u0259ylik olmadan is\u0259 milli d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bir-biri il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131 olan bu \u00fc\u00e7 m\u00fch\u00fcm komponent vahid milli d\u00f6vl\u0259t modelinin sosial kodlar\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Heyd\u0259r \u018fliyev bunu h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259yi bacard\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu \u00fc\u00e7 komponentin qorunmas\u0131 1993-c\u00fc ild\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r aktual idis\u0259, bu g\u00fcn d\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 d\u0259 bir o q\u0259d\u0259r aktual olacaq. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz Qurtulu\u015f f\u0259ls\u0259f\u0259sini daim t\u0259bli\u011f etm\u0259li, onu yeni n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259liyik&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;1991\u20131993-c\u00fc ill\u0259r Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixinin \u0259n b\u00f6hranl\u0131 d\u00f6vrl\u0259rind\u0259n biridir. \u00c7\u00fcnki bu \u00fc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda d\u00f6vl\u0259ti ayaqda tutan ideyalar, ideologiyalar, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r, iqtisadi mexanizml\u0259r v\u0259 milli birlik kimi m\u00fch\u00fcm komponentl\u0259r deqradasiyaya u\u011framaqda idi. Bu azm\u0131\u015f kimi, torpaqlar\u0131m\u0131z da erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fala m\u0259ruz qal\u0131rd\u0131 v\u0259 bu prosesin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u00fc\u015fk\u00fcl bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi&#8221;. Bu s\u00f6zl\u0259ri\u00a0Musavat.com-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda\u00a0mill\u0259t v\u0259kili Hikm\u0259t Babao\u011flu\u00a0deyib. Mill\u0259t v\u0259kili qeyd edib ki,\u00a015 \u0130yun tarixi d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin xilas\u0131ndan Qaraba\u011f\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131na uzanan b\u00f6y\u00fck yoldur:\u00a0 &#8220;H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u015f\u00fcurundan \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259li, do\u011fru q\u0259rarlar q\u0259bul etm\u0259li idi. \u018fslind\u0259, xalq\u0131m\u0131z h\u0259min do\u011fru&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":855437,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/cd94ad1597c68ccec713c9921291766f.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/cd94ad1597c68ccec713c9921291766f.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/cd94ad1597c68ccec713c9921291766f.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/cd94ad1597c68ccec713c9921291766f-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/cd94ad1597c68ccec713c9921291766f-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/cd94ad1597c68ccec713c9921291766f.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/cd94ad1597c68ccec713c9921291766f.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/cd94ad1597c68ccec713c9921291766f.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/cd94ad1597c68ccec713c9921291766f-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/cd94ad1597c68ccec713c9921291766f.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"&#8220;1991\u20131993-c\u00fc ill\u0259r Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixinin \u0259n b\u00f6hranl\u0131 d\u00f6vrl\u0259rind\u0259n biridir. \u00c7\u00fcnki bu \u00fc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda d\u00f6vl\u0259ti ayaqda tutan ideyalar, ideologiyalar, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r, iqtisadi mexanizml\u0259r v\u0259 milli birlik kimi m\u00fch\u00fcm komponentl\u0259r deqradasiyaya u\u011framaqda idi. Bu azm\u0131\u015f kimi, torpaqlar\u0131m\u0131z da erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fala m\u0259ruz qal\u0131rd\u0131 v\u0259 bu prosesin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u00fc\u015fk\u00fcl bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi&#8221;. Bu s\u00f6zl\u0259ri\u00a0Musavat.com-a&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/855436"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=855436"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/855436\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":855438,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/855436\/revisions\/855438"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/855437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=855436"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=855436"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=855436"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}