{"id":85544,"date":"2019-10-14T09:52:22","date_gmt":"2019-10-14T06:52:22","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=85544"},"modified":"2019-10-14T09:52:22","modified_gmt":"2019-10-14T06:52:22","slug":"az%c9%99rbaycanda-qics-problemi-gorul%c9%99c%c9%99k-t%c9%99dbirl%c9%99r-fotolar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=85544","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda Q\u0130\u00c7S problemi &#8211; G\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k t\u0259dbirl\u0259r &#8211; FOTOLAR"},"content":{"rendered":"<div><b>M\u0259tbuatda tez-tez H\u0130V virusuna yoluxanlar\u0131n say\u0131n\u0131n artd\u0131\u011f\u0131n\u0131 e\u015fidirik. T\u0259bii ki, bu informasiyalar c\u0259miyy\u0259td\u0259 bir xof yarad\u0131r, n\u0259tic\u0259d\u0259 H\u0130V v\u0259 Q\u0130\u00c7S-d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 diskriminasiya art\u0131r, b\u0259z\u0259n c\u0259miyy\u0259td\u0259n t\u0259crid edilir, dam\u011falan\u0131r, ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 m\u0259ruz qoyulur.<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>B\u0259s H\u0130V virusu n\u0259dir? Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 bu x\u0259st\u0259likl\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259dir? Kiml\u0259r hans\u0131 yolla bu virusa yoluxa bil\u0259r? M\u00fcayin\u0259 v\u0259 m\u00fcalic\u0259 hans\u0131 \u00fcsulla apar\u0131l\u0131r? H\u0130V-\u0259 yoluxmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259 nec\u0259 davranmal\u0131 v\u0259 yaxud qorunmal\u0131y\u0131q? Bu virus n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr?<\/div>\n<div><\/div>\n<div>V\u0259ziyy\u0259ti yax\u0131ndan ara\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Yeni M\u00fcsavat-\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 olaraq Respublika Q\u0130\u00c7S-l\u0259 M\u00fcbariz\u0259 M\u0259rk\u0259zind\u0259 olduq. Bizi qar\u015f\u0131layan m\u0259rk\u0259zin m\u00fct\u0259x\u0259ssisi Ceyhun N\u0259c\u0259fov oldu. M\u00fct\u0259x\u0259ssis qeyd etdi ki, m\u0259rk\u0259z\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259siq\u0259sini t\u0259qdim etm\u0259kl\u0259 qeydiyyata al\u0131n\u0131r:<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;Burada ist\u0259nil\u0259n \u015f\u0259xs anonim \u015f\u0259kild\u0259 qeydiyyatdan ke\u00e7ib, pulsuz olaraq qanverm\u0259d\u0259 i\u015ftirak ed\u0259 bil\u0259r. \u015e\u0259xsl\u0259r anonim \u015f\u0259kild\u0259 qeydiyyatdan ke\u00e7m\u0259k ist\u0259dikd\u0259 is\u0259 ad-soyad verm\u0259d\u0259n m\u00fcvafiq kod al\u0131r. Daha sonra h\u0259min kodla dig\u0259r prosesl\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir. Lakin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131m\u0131z g\u00f6r\u0259nd\u0259 ki, m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n \u015f\u0259xsin 18 ya\u015f\u0131 tamam olmay\u0131b, bu zaman ondan valideyni il\u0259 birg\u0259 g\u0259lm\u0259sini t\u0259l\u0259b edirik. \u00c7\u00fcnki statusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat alark\u0259n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z davran\u0131\u015flar n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259 bil\u0259r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fctl\u0259q valideyni il\u0259 birg\u0259 g\u0259lm\u0259si laz\u0131md\u0131r\u201d.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Qeydiyyat \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259n h\u0259r g\u00fcn ne\u00e7\u0259 \u015f\u0259xsin m\u00fcraci\u0259t etdiyini soru\u015fduqda is\u0259 biz\u0259 bildirildi ki, g\u00fcn \u0259rzind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 100 n\u0259f\u0259r yax\u0131n \u015f\u0259xs m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k, qan testind\u0259n ke\u00e7ir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Prosesi yax\u0131ndan izl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qan testi \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259siq\u0259mi verib, qeydiyyata al\u0131n\u0131ram. M\u0259rk\u0259zin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 m\u0259nd\u0259n qan n\u00fcmun\u0259si g\u00f6t\u00fcr\u00fcb bildirdil\u0259r ki, t\u0259xmin\u0259n 10 d\u0259qiq\u0259y\u0259 cavab veril\u0259c\u0259k. Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 m\u0259rk\u0259zin \u015f\u00f6b\u0259l\u0259rini g\u0259zdik. M\u0259rk\u0259zin m\u00fct\u0259x\u0259ssisi qeyd etdi ki, \u00f6z\u00fcnd\u0259 virusun olmas\u0131ndan \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259n\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r Anonim M\u00fcayin\u0259 v\u0259 M\u0259sl\u0259h\u0259t Kabinetin\u0259 y\u00f6nl\u0259ndirilir. Burada \u015f\u0259xsl\u0259ri \u00e7ox pozitiv, mehriban xarakterli Elmira xan\u0131m qar\u015f\u0131lay\u0131r. C.N\u0259c\u0259fov bildirdi ki, anonim kabinetinin h\u0259kimi el\u0259 bu c\u00fcr pozitiv olmal\u0131d\u0131r ki, onun xo\u015f, sakit \u0259hval-ruhiyy\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 insana ke\u00e7sin.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>Elmira xan\u0131m bildirdi ki, m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n ad-soyad, harada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 yaxud i\u015fl\u0259diyi soru\u015fulmur:<\/b><\/div>\n<div><b>\u00a0<\/b><\/div>\n<div>&#8220;Biz\u0259 \u015f\u0259xsin cinsi, yerli v\u0259 yaxud \u0259cn\u0259bi v\u0259t\u0259nda\u015f olub-olmamas\u0131, ya\u015f\u0131 v\u0259 statusu laz\u0131md\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, kims\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259nirs\u0259 ki, bu virus onda ola bil\u0259r v\u0259 yaxud ba\u015fqa yerd\u0259 m\u00fcayin\u0259d\u0259n ke\u00e7\u0259nd\u0259 onda a\u015fkarlan\u0131b v\u0259 buna tam \u0259min olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bura g\u0259lib, biz onunla s\u00f6hb\u0259t edir v\u0259 m\u00fcayin\u0259d\u0259n ke\u00e7m\u0259y\u0259 s\u00f6vq edirik. Xidm\u0259timiz is\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, \u015f\u0259xsd\u0259 virus varsa, onu d\u0259rhal a\u015fkarlay\u0131b, m\u00fcalic\u0259y\u0259 c\u0259lb ed\u0259k. \u015e\u0259xsd\u0259 virus a\u015fkarlanan andan art\u0131q m\u00fcalic\u0259y\u0259 y\u00f6nl\u0259ndiririk v\u0259 bununla da ba\u015fqa \u015f\u0259xsl\u0259rin virusa yoluxma riski bir o q\u0259d\u0259r azal\u0131r. H\u0259tta biz \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 c\u00fcr\u0259t edib m\u00fcraci\u0259t etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edirik.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u015e\u0259xsl\u0259r\u0259 anlatma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q ki, virus a\u015fkarlansa bel\u0259, bu d\u00fcnyan\u0131n ax\u0131r\u0131, sonu, \u00f6l\u00fcm dem\u0259k deyil. B\u0259zil\u0259ri el\u0259 bilir ki, m\u0259rk\u0259z\u0259 \u00f6lm\u0259y\u0259 g\u0259lib. Vaxt\u0131nda m\u00fcalic\u0259 al\u0131narsa \u015f\u0259xs \u00f6z h\u0259yat\u0131n\u0131 \u0259vv\u0259lki kimi davam etdir\u0259, h\u0259tta evl\u0259n\u0259, sa\u011flam u\u015faq sahibi ola bil\u0259r. \u018fsas odur ki, m\u00fcayin\u0259d\u0259n ke\u00e7sin v\u0259 m\u00fcalic\u0259sini davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 apars\u0131n.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Qeyd edim ki, 2006-c\u0131 ild\u0259n ba\u015flayaraq H\u0130V-\u0259 yoluxmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n pulsuz olaraq bu m\u0259rk\u0259zd\u0259 antiretrovirus preparatlar\u0131 il\u0259 m\u00fcalic\u0259 al\u0131r. Ondan \u0259vv\u0259l is\u0259 bu c\u00fcr \u015f\u0259rait olmad\u0131\u011f\u0131ndan virusa yoluxmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 immunitet s\u0131f\u0131ra d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc v\u0259 \u015f\u0259xs d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015firdi. Amma indi preparatlar\u0131n say\u0259sind\u0259 qanda olan virusu tam m\u0259hv olunmasa da, d\u0259r\u0259c\u0259si xeyli a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr. H\u0259tta virus cinsi orqan yollar\u0131nda, spermada a\u015fkarlanm\u0131r\u201d.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>Elmira xan\u0131m virusa yoluxma riskl\u0259rind\u0259n d\u0259 s\u00f6z a\u00e7d\u0131:<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;Virusa yoluxma m\u00fcxt\u0259lif yollarla ola bilir. Qeyd etdiyimiz kimi \u0259sas\u0259n qanla ke\u00e7ir. M\u0259s\u0259l\u0259n, tatuaj d\u00f6ym\u0259l\u0259ri, qan k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 zaman\u0131 v\u0259 \u00e7ox nadir hallarda di\u015f f\u0131r\u00e7as\u0131 vasit\u0259si il\u0259 ke\u00e7\u0259 bilir. Amma \u0259sas\u0259n qanla yoluxulur. \u018fg\u0259r iyn\u0259nin ucu q\u0259d\u0259r qan varsa dem\u0259li \u015f\u0259xs yoluxa bil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin cinsi yolla, narkotik madd\u0259l\u0259rd\u0259n inyeksion istifad\u0259 zaman\u0131 ke\u00e7ir. Bel\u0259likl\u0259, \u015f\u0259xsd\u0259 virus a\u015fkarland\u0131q onu Epidn\u0259zar\u0259t \u015e\u00f6b\u0259sin\u0259 y\u00f6nl\u0259ndiririk. Orada art\u0131q \u015f\u0259xs\u0259 nec\u0259 yoluxmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 suallar verilir. Qeyd edim ki, cinsi partnyor n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox olarsa, virusa yoluxma riski bir o q\u0259d\u0259r artm\u0131\u015f olur. Art\u0131q m\u0259lumdur ki, ki\u015fil\u0259rin qad\u0131nlar\u0131 yoluxdurmas\u0131, qad\u0131nlar\u0131n ki\u015fil\u0259ri yoluxdurma riskind\u0259n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00e7ox olur. \u00c7\u00fcnki qeyd etdiyim kimi virus h\u0259m d\u0259 sperma il\u0259 ke\u00e7ir\u201d.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Elmira xan\u0131m onu da vur\u011fulad\u0131 ki, bil\u0259r\u0259kd\u0259n ba\u015fqas\u0131n\u0131 yoluxdurma cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259ti yarad\u0131r. M\u0259rk\u0259zin m\u00fct\u0259x\u0259ssisi qeyd etdi ki, statusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat alan \u015f\u0259xsl\u0259r b\u0259z\u0259n bunu q\u0259bul ed\u0259 bilmir v\u0259 bu zaman h\u0259min \u015f\u0259xs\u0259 psixoloji yard\u0131m g\u00f6st\u0259rilir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Bel\u0259likl\u0259 H\u0130V virusu a\u015fkarlanan x\u0259st\u0259l\u0259r daha sonra Ambulator Yard\u0131m \u015f\u00f6b\u0259sin\u0259 y\u00f6nl\u0259ndirilir. \u015e\u00f6b\u0259nin h\u0259kimi G\u00fcn\u0259\u015f C\u0259f\u0259rova bildirdi ki, bu \u015f\u00f6b\u0259d\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259rin terapiyas\u0131, monitorinqi, vaxtl\u0131-vaxt\u0131nda qan v\u0259 rentgen analizl\u0259ri yerin\u0259 yetirilir. Qeyd edildi ki, 2019-cu ilin 6 ay\u0131 \u0259rzind\u0259 (2018-ci ild\u0259 656 n\u0259f\u0259r olub) \u0130\u0130V-\u0259 yeni yoluxma hallar\u0131 354 n\u0259f\u0259r t\u0259\u015fkil edib ki, onlardan 343 n\u0259f\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131, qalan\u0131 \u0259cn\u0259bi v\u0259t\u0259nda\u015fd\u0131r. Yerli sakinl\u0259rd\u0259n 224-\u00fc ki\u015fi, qalan\u0131 qad\u0131nd\u0131r. 34 n\u0259f\u0259r parenteral, 247 n\u0259f\u0259r heteroseksual, 25 n\u0259f\u0259r homoseksual kontakt n\u0259tic\u0259sind\u0259, 1 n\u0259f\u0259r is\u0259 anadan ke\u00e7m\u0259 yolu il\u0259 yoluxub. Qalan 36 n\u0259f\u0259rin yoluxma yolu ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. M\u0259rk\u0259zd\u0259 qeydiyyatda olan 108 n\u0259f\u0259r Q\u0130\u00c7S m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 ke\u00e7ib, 33 n\u0259f\u0259r \u0130\u0130V-li x\u0259st\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>\u00dcmumilikd\u0259, 1987-ci ild\u0259n 2019-cu ilin ilk 6 ay\u0131na q\u0259d\u0259r M\u0259rk\u0259zd\u0259 6502 \u0130\u0130V-l\u0259 ya\u015fayan \u015f\u0259xs r\u0259smi qeydiyyatdad\u0131r. Onlardan 4568-i ki\u015fi, qalan\u0131 qad\u0131nd\u0131r. Q\u0130\u00c7S m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 olanlar\u0131n say\u0131 1757, \u0130\u0130V-d\u0259n \u00f6l\u0259nl\u0259rin is\u0259 1076 n\u0259f\u0259r olub. M\u0259rk\u0259zin ikinci m\u0259rt\u0259b\u0259sind\u0259 qanlar\u0131n laboratoriyas\u0131 apar\u0131l\u0131r. Laborotoriyada \u00e7al\u0131\u015fan S\u0259bin\u0259 h\u0259kim bildirdi ki, m\u0259rk\u0259z art\u0131q bir ne\u00e7\u0259 ildir ki, \u0259n m\u00fcasir, beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun m\u00fcasir avadanl\u0131qlarla t\u0259chiz olunub:<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;H\u0130V-infeksiyas\u0131n\u0131n ilkin diaqnostikas\u0131 RQMM-d\u0259 v\u0259 regional laboratoriyalarda h\u0259yata ke\u00e7irilir. H\u0130V-infeksiyas\u0131n\u0131n t\u0259sdiqedici diaqnostikas\u0131 yaln\u0131z m\u0259rk\u0259zimizd\u0259 referens laboratoriyada apar\u0131l\u0131r. H\u0130V-\u0259 yoluxmas\u0131 t\u0259sdiq olunan insanlar\u0131n b\u00fct\u00fcn sonrak\u0131 laborator m\u00fcayin\u0259l\u0259ri (ikincili v\u0259 yana\u015f\u0131 ged\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259rin diaqnostikas\u0131, immunoloji, virusoloji m\u00fcayin\u0259l\u0259r v\u0259 s.) m\u0259rk\u0259zd\u0259 v\u0259 onun 6 regional laboratoriyas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilir\u201d.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>&#8220;S\u0259hv diaqnostika ya\u015fan\u0131bm\u0131?\u201d sual\u0131m\u0131za h\u0259kim bu c\u00fcr cavab verdi:<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;Xeyr, \u00e7\u00fcnki m\u00fcayin\u0259l\u0259r bir ne\u00e7\u0259 etapdan ke\u00e7ir. Amma hamil\u0259 qad\u0131nlarda v\u0259 onkoloji x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 ilkin m\u00fcayin\u0259d\u0259 pozitiv g\u00f6st\u0259rici ola bil\u0259r. Bu zaman t\u0259sdiql\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259xs bizim m\u0259rk\u0259z\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir. Yenid\u0259n qan analizl\u0259ri g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr, aparatlara sal\u0131n\u0131r v\u0259 d\u0259qiq cavab verilir\u201d.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>F\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, m\u0259rk\u0259zin dispanserind\u0259 m\u00fcalic\u0259 alan x\u0259st\u0259l\u0259rl\u0259 d\u0259 s\u00f6hb\u0259t etdik. 48 ya\u015fl\u0131 rus \u0259silli x\u0259st\u0259 bildirdi ki, virusa 9 il bundan \u0259vv\u0259l h\u0259bsxanada yoluxub:<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;H\u0259min vaxta q\u0259d\u0259r bu virus bar\u0259sind\u0259 m\u0259lumat\u0131m olmay\u0131b. H\u0259bsxanada olark\u0259n bir \u015f\u0259xsin \u015fprisind\u0259n istifad\u0259 etmi\u015fdim v\u0259 sonra m\u0259lum olmu\u015fdu ki, m\u0259n\u0259 virus yoluxub. El\u0259 h\u0259bsxanada m\u00fcalic\u0259 alma\u011fa ba\u015flad\u0131m. Daha sonra m\u00fcalic\u0259mi bu m\u0259rk\u0259zd\u0259 davam etdirdim\u201d.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>X\u0259st\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 ona qar\u015f\u0131 olan davran\u0131\u015flardan da s\u00f6z a\u00e7d\u0131:<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div><b><\/b>&#8220;H\u0259bsxanada olark\u0259n h\u0259r k\u0259s m\u0259nd\u0259n \u00e7\u0259kinir, m\u0259n\u0259 yax\u0131nla\u015fma\u011fa qorxurdu. \u00c7\u00fcnki bilmirdil\u0259r ki, bu virus yaln\u0131z qanla yoluxur. Lakin ail\u0259min m\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259ti yax\u015f\u0131d\u0131r. Ail\u0259md\u0259 h\u0259r k\u0259s H\u0130V-\u0259 yoluxdu\u011fumu bilir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, H\u0130V-\u0259 yoluxmu\u015f x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 bu c\u00fcr neqativ davran\u0131\u015flar bilm\u0259m\u0259zlikd\u0259n, x\u0259st\u0259lik haqq\u0131nda m\u0259lumats\u0131z olmaqdan ir\u0259li g\u0259lir\u201d.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>O, m\u00fcalic\u0259d\u0259n raz\u0131 qald\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6z\u00fcn\u00fc yax\u015f\u0131 hiss etdiyini dedi:<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;\u018fsas odur ki, \u00f6z\u00fcn\u0259, yem\u0259yin\u0259, ya\u015fay\u0131\u015f\u0131na diqq\u0259t ed\u0259s\u0259n. M\u0259rk\u0259zin h\u0259kiml\u0259rind\u0259n \u00e7ox raz\u0131yam, ham\u0131s\u0131 bizim tam m\u00fcalic\u0259 alma\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u201d.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>47 ya\u015fl\u0131 x\u0259st\u0259 is\u0259 5 g\u00fcnd\u00fcr ki, m\u0259rk\u0259z\u0259 m\u00fcalic\u0259 alma\u011fa g\u0259ldiyini dedi:<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;M\u0259n da\u011f rayonlar\u0131n\u0131n birind\u0259 anadan olmu\u015fam. Bizim rayonda bu c\u00fcr x\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxan olmay\u0131b, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00e7ox adam m\u0259lumats\u0131zd\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, rayonda seks xidm\u0259ti g\u00f6st\u0259r\u0259n v\u0259 yaxud narkotik madd\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n olmay\u0131b. Virusa Bak\u0131da yoluxmu\u015fam. Bir d\u0259f\u0259 evl\u0259nib, bo\u015fanm\u0131\u015fam. Ondan sonra m\u00fcxt\u0259lif &#8220;yoldan ke\u00e7\u0259n\u201d qad\u0131nlarla cinsi m\u00fcnasib\u0259td\u0259 olmu\u015fam. Onlar\u0131n hans\u0131ndan bu virusa yoluxdu\u011fumu bilmir\u0259m, xat\u0131rlam\u0131ram\u201d.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>X\u0259st\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ba\u015f ver\u0259n \u0259lam\u0259tl\u0259ri bu c\u00fcr izah etdi:<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;T\u0259xmin\u0259n bir ildir ki, m\u0259nd\u0259 z\u0259iflik, \u0259sm\u0259 hallar\u0131 yaranm\u0131\u015fd\u0131. Anam rayonda m\u0259ni h\u0259kiml\u0259r\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131, lakin h\u0259kiml\u0259r bildirmi\u015fdi ki, ola bilsin ke\u00e7irdiyim avtomobil q\u0259zas\u0131ndan sonra b\u0259d\u0259nim z\u0259ifl\u0259yib, y\u0259ni bu virus he\u00e7 k\u0259sin a\u011fl\u0131na g\u0259lmirdi. Lakin v\u0259ziyy\u0259tim art\u0131q pisl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flayanda Bak\u0131da ya\u015fayan bac\u0131m m\u0259nd\u0259 olan \u0259lam\u0259tl\u0259ri internetd\u0259n ara\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 d\u0259rhal Bak\u0131ya g\u0259lm\u0259yimi ist\u0259mi\u015fdi. Yenid\u0259n h\u0259kim m\u00fcayin\u0259sind\u0259n ke\u00e7\u0259nd\u0259 art\u0131q virusa yoluxdu\u011fum ortaya \u00e7\u0131xd\u0131\u201d.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>O, ail\u0259sinin bu olaydan x\u0259b\u0259rsiz oldu\u011funu dedi:<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;T\u0259kc\u0259 h\u0259min bac\u0131m bilir. Anam bils\u0259 y\u0259qin ki, infarkt ke\u00e7ir\u0259r, ona g\u00f6r\u0259 he\u00e7 k\u0259s\u0259 dem\u0259mi\u015f\u0259m. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, insanlar\u0131n \u00e7oxu x\u0259st\u0259lik bar\u0259d\u0259 anlay\u0131\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan bizim kimi x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259n \u00e7ox qorxur. H\u0259tta rayonumuzda bu x\u0259st\u0259likd\u0259n s\u00f6z d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 ham\u0131 deyir ki, bu virusa yoluxanlar tez bir zamanda \u00f6l\u00fcr. Amma bil\u0259nl\u0259r d\u0259 var. M\u0259s\u0259l\u0259n, bir yax\u0131n dostum var, ona z\u0259ng edib dey\u0259nd\u0259 ki, m\u0259n \u00f6l\u0259c\u0259m, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 anam v\u0259 bac\u0131lar\u0131ma s\u0259n d\u0259st\u0259k olarsan, m\u0259n\u0259 bildirdi ki, &#8220;bu x\u0259st\u0259lik he\u00e7 d\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc deyil, m\u00fcalic\u0259ni vaxt\u0131nda alsan, h\u0259r \u015fey qaydas\u0131nda olar\u201d. Art\u0131q 5 g\u00fcnd\u00fcr ki, burdayam v\u0259 n\u0259tic\u0259sini d\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u0259m. Bura g\u0259l\u0259nd\u0259 bac\u0131m qoluma girib g\u0259tirirdi. Amma indi yax\u015f\u0131yam\u201d.<\/div>\n<div>Sonda m\u0259rk\u0259zin Epidemioloji N\u0259zar\u0259t v\u0259 Profilaktika \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri Af\u0259t N\u0259z\u0259rli \u00e7oxlar\u0131n\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 bizi maraqland\u0131ran bir \u00e7ox suallar\u0131m\u0131za cavab verdi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-10\/1571030596_2.jpg\" \/><\/div>\n<div><b>&#8211; Af\u0259t xan\u0131m, tez-tez e\u015fidirik ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 bu virusa yoluxanlar\u0131n say\u0131 art\u0131b. Reall\u0131qda v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259dir?<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; Son be\u015f ild\u0259 yoluxma say\u0131 eyni qal\u0131b. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0259vv\u0259ll\u0259r d\u0259 600-700 sayda olurdu, indi d\u0259 bu c\u00fcr olaraq qal\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>&#8211; X\u0259st\u0259lik \u0259sas\u0259n hans\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259n g\u0259lir?<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; \u018fsas\u0259n Rusiya v\u0259 Ukraynadan. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Ukrayna bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 q\u0131r\u0131m\u0131z\u0131 n\u00f6qt\u0259 olaraq qal\u0131r. H\u0259m\u00e7inin qad\u0131n seks i\u015f\u00e7il\u0259ri T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 gedib-g\u0259l\u0259nd\u0259, virus artma\u011fa ba\u015flay\u0131r. Lakin qeyd edim ki, virus narkotik istifad\u0259\u00e7il\u0259ri aras\u0131nda azal\u0131b. \u00c7\u00fcnki indi ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qurark\u0259n m\u0259cburi m\u00fcayin\u0259d\u0259n ke\u00e7irl\u0259r v\u0259 virus a\u015fkarland\u0131qda qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259f bunu bilir. Bu zaman dig\u0259r \u015f\u0259xs\u0259 yoluxma riski azal\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>&#8211; C\u0259miyy\u0259td\u0259 H\u0130V-li x\u0259st\u0259l\u0259rin tez bir zamanda d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259yi bar\u0259d\u0259 xof, \u015fayi\u0259l\u0259r var. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, H\u0130V-li x\u0259st\u0259l\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r ya\u015faya bilir?<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; \u018fg\u0259r x\u0259st\u0259 t\u00fcfeyli h\u0259yat ya\u015fam\u0131r, narkotik vasit\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etmirs\u0259, d\u0259rman preparatlar\u0131n\u0131 vaxt\u0131nda q\u0259bul edirs\u0259, normal h\u0259yat\u0131n\u0131 s\u00fcr\u00fcr. Lakin bunlar olmad\u0131qda virus immun sistemini da\u011f\u0131d\u0131r, art\u0131q x\u0259st\u0259 ya v\u0259r\u0259m, x\u0259r\u00e7\u0259ng\u0259 yoluxub, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc SP\u0130D m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 ke\u00e7ir. Bu zaman x\u0259st\u0259 bilmir bu virusla, yoxsa x\u0259r\u00e7\u0259ng, v\u0259r\u0259ml\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcalic\u0259si als\u0131n. G\u0259r\u0259k daima davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcalic\u0259 als\u0131nlar.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>&#8211; Virusa yoluxman\u0131n ilkin \u0259lam\u0259tl\u0259ri hans\u0131lard\u0131r?<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; \u0130lkin \u0259lam\u0259tl\u0259r des\u0259k, h\u0259r k\u0259s \u00f6z\u00fcnd\u0259 axtarma\u011fa ba\u015flayacaq. Amma \u0259sas \u0259lam\u0259tl\u0259r bunlard\u0131r &#8211; uzun m\u00fcdd\u0259tli q\u0131zd\u0131rma &#8211; baxmayaraq ki, d\u0259rman q\u0259bul edir, amma q\u0131zd\u0131rma d\u00fc\u015fm\u00fcr, uzunm\u00fcdd\u0259tli ishal. Limfa v\u0259zil\u0259rinin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qulaq dibi, qoltuq dibi v\u0259 qas\u0131q dibi v\u0259zil\u0259rinin \u015fi\u015fm\u0259si. B\u0259d\u0259nin 25 faiz \u00e7\u0259kisini itirilm\u0259si. \u018fg\u0259r insan q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 \u00e7ox ar\u0131qlay\u0131bsa, m\u00fctl\u0259q h\u0259kim\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259lidir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 is\u0259 h\u0259r bir insan m\u00fctl\u0259q ild\u0259 bir v\u0259 ya iki d\u0259f\u0259 m\u00fcayin\u0259d\u0259n, qan testind\u0259n ke\u00e7m\u0259lidir. Amma deyim ki, \u0259hali aras\u0131nda d\u0259yi\u015fiklik var. \u018fvv\u0259ll\u0259r yalvar\u0131rd\u0131q ki, g\u0259lib m\u00fcayin\u0259d\u0259n ke\u00e7in. Amma indi \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6zl\u0259ri s\u0259rb\u0259st sur\u0259td\u0259 g\u0259lib, m\u00fcayin\u0259d\u0259n ke\u00e7irirl\u0259r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>&#8211; Dediniz ki, m\u00fcalic\u0259 alan \u015f\u0259xs \u00f6z \u0259vv\u0259lki h\u0259yat\u0131na d\u00f6n\u0259 bilir. B\u0259s evl\u0259n\u0259 v\u0259 yaxud sa\u011flam u\u015faq sahibi ola bil\u0259rmi?<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; \u018flb\u0259tt\u0259. H\u0259tta H\u0130V virusuna yoluxmu\u015f analar var ki, onlar sa\u011flam \u0259kiz, h\u0259tta \u00fc\u00e7\u0259m d\u00fcnyaya g\u0259tirib. Amma h\u0259l\u0259 d\u0259 ana b\u0259tnind\u0259n u\u015fa\u011fa virus yoluxma hallar\u0131 var. M\u0259s\u0259l\u0259n, 2018-ci ild\u0259 14 u\u015faq viruslu d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015fdi. Bu o zaman ba\u015f verir ki, ana hamil\u0259lik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00fcayin\u0259d\u0259n ke\u00e7m\u0259yib, qad\u0131n m\u0259sl\u0259h\u0259txanas\u0131na m\u00fcraci\u0259t etm\u0259yib v\u0259 evd\u0259 do\u011fu\u015f edib. Amma qeyd etdiyim ki, m\u00fcalic\u0259miz say\u0259sind\u0259 analar tam sa\u011flam u\u015faq d\u00fcnyaya g\u0259tir\u0259 bilir. M\u0259rk\u0259zimizd\u0259 m\u00fcayin\u0259 v\u0259 m\u00fcalic\u0259 tamamil\u0259 pulsuz apar\u0131l\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; B\u0259z\u0259n c\u0259miyy\u0259td\u0259 virusa yoluxmu\u015f u\u015faqlar\u0131n x\u00fcsusi yerl\u0259d\u0259 saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, h\u0259tta \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fc bar\u0259d\u0259 \u015fayi\u0259l\u0259r yay\u0131l\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; B\u0259li, bu c\u00fcr \u015fayi\u0259l\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 var. Lakin viruslu do\u011fulmu\u015f u\u015fa\u011fa virus \u0259leyhin\u0259 sirop verib, m\u00fcalic\u0259y\u0259 c\u0259lb edirik ki, qandak\u0131 virus a\u015fa\u011f\u0131 ensin.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>&#8211; B\u0259s donor qandan virusa yoluxma hallar\u0131 il\u0259 rastla\u015f\u0131bs\u0131n\u0131zm\u0131?<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; 1987-ci ild\u0259n bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r yaln\u0131z bir d\u0259f\u0259, 1999-cu ild\u0259 donor qanla virusa yoluxma hal\u0131 olub, v\u0259ssalam.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>&#8211; Amma bu bir faktd\u0131r ki, b\u0259z\u0259n tibb i\u015f\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 virusa yoluxmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 neqativ, diskriminal davran\u0131\u015flar olur.<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; \u018flb\u0259tt\u0259, bu h\u0259min tibb i\u015f\u00e7il\u0259rinin savads\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir. B\u0259zi tibb i\u015f\u00e7il\u0259ri h\u0259l\u0259 d\u0259 bu virus haqq\u0131nda m\u0259lumats\u0131zd\u0131rlar. Halbuki bilirik ki, bu virus hava il\u0259 deyil, cinsi yolla, qanla ke\u00e7ir. Amma bu diskriminal yana\u015fma t\u0259kc\u0259 tibb sah\u0259sind\u0259 deyil. M\u0259s\u0259l\u0259n, tutaq ki, sizin redaksiyada bir n\u0259f\u0259r i\u015f\u00e7i g\u0259lib deyir ki, b\u0259s bel\u0259 hal olub, m\u0259n virusa yoluxmu\u015fam. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edirsinizmi, ona qar\u015f\u0131 nec\u0259 reaksiyalar olar? Bir d\u0259f\u0259 m\u0259rk\u0259zd\u0259ki x\u0259st\u0259l\u0259rimizin birinin v\u0259ziyy\u0259ti pisl\u0259\u015fdi. Biz t\u0259cili yard\u0131m \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131q. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin, t\u0259cili tibbi yard\u0131m\u0131n h\u0259kimi m\u0259rk\u0259z\u0259 gir\u0259n kimi \u0259lc\u0259yini geyindi, xalat\u0131n\u0131 b\u0259rk-b\u0259rk ba\u011flad\u0131 v\u0259 daxili telefonu \u0259lc\u0259kl\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Y\u0259ni, insanlarda h\u0259l\u0259 d\u0259 qorxu var. Dem\u0259li, h\u0259kiml\u0259r bel\u0259 bu x\u0259st\u0259liyin elementar yoluxma yollar\u0131n\u0131 bilmir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>D\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 olur ki, ana \u00f6vlad\u0131n\u0131n bu virusa yoluxdu\u011funu bil\u0259nd\u0259 onu evd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131r. Bel\u0259 olandax\u0259st\u0259y\u0259 bir st\u0259kanda su veririk, sonra \u00f6z\u00fcm\u00fcz i\u00e7irik, b\u0259li do\u011fru deyil, amma biz anan\u0131, valideyni inand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ki, bu virus hava il\u0259 yolxumur, bu \u00fcsula \u0259l atmal\u0131 oluruq. V\u0259 yaxud biz\u0259 z\u0259ng edirl\u0259r ki, g\u0259lin x\u0259st\u0259nizi apar\u0131n. Sanki x\u0259st\u0259l\u0259r bura \u00f6lm\u0259y\u0259 g\u0259tirilir. Qeyd etdiyim kimi, h\u0259l\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n b\u0259zi tibb i\u015f\u00e7il\u0259ri aras\u0131nda diskriminasiya var.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; \u015e\u0259xs\u0259n \u015fahidi olmu\u015fam ki, bir h\u0259kim x\u0259st\u0259nin bu statusunu a\u00e7\u0131qlam\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 h\u0259min x\u0259st\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 b\u00f6y\u00fck diskriminal davran\u0131\u015flar olmu\u015fdu.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; He\u00e7 bir h\u0259kim x\u0259st\u0259nin statusunu a\u00e7a bilm\u0259z. Status a\u00e7\u0131landa h\u0259min h\u0259kim\u0259 3 ild\u0259n 5 il\u0259d\u0259k cinay\u0259t i\u015fi d\u00fc\u015f\u00fcr. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn x\u0259st\u0259l\u0259rimizin anonimliyi qorunur. Yaln\u0131z hans\u0131sa cinay\u0259t hadis\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259 biz\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259nd\u0259, o zaman m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259lumat veririk. Ba\u015fqa halda m\u0259lumat verm\u0259yimiz qada\u011fand\u0131r\u201d.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-10\/1571030236_2501127_810x458.jpg\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u00a0<img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-10\/1571030534_310669afc4ce.jpg\" \/><\/div>\n<div>\u00a0\u00a0<img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-10\/1571030622_3.jpg\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-10\/1571030607_4.jpg\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-10\/1571030618_5.jpg\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-10\/1571030680_6.jpg\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-10\/1571030648_7.jpg\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-10\/1571030644_8.jpg\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-10\/1571030685_9.jpg\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-10\/1571030626_10.jpg\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-10\/1571030653_11.jpg\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-10\/1571030735_12.jpg\" \/><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259tbuatda tez-tez H\u0130V virusuna yoluxanlar\u0131n say\u0131n\u0131n artd\u0131\u011f\u0131n\u0131 e\u015fidirik. T\u0259bii ki, bu informasiyalar c\u0259miyy\u0259td\u0259 bir xof yarad\u0131r, n\u0259tic\u0259d\u0259 H\u0130V v\u0259 Q\u0130\u00c7S-d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 diskriminasiya art\u0131r, b\u0259z\u0259n c\u0259miyy\u0259td\u0259n t\u0259crid edilir, dam\u011falan\u0131r, ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 m\u0259ruz qoyulur. B\u0259s H\u0130V virusu n\u0259dir? Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 bu x\u0259st\u0259likl\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259dir? Kiml\u0259r hans\u0131 yolla bu virusa yoluxa bil\u0259r? M\u00fcayin\u0259 v\u0259 m\u00fcalic\u0259 hans\u0131 \u00fcsulla apar\u0131l\u0131r? H\u0130V-\u0259 yoluxmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259 nec\u0259 davranmal\u0131 v\u0259 yaxud qorunmal\u0131y\u0131q? Bu virus n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr? V\u0259ziyy\u0259ti yax\u0131ndan ara\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Yeni M\u00fcsavat-\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 olaraq Respublika Q\u0130\u00c7S-l\u0259 M\u00fcbariz\u0259 M\u0259rk\u0259zind\u0259 olduq. Bizi qar\u015f\u0131layan m\u0259rk\u0259zin m\u00fct\u0259x\u0259ssisi Ceyhun N\u0259c\u0259fov oldu.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":85545,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571030724_13.jpg",800,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571030724_13.jpg",800,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571030724_13.jpg",800,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571030724_13-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571030724_13-300x188.jpg",300,188,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571030724_13.jpg",640,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571030724_13.jpg",800,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571030724_13.jpg",800,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571030724_13-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571030724_13.jpg",800,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u0259tbuatda tez-tez H\u0130V virusuna yoluxanlar\u0131n say\u0131n\u0131n artd\u0131\u011f\u0131n\u0131 e\u015fidirik. T\u0259bii ki, bu informasiyalar c\u0259miyy\u0259td\u0259 bir xof yarad\u0131r, n\u0259tic\u0259d\u0259 H\u0130V v\u0259 Q\u0130\u00c7S-d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 diskriminasiya art\u0131r, b\u0259z\u0259n c\u0259miyy\u0259td\u0259n t\u0259crid edilir, dam\u011falan\u0131r, ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 m\u0259ruz qoyulur. B\u0259s H\u0130V virusu n\u0259dir? Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 bu x\u0259st\u0259likl\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259dir? Kiml\u0259r hans\u0131 yolla bu virusa yoluxa bil\u0259r? M\u00fcayin\u0259 v\u0259 m\u00fcalic\u0259 hans\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85544"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=85544"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85544\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/85545"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=85544"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=85544"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=85544"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}