{"id":856660,"date":"2026-06-23T12:55:39","date_gmt":"2026-06-23T08:55:39","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=856660"},"modified":"2026-06-23T12:55:39","modified_gmt":"2026-06-23T08:55:39","slug":"11-il-xarici-dil-oyr%c9%99nirl%c9%99r-n%c9%99tic%c9%99-is%c9%99-acinacaqlidir-m%c9%99kt%c9%99bl%c9%99rd%c9%99-n%c9%99-bas-verir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=856660","title":{"rendered":"&#8220;11 il xarici dil \u00f6yr\u0259nirl\u0259r, n\u0259tic\u0259 is\u0259 ac\u0131nacaql\u0131d\u0131r&#8221; \u2013 M\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 n\u0259 ba\u015f verir?"},"content":{"rendered":"<p><strong>2025-ci il \u00fczr\u0259 burax\u0131l\u0131\u015f imtahanlar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 xarici dill\u0259rin t\u0259drisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ciddi probleml\u0259rin oldu\u011funu ortaya qoyub.<\/strong><\/p>\n<p>Modern.az-\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu bar\u0259d\u0259 D\u0130M-in &#8220;Abituriyent&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan elmi-statistik materiallarda bildirilib.<\/p>\n<p>T\u0259hlill\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, m\u0259kt\u0259bl\u0259rin 76,01 faizind\u0259 ingilis dili \u00fczr\u0259 orta n\u0259tic\u0259 30-70 bal aras\u0131nda olub. M\u0259kt\u0259bl\u0259rin 21,64 faizind\u0259 orta bal 30-dan a\u015fa\u011f\u0131, c\u0259mi 2,36 faizind\u0259 is\u0259 70 baldan yuxar\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 yaln\u0131z 51 m\u0259kt\u0259bd\u0259 ingilis dili \u00fczr\u0259 y\u00fcks\u0259k n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 olunub.<\/p>\n<p>H\u0259min m\u0259kt\u0259bl\u0259rin 32-si Bak\u0131da yerl\u0259\u015fir. Qalanlar\u0131 is\u0259 \u0259sas\u0259n Sumqay\u0131t, Nax\u00e7\u0131van, \u015eirvan, Zaqatala, \u015e\u0259ki v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 dig\u0259r rayonun pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>D\u0130M-in t\u0259hlili g\u00f6st\u0259rir ki, v\u0259ziyy\u0259t dig\u0259r xarici dill\u0259r \u00fczr\u0259 d\u0259 \u00fcr\u0259ka\u00e7an deyil. Rus dili t\u0259dris olunan m\u0259kt\u0259bl\u0259rin c\u0259mi 1,54 faizind\u0259 orta n\u0259tic\u0259 70 baldan yuxar\u0131 olub. Alman dili t\u0259dris edil\u0259n 40 m\u0259kt\u0259bd\u0259n yaln\u0131z birind\u0259 orta bal 70-i ke\u00e7ib. Frans\u0131z dili \u00fczr\u0259 is\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259r 30 baldan a\u015fa\u011f\u0131 v\u0259 ya orta s\u0259viyy\u0259d\u0259 qal\u0131b.<\/p>\n<p><strong><em>Xarici dill\u0259r \u00fczr\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259rin a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri n\u0259l\u0259rdir? M\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 xarici dil m\u00fc\u0259lliml\u0259rinin pe\u015f\u0259karl\u0131q s\u0259viyy\u0259si bu n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259sir edir? M\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 xarici dill\u0259rin t\u0259drisini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 islahatlara ehtiyac var?<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/EFEND%C4%B0.jpg\" alt=\"EFEND\u0130.jpg (31 KB)\" width=\"576\" height=\"324\" \/><\/em><\/strong><\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<strong>t\u0259hsil m\u00fct\u0259x\u0259ssisi El\u00e7in \u018ff\u0259ndi Musavat.com<\/strong>-a dan\u0131\u015f\u0131b:<\/p>\n<p>&#8220;\u00d6lk\u0259mizin t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 xarici dill\u0259rin t\u0259drisin\u0259 dem\u0259k olar ki, ibtidai sinifd\u0259n \u2013 birinci sinifd\u0259n ba\u015flan\u0131l\u0131r v\u0259 bu proses 11-ci sinf\u0259 q\u0259d\u0259r davam edir. \u015eagirdl\u0259r t\u0259xmin\u0259n 11 il \u0259rzind\u0259 xarici dil t\u0259hsili al\u0131rlar. T\u0259dris proqram\u0131nda \u0259sas xarici dil v\u0259 \u0259lav\u0259, alternativ xarici dil n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. M\u0259s\u0259l\u0259n, b\u0259zi m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 \u0259sas xarici dil ingilis dili, ikinci xarici dil is\u0259 rus dili olur. Dig\u0259r t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259sas dil kimi ingilis dili t\u0259dris olundu\u011fu halda, ikinci xarici dil alman dili se\u00e7ilir v\u0259 ya \u0259sas dil frans\u0131z dili, \u0259lav\u0259 dil is\u0259 rus dili olur. Y\u0259ni m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 xarici dill\u0259rin t\u0259drisi bu prinsip \u0259sas\u0131nda t\u0259\u015fkil edilir. Lakin burada \u0259sas problem ondan ibar\u0259tdir ki, \u015fagirdl\u0259r 11 il \u0259rzind\u0259 xarici dili \u00f6yr\u0259ns\u0259l\u0259r d\u0259, arzuolunan n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u0259ld\u0259 etm\u0259kd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>El\u00e7in \u018ff\u0259ndi hesab edir ki, bu v\u0259ziyy\u0259t ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 t\u0259dris prosesind\u0259 m\u00f6vcud olan probleml\u0259rd\u0259n qaynaqlan\u0131r:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Burada h\u0259m t\u0259hsilver\u0259nl\u0259rin pe\u015f\u0259kar haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r, h\u0259m d\u0259 d\u0259rs v\u0259saitl\u0259rinin keyfiyy\u0259ti, t\u0259dris proqramlar\u0131n\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi v\u0259 b\u0259zi hallarda ya\u015f s\u0259viyy\u0259sin\u0259 uy\u011fun qurulmamas\u0131 \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rir. M\u0259s\u0259l\u0259n, u\u015faq rus dilini \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rsa, t\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, ona b\u0259z\u0259n \u0259lifba tam m\u0259nims\u0259dilm\u0259d\u0259n birba\u015fa s\u00f6zl\u0259r v\u0259 ifad\u0259l\u0259r \u00f6yr\u0259dilm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Halbuki, h\u0259r hans\u0131 bir dili \u00f6yr\u0259nm\u0259yin \u0259n fundamental m\u0259rh\u0259l\u0259si h\u0259min dilin \u0259lifbas\u0131n\u0131 m\u0259nims\u0259m\u0259kdir. U\u015faq \u0259vv\u0259lc\u0259 h\u0259rfl\u0259ri tan\u0131mal\u0131, onlar\u0131 oxuma\u011f\u0131 v\u0259 yazma\u011f\u0131 bacarmal\u0131d\u0131r ki, sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 s\u00f6zl\u0259ri v\u0259 m\u0259tnl\u0259ri rahat \u015f\u0259kild\u0259 qavraya bilsin. Bu bax\u0131mdan m\u00fc\u0259yy\u0259n ziddiyy\u0259tli m\u0259qamlar m\u00f6vcuddur. Eyni v\u0259ziyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada ingilis dili t\u0259drisind\u0259 d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. D\u00fczd\u00fcr, ingilis dilind\u0259 \u0259lifba ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 t\u0259dris olunur. Lakin ibtidai t\u0259hsil pill\u0259sind\u0259 daha \u00e7ox s\u00f6zl\u0259rin \u0259zb\u0259rl\u0259dilm\u0259si v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n ifad\u0259l\u0259rin \u00f6yr\u0259dilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 i\u015f apar\u0131l\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 is\u0259 bir \u00e7ox hallarda \u015fagirdl\u0259r m\u0259kt\u0259bd\u0259 ald\u0131qlar\u0131 bilikl\u0259rl\u0259 kifay\u0259tl\u0259n\u0259 bilmirl\u0259r v\u0259 dill\u0259rini inki\u015faf etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 haz\u0131rl\u0131\u011fa ehtiyac duyurlar. Valideynl\u0259r onlar\u0131 repetitor yan\u0131na g\u00f6nd\u0259rm\u0259y\u0259 m\u0259cbur qal\u0131rlar ki, m\u0259kt\u0259bd\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259dikl\u0259ri dil bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 orada inki\u015faf etdirsinl\u0259r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, t\u0259kc\u0259 m\u0259kt\u0259b t\u0259hsili il\u0259 \u0259ld\u0259 olunan n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ks\u0259r hallarda \u00fcr\u0259ka\u00e7an olmur&#8221;.<\/p>\n<p><strong>M\u00fct\u0259x\u0259ssis qeyd edib ki, b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 xarici dill\u0259rin t\u0259drisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ciddi probleml\u0259r m\u00f6vcuddur:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;X\u00fcsusil\u0259 b\u0259zi rayon v\u0259 k\u0259nd m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 h\u0259m kadr \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, h\u0259m d\u0259 t\u0259drisin keyfiyy\u0259ti bax\u0131m\u0131ndan m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00e7\u0259tinlikl\u0259r \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n hesab edir\u0259m ki, n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 xarici dill\u0259rin t\u0259drisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 daha t\u0259sirli v\u0259 alternativ mexanizml\u0259rin t\u0259tbiqi z\u0259ruridir. Haz\u0131rda sertifikasiya prosesi h\u0259yata ke\u00e7irilir v\u0259 m\u0259qs\u0259d y\u00fcks\u0259k n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259n, pe\u015f\u0259kar pedaqoji hey\u0259tin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, vacib add\u0131md\u0131r. Lakin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 m\u0259hz xarici dill\u0259rin t\u0259drisi istiqam\u0259tind\u0259 ayr\u0131ca qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 v\u0259 monitorinq mexanizml\u0259rinin t\u0259tbiqin\u0259 ehtiyac yaranacaq. Burada s\u00f6hb\u0259t yaln\u0131z m\u00fc\u0259lliml\u0259rin bilik s\u0259viyy\u0259sinin yoxlan\u0131lmas\u0131ndan deyil, \u00fcmumilikd\u0259 t\u0259dris prosesinin nec\u0259 t\u0259\u015fkil olunmas\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259n gedir. M\u00fc\u0259lliml\u0259r d\u0259rsl\u0259ri proqram\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 ke\u00e7irirl\u0259rmi? T\u0259dris metodlar\u0131 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 effektivdir? \u015eagirdl\u0259r\u0259 veril\u0259n bilikl\u0259r onlar\u0131n ya\u015f v\u0259 inki\u015faf s\u0259viyy\u0259sin\u0259 uy\u011fundurmu? Bu kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fct\u0259madi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hlil edilm\u0259li v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Hesab edir\u0259m ki, \u0259g\u0259r biz \u00f6lk\u0259d\u0259 xarici dill\u0259rin inki\u015faf\u0131n\u0131 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlamaq v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 daha y\u00fcks\u0259k n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259k ist\u0259yiriks\u0259, bu istiqam\u0259td\u0259 kompleks t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si vacibdir. H\u0259m m\u00fc\u0259llim haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131, h\u0259m t\u0259dris proqramlar\u0131, h\u0259m d\u0259 istifad\u0259 olunan d\u0259rs v\u0259saitl\u0259ri yenid\u0259n n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilm\u0259li, m\u00f6vcud probleml\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn sistemli add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yaln\u0131z bu halda \u015fagirdl\u0259rimiz uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u00f6yr\u0259ndikl\u0259ri xarici dill\u0259rd\u0259n real h\u0259yatda s\u0259rb\u0259st v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259r&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2025-ci il \u00fczr\u0259 burax\u0131l\u0131\u015f imtahanlar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 xarici dill\u0259rin t\u0259drisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ciddi probleml\u0259rin oldu\u011funu ortaya qoyub. Modern.az-\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu bar\u0259d\u0259 D\u0130M-in &#8220;Abituriyent&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan elmi-statistik materiallarda bildirilib. T\u0259hlill\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, m\u0259kt\u0259bl\u0259rin 76,01 faizind\u0259 ingilis dili \u00fczr\u0259 orta n\u0259tic\u0259 30-70 bal aras\u0131nda olub. M\u0259kt\u0259bl\u0259rin 21,64 faizind\u0259 orta bal 30-dan a\u015fa\u011f\u0131, c\u0259mi 2,36 faizind\u0259 is\u0259&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":856661,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[23],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7e483bc20b8bb3bf682f90c81d08e247.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7e483bc20b8bb3bf682f90c81d08e247.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7e483bc20b8bb3bf682f90c81d08e247.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7e483bc20b8bb3bf682f90c81d08e247-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7e483bc20b8bb3bf682f90c81d08e247-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7e483bc20b8bb3bf682f90c81d08e247-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7e483bc20b8bb3bf682f90c81d08e247.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7e483bc20b8bb3bf682f90c81d08e247.jpg",870,500,false],"newsmatic-featured":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7e483bc20b8bb3bf682f90c81d08e247-820x500.jpg",820,500,true],"newsmatic-list":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7e483bc20b8bb3bf682f90c81d08e247-600x400.jpg",600,400,true],"newsmatic-thumb":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7e483bc20b8bb3bf682f90c81d08e247-300x200.jpg",300,200,true],"newsmatic-small":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7e483bc20b8bb3bf682f90c81d08e247-150x95.jpg",150,95,true],"newsmatic-grid":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7e483bc20b8bb3bf682f90c81d08e247-400x250.jpg",400,250,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7e483bc20b8bb3bf682f90c81d08e247.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=23\" rel=\"category\">T\u0259hsil<\/a>","rttpg_excerpt":"2025-ci il \u00fczr\u0259 burax\u0131l\u0131\u015f imtahanlar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 xarici dill\u0259rin t\u0259drisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ciddi probleml\u0259rin oldu\u011funu ortaya qoyub. Modern.az-\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu bar\u0259d\u0259 D\u0130M-in &#8220;Abituriyent&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan elmi-statistik materiallarda bildirilib. T\u0259hlill\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, m\u0259kt\u0259bl\u0259rin 76,01 faizind\u0259 ingilis dili \u00fczr\u0259 orta n\u0259tic\u0259 30-70 bal aras\u0131nda olub. M\u0259kt\u0259bl\u0259rin 21,64 faizind\u0259 orta bal 30-dan a\u015fa\u011f\u0131, c\u0259mi 2,36 faizind\u0259 is\u0259...","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/856660"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=856660"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/856660\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":856663,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/856660\/revisions\/856663"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/856661"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=856660"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=856660"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=856660"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}