{"id":86506,"date":"2019-10-17T08:00:37","date_gmt":"2019-10-17T05:00:37","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=86506"},"modified":"2019-10-17T08:00:37","modified_gmt":"2019-10-17T05:00:37","slug":"sumuk-iliyi-transplantasiyasi-ucun-kiml%c9%99r-donor-ola-bil%c9%99r-az%c9%99rbaycanda-da-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=86506","title":{"rendered":"S\u00fcm\u00fck iliyi transplantasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kiml\u0259r donor ola bil\u0259r?- Az\u0259rbaycanda da var"},"content":{"rendered":"<div><b>Az\u0259rbaycanda bir ne\u00e7\u0259 ildir ki, \u0259n a\u011f\u0131r transplantasiyalardan biri olan s\u00fcm\u00fck iliyi transplantasiyas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>Toxuma qrupu antigenl\u0259ri (HLA) x\u0259st\u0259 il\u0259 uy\u011fun olan h\u0259r bir sa\u011flam \u015f\u0259xs donor ola bil\u0259r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>ARANTV.AZ\u00a0<\/strong> kiml\u0259rin bu donorlu\u011fa daha yax\u0131n olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat\u0131 t\u0259qdim edir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Bac\u0131 v\u0259 ya qarda\u015f\u0131n toxuma uy\u011funlu\u011funun olma ehtimal\u0131 olduqca y\u00fcks\u0259kdir, m\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n ad\u0259t\u0259n donor x\u0259st\u0259nin bac\u0131 v\u0259 ya qarda\u015f\u0131 olur. Nadir hallarda valideynl\u0259r, \u00f6vladlar v\u0259 dig\u0259r qohumlar\u0131n toxuma qrupu antigenl\u0259rinin uy\u011funlu\u011funun olma ehtimal\u0131 var.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Transplantasiya olunacaq x\u0259st\u0259 il\u0259 donorun qan qrupunun eyni olmas\u0131 vacib deyil, f\u0259rqli qan qrupuna malik \u015f\u0259xs x\u0259st\u0259y\u0259 donor ola bil\u0259r. \u00d6n\u0259mli olan donor il\u0259 resipiyentin toxuma qrupu antigenl\u0259rinin uy\u011funlu\u011fudur. Transplantasiyan\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r u\u011furlu olmas\u0131 toxuma uy\u011funlunun d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Toxuma uy\u011funlu\u011fu 100% olmayan x\u0259st\u0259l\u0259td\u0259 graft versus host x\u0259st\u0259liyinin ba\u015f verm\u0259 ehtimal\u0131 daha y\u00fcks\u0259k olur. Graft versus host x\u0259st\u0259liyi zaman\u0131 x\u0259st\u0259nin qaraciy\u0259r, \u00fcr\u0259k, d\u0259ri v\u0259 dig\u0259r orqanlar\u0131nda ciddi z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri aras\u0131nda uy\u011fun donor olmad\u0131\u011f\u0131 hallarda k\u00f6n\u00fcll\u00fc donor ilik banklar\u0131na m\u00fcraci\u0259t olunur v\u0259 x\u0259st\u0259y\u0259 uy\u011fun donor axtar\u0131\u015f\u0131na ba\u015flan\u0131l\u0131r. \u00d6lk\u0259 daxilind\u0259 qeydiyyatdan ke\u00e7mi\u015f uy\u011fun donor olmazsa xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin donor banklar\u0131na m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k m\u00fcm\u00fck\u00fcnd\u00fcr.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Qohum olmayan s\u00fcm\u00fck iliyi vericisi olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rtl\u0259r n\u0259l\u0259rdir?<\/div>\n<div><\/div>\n<div>K\u00f6n\u00fcll\u00fc donor namiz\u0259dl\u0259rind\u0259 h\u0259r hans\u0131 yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259r, immun sistem x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259r olmamal\u0131d\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 donor kimi m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n qan n\u00fcm\u00fcn\u0259l\u0259ri al\u0131naraq m\u00fcayin\u0259 olunur. Apar\u0131lan m\u00fcayin\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir x\u0259st\u0259lik a\u015fkarlanmazsa toxuma tipi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k donorun \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131 s\u00fcm\u00fck iliyi bank\u0131nda qeydiyyata al\u0131n\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u0130lik bank\u0131na m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n v\u0259 tranplantasiya \u00fc\u00e7\u00fcn uy\u011fun donor g\u00f6zl\u0259y\u0259n biri il\u0259 toxuma uy\u011funlu\u011fu olarsa, donor namiz\u0259di il\u0259 \u0259laq\u0259 saxlan\u0131l\u0131r v\u0259 k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259nin toplanmas\u0131 \u00fcsulu se\u00e7ilir (periferik qandan k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin toplanmas\u0131, s\u00fcm\u00fck iliyind\u0259n k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin toplanmas\u0131). Daha sonra fiziki v\u0259 laborator m\u00fcayin\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>S\u0130T \u00fc\u00e7\u00fcn donor namiz\u0259di olacaq \u015f\u0259xsin toxuma uy\u011funlu\u011fu nec\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Donor olacaq \u015f\u0259xsd\u0259n 2-4 ml miqdarda qan n\u00fcmun\u0259si al\u0131n\u0131r v\u0259 M\u0259rk\u0259zimizin laboratoriyas\u0131nda x\u00fcsusi \u00fcsulla toxuma qrupu uy\u011funlu\u011funun olub olmamas\u0131 3-5 i\u015f g\u00fcn\u00fc \u0259rzind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>K\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 nec\u0259 toplan\u0131r?<\/div>\n<div><\/div>\n<div>S\u00fcm\u00fck iliyind\u0259n k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin toplanmas\u0131 \u0259m\u0259liyyatxana \u015f\u0259raitind\u0259 \u00fcmumi anesteziya alt\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilir. S\u00fcm\u00fck iliyind\u0259n toplanan k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259l\u0259r m\u00fcxt\u0259lif filtrl\u0259m\u0259 prosesl\u0259rind\u0259n ke\u00e7irildikd\u0259n sonra x\u0259st\u0259y\u0259 infuziya olunur. Donordan toplanan k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259l\u0259r \u00fcmumi k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 miqdar\u0131n\u0131n ki\u00e7ik bir hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn verici \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir t\u0259hl\u00fck\u0259 da\u015f\u0131m\u0131r. Transplantasiyadan sonra 3 h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 sa\u011flam k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259l\u0259rd\u0259n qanyaranma ba\u015flay\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>M\u0259rk\u0259zimizin aferez ota\u011f\u0131nda toplanan s\u00fcm\u00fck iliyind\u0259ki eritrositl\u0259r x\u00fcsusi qapal\u0131 \u00fcsulla ayr\u0131laraq, donora geri infuziya edilir. Bu \u00fcsulla geri infuziya edil\u0259n eritrositl\u0259r say\u0259sind\u0259 donora \u0259lav\u0259 eritrosit k\u00fctl\u0259sinin infuziya edilm\u0259sin\u0259 ehtiyac olmur.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Periferik qandan k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin toplanmas\u0131:<\/div>\n<div><\/div>\n<div>K\u00f6k h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri yaln\u0131z s\u00fcm\u00fck iliyind\u0259n deyil, h\u0259m\u00e7inin periferik qandan da toplamaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin s\u00fcm\u00fck iliyind\u0259n periferik qana ke\u00e7m\u0259sini t\u0259min etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn donora 4-6 g\u00fcn G-CSF t\u0259tbiq olunur. Daha sonra aferez cihaz\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 vericinin periferik qan\u0131ndan k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259l\u0259r toplan\u0131r.<br \/>\nMedicina.az<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Qeyd ed\u0259k ki, bu m\u0259rk\u0259z Bak\u0131da Talassemiya m\u0259rk\u0259zind\u0259dir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-10\/1571237767_14759096936436044785_1000x669.jpg\" \/><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda bir ne\u00e7\u0259 ildir ki, \u0259n a\u011f\u0131r transplantasiyalardan biri olan s\u00fcm\u00fck iliyi transplantasiyas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Toxuma qrupu antigenl\u0259ri (HLA) x\u0259st\u0259 il\u0259 uy\u011fun olan h\u0259r bir sa\u011flam \u015f\u0259xs donor ola bil\u0259r. ARANTV.AZ\u00a0 kiml\u0259rin bu donorlu\u011fa daha yax\u0131n olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat\u0131 t\u0259qdim edir. Bac\u0131 v\u0259 ya qarda\u015f\u0131n toxuma uy\u011funlu\u011funun olma ehtimal\u0131 olduqca y\u00fcks\u0259kdir, m\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n ad\u0259t\u0259n donor x\u0259st\u0259nin bac\u0131 v\u0259 ya qarda\u015f\u0131 olur. Nadir hallarda valideynl\u0259r, \u00f6vladlar v\u0259 dig\u0259r qohumlar\u0131n toxuma qrupu antigenl\u0259rinin uy\u011funlu\u011funun olma ehtimal\u0131 var. Transplantasiya olunacaq x\u0259st\u0259 il\u0259 donorun qan qrupunun eyni olmas\u0131 vacib deyil, f\u0259rqli qan qrupuna&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":86507,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571237858_b23b0d60dc2438231dffcd2d6f0fd38a.jpg",800,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571237858_b23b0d60dc2438231dffcd2d6f0fd38a.jpg",800,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571237858_b23b0d60dc2438231dffcd2d6f0fd38a.jpg",800,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571237858_b23b0d60dc2438231dffcd2d6f0fd38a-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571237858_b23b0d60dc2438231dffcd2d6f0fd38a-300x188.jpg",300,188,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571237858_b23b0d60dc2438231dffcd2d6f0fd38a.jpg",640,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571237858_b23b0d60dc2438231dffcd2d6f0fd38a.jpg",800,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571237858_b23b0d60dc2438231dffcd2d6f0fd38a.jpg",800,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571237858_b23b0d60dc2438231dffcd2d6f0fd38a-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1571237858_b23b0d60dc2438231dffcd2d6f0fd38a.jpg",800,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycanda bir ne\u00e7\u0259 ildir ki, \u0259n a\u011f\u0131r transplantasiyalardan biri olan s\u00fcm\u00fck iliyi transplantasiyas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Toxuma qrupu antigenl\u0259ri (HLA) x\u0259st\u0259 il\u0259 uy\u011fun olan h\u0259r bir sa\u011flam \u015f\u0259xs donor ola bil\u0259r. ARANTV.AZ\u00a0 kiml\u0259rin bu donorlu\u011fa daha yax\u0131n olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat\u0131 t\u0259qdim edir. Bac\u0131 v\u0259 ya qarda\u015f\u0131n toxuma uy\u011funlu\u011funun olma ehtimal\u0131 olduqca y\u00fcks\u0259kdir, m\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n ad\u0259t\u0259n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86506"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=86506"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86506\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/86507"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=86506"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=86506"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=86506"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}