{"id":87580,"date":"2019-10-21T13:36:21","date_gmt":"2019-10-21T10:36:21","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=87580"},"modified":"2019-10-21T13:36:21","modified_gmt":"2019-10-21T10:36:21","slug":"rusiyali-tarixci-qaregin-njde-hitlerin-y%c9%99hudil%c9%99rin-basina-g%c9%99tirdikl%c9%99rini-misal-gost%c9%99r%c9%99r%c9%99k-erm%c9%99nil%c9%99rin-turkl%c9%99r%c9%99-v%c9%99-mus%c9%99lmanlara-qars","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=87580","title":{"rendered":"Rusiyal\u0131 tarix\u00e7i: &#8220;Qaregin Njde Hitlerin y\u0259hudil\u0259rin ba\u015f\u0131na g\u0259tirdikl\u0259rini misal g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k, erm\u0259nil\u0259rin t\u00fcrkl\u0259r\u0259 v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 eyni h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f edib&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bu g\u00fcn Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 (BDU) Beyn\u0259lxalq M\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin T\u0259hlili M\u0259rk\u0259zi (BMTM) il\u0259 birlikd\u0259 &#8220;Qaregin Njde &#8211; fa\u015fizmin v\u0259 terrorizmin q\u0259hr\u0259manla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131&#8221; m\u00f6vzusunda t\u0259dbir ke\u00e7irilib.<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong>\u00a0<a href=\"https:\/\/az.trend.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trend<\/a>-\u0259 istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, BMTM-in s\u0259dri F\u0259rid \u015e\u0259fiyev bildirib ki, Erm\u0259nistanda fa\u015fizim, nasizm, terrorizmin q\u0259hr\u0259manla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 art\u0131q bir siyasi m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 \u00e7evrilib: &#8220;Burada t\u0259kc\u0259 Qaregin Njded\u0259n s\u00f6hb\u0259t getmir. Fa\u015fizml\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259n bir s\u0131ra dig\u0259r m\u0259\u015fhur terror\u00e7ular Erm\u0259nistanda q\u0259hr\u0259man kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verilir&#8221;.<\/p>\n<p>F.\u015e\u0259fiyev m\u00fcxt\u0259lif universitetl\u0259rd\u0259 bel\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259sinin n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yib.<\/p>\n<p>BDU-nun rektoru El\u00e7in Babayev deyib ki, Az\u0259rbaycan n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox u\u011fur qazan\u0131rsa, onu ist\u0259m\u0259y\u0259nl\u0259r, pax\u0131ll\u0131q ed\u0259nl\u0259r az\u011f\u0131nla\u015f\u0131r.<br \/>\nOnlar\u0131n bunu m\u00fcxt\u0259lif yollarla h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 dey\u0259n rektor bildirib ki, erm\u0259nil\u0259r\u0259 son g\u00fcnl\u0259rin \u0259n tutarl\u0131 cavablar\u0131 dalbadal g\u0259ldi:<\/p>\n<p>&#8220;Erm\u0259nil\u0259r So\u00e7id\u0259 Valday Klubunda ald\u0131\u011f\u0131 z\u0259rb\u0259d\u0259n \u00f6z\u00fcn\u0259 g\u0259lm\u0259mi\u015f MDB d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n A\u015fqabaddak\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 yeni z\u0259rb\u0259 ald\u0131lar. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 na\u015f\u0131 olan, k\u00fc\u00e7\u0259 taktikas\u0131n\u0131 se\u00e7mi\u015f Pa\u015finyan \u00f6z\u00fcn\u00fc tam g\u00fcl\u00fcnc v\u0259ziyy\u0259t\u0259 sal\u0131r.<br \/>\nNjde s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda fa\u015fist olub, quldur d\u0259st\u0259si yaradaraq kifay\u0259t q\u0259d\u0259r insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olub.<br \/>\nErm\u0259nistanda Njdey\u0259 heyk\u0259lin qoyulmas\u0131 onu g\u00f6st\u0259rir ki, onlar \u00f6zl\u0259rin\u0259 q\u0259hr\u0259man tapa bilmir&#8221;.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni Ara\u015fd\u0131rmalar M\u0259rk\u0259zinin professoru Qafar \u00c7axmaql\u0131 bildirib ki, Nax\u00e7\u0131vanda anadan olan Njde \u00f6m\u00fcrboyu t\u00fcrk mill\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 vuru\u015fub: &#8220;O, 1912-1913-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcb. M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra<br \/>\nda\u015fnaklar\u0131n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 vuru\u015fan d\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259n birin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik edib. Bununla yana\u015f\u0131, Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n ordu quruculu\u011fu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub. Njde 1919-cu ilin sentyabr\u0131nda da\u015fnak h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n Z\u0259ng\u0259zura g\u00f6nd\u0259rilir. Njdenin bilavasit\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan k\u0259ndl\u0259r yand\u0131r\u0131l\u0131r, \u0259halisi q\u0259tl\u0259 yetirilir v\u0259 \u00f6z evl\u0259rind\u0259n qovulur. Njde, h\u0259m\u00e7inin Vedibasarda v\u0259 G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131nda az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dir. Onun d\u0259st\u0259l\u0259ri 1920-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n ordusu il\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak edir. Erm\u0259nil\u0259rin \u00f6zl\u0259rinin yazd\u0131\u011f\u0131 kitablarda da Njdenin hans\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259r t\u00f6r\u0259tdiyi qeyd olunur&#8221;.<\/p>\n<p>Q.\u00c7axmaql\u0131 deyib ki, bu g\u00fcn &#8220;kas\u0131b Erm\u0259nistan&#8221;\u0131n m\u00fcst\u0259qillikd\u0259n sonra \u0259n b\u00f6y\u00fck b\u00fcdc\u0259li (7 milyon AB\u015e dollar\u0131) filmi &#8220;milli q\u0259hr\u0259man&#8221; Qaregin Njde haqq\u0131nda \u00e7\u0259kil\u0259n film olub: &#8220;Burada Njde ilk erm\u0259ni respublikas\u0131n\u0131n (1918-1920) h\u0259rbi lideri kimi t\u0259qdim edilir, onun 1930-cu ill\u0259rd\u0259 &#8220;Tse\u011fakron&#8221; (mill\u0259t\u00e7i, xristian v\u0259 b\u00fctp\u0259r\u0259st mistizminin irq\u00e7i birl\u0259\u015fm\u0259si) adl\u0131 ideologiya yaratmas\u0131 qabard\u0131l\u0131r. Filmd\u0259 onun Erm\u0259nistan\u0131 Sovet \u0130ttifaq\u0131ndan \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Hitlerin erm\u0259ni legionunun qurulmas\u0131nda aktiv i\u015ftrak etm\u0259si g\u00f6st\u0259rilir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n ard\u0131nca Njdey\u0259 heyk\u0259lin qoyulmas\u0131 onu g\u00f6st\u0259rir ki, irq\u00e7ilik v\u0259 fa\u015fizm bu \u00f6lk\u0259nin d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tidir&#8221;.<\/p>\n<p>Rusiyal\u0131 tarix\u00e7i, Qafqaz\u015f\u00fcnas alim Oleq Kuznetsov bildirib ki, erm\u0259nil\u0259r Njdenin b\u0259zi \u0259m\u0259ll\u0259rini \u015fi\u015firdir\u0259k onu q\u0259hr\u0259man kimi t\u0259qdim edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, erm\u0259nil\u0259r Njdenin Hitler v\u0259 fa\u015fist Almaniyas\u0131n\u0131n dig\u0259r r\u0259smi \u015f\u0259xsl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc des\u0259l\u0259r d\u0259, bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn olmas\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259y\u0259n he\u00e7 bir r\u0259smi s\u0259n\u0259d yoxdur: &#8220;Erm\u0259nil\u0259ri el\u0259 r\u0259hb\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259rin he\u00e7 yax\u0131n\u0131na bel\u0259 buraxmay\u0131blar. B\u00fct\u00fcn bunlar erm\u0259ni uydurmas\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>O.Kuznetsov \u0259lav\u0259 edib ki, bu g\u00fcn Erm\u0259nistanda q\u0259hr\u0259man kimi t\u0259qdim olunan Qaregin Njdenin Hitlerin nasist ideologiyas\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259fdar\u0131 olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131lmaz s\u00fcbutlar, s\u0259n\u0259dl\u0259r var: &#8220;Bu s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 Njde h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259yi Hitlerd\u0259n \u00f6yr\u0259nm\u0259yin laz\u0131m oldu\u011funu deyir. Njde Hitlerin y\u0259hudil\u0259rin ba\u015f\u0131na g\u0259tirdikl\u0259rini misal g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k, erm\u0259nil\u0259rin t\u00fcrkl\u0259r\u0259 v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 eyni h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f edib. Bu, onun \u00fc\u00e7\u00fcn yeni deyildi, o, d\u00f6rd m\u00fcharib\u0259d\u0259 bu praktikadan u\u011furla istifad\u0259 etmi\u015fdi&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 (BDU) Beyn\u0259lxalq M\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin T\u0259hlili M\u0259rk\u0259zi (BMTM) il\u0259 birlikd\u0259 &#8220;Qaregin Njde &#8211; fa\u015fizmin v\u0259 terrorizmin q\u0259hr\u0259manla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131&#8221; m\u00f6vzusunda t\u0259dbir ke\u00e7irilib. ARANTV.AZ\u00a0Trend-\u0259 istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, BMTM-in s\u0259dri F\u0259rid \u015e\u0259fiyev bildirib ki, Erm\u0259nistanda fa\u015fizim, nasizm, terrorizmin q\u0259hr\u0259manla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 art\u0131q bir siyasi m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 \u00e7evrilib: &#8220;Burada t\u0259kc\u0259 Qaregin Njded\u0259n s\u00f6hb\u0259t getmir. Fa\u015fizml\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259n bir s\u0131ra dig\u0259r m\u0259\u015fhur terror\u00e7ular Erm\u0259nistanda q\u0259hr\u0259man kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verilir&#8221;. F.\u015e\u0259fiyev m\u00fcxt\u0259lif universitetl\u0259rd\u0259 bel\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259sinin n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yib. BDU-nun rektoru El\u00e7in Babayev deyib ki, Az\u0259rbaycan n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox u\u011fur qazan\u0131rsa, onu ist\u0259m\u0259y\u0259nl\u0259r, pax\u0131ll\u0131q ed\u0259nl\u0259r az\u011f\u0131nla\u015f\u0131r. Onlar\u0131n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":87581,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/795877.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/795877.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/795877.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/795877-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/795877-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/795877.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/795877.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/795877.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/795877-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/795877.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Bu g\u00fcn Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 (BDU) Beyn\u0259lxalq M\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin T\u0259hlili M\u0259rk\u0259zi (BMTM) il\u0259 birlikd\u0259 &#8220;Qaregin Njde &#8211; fa\u015fizmin v\u0259 terrorizmin q\u0259hr\u0259manla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131&#8221; m\u00f6vzusunda t\u0259dbir ke\u00e7irilib. ARANTV.AZ\u00a0Trend-\u0259 istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, BMTM-in s\u0259dri F\u0259rid \u015e\u0259fiyev bildirib ki, Erm\u0259nistanda fa\u015fizim, nasizm, terrorizmin q\u0259hr\u0259manla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 art\u0131q bir siyasi m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 \u00e7evrilib: &#8220;Burada t\u0259kc\u0259 Qaregin Njded\u0259n s\u00f6hb\u0259t getmir. Fa\u015fizml\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259n bir s\u0131ra&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87580"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=87580"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87580\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/87581"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=87580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=87580"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=87580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}