{"id":93929,"date":"2019-11-08T10:14:21","date_gmt":"2019-11-08T07:14:21","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=93929"},"modified":"2019-11-08T10:14:21","modified_gmt":"2019-11-08T07:14:21","slug":"gorun-kiml%c9%99r-bizi-azad-saymir-freedom-houseun-bisavad-hesabatinda-n%c9%99l%c9%99r-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=93929","title":{"rendered":"G\u00f6r\u00fcn, kiml\u0259r bizi azad &#8220;saym\u0131r&#8221; &#8211; &#8220;Freedom House&#8221;un bisavad hesabat\u0131nda N\u018fL\u018fR VAR?"},"content":{"rendered":"<blockquote><p><em><strong>\u018fdal\u0259tsizlik \u0259dal\u0259t, yalan h\u0259qiq\u0259t, a\u011f qara, qara da q\u0131rm\u0131z\u0131 kimi t\u0259qdim olunursa, bunu ger\u00e7\u0259k v\u0259 obyektivlik saymaq\u00a0olarm\u0131? Saxtakarl\u0131\u011f\u0131 d\u0259qiqlik, d\u0259qiqliyi d\u0259 \u0259yrilik hesab etm\u0259k do\u011frudurmu? Cavab verm\u0259y\u0259 t\u0259l\u0259sm\u0259yin, \u00e7\u00fcnki i\u015f\u0259 siyas\u0259t qar\u0131\u015f\u0131rsa, h\u0259r \u015fey t\u0259rsin\u0259 olur, yalanlar h\u0259qiq\u0259t kimi s\u0131r\u0131n\u0131r.<\/strong><\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>AB\u015e-\u0131n &#8220;Freedom House&#8221; t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131\u00a0<a href=\"https:\/\/www.freedomonthenet.org\/report\/freedom-on-the-net\/2019\/the-crisis-of-social-media\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>&#8220;Freedom on the Net 2019. The Crisis of Social Media&#8221;<\/strong><\/a>\u00a0(&#8220;\u0130nternetd\u0259 azadl\u0131q 2019. Sosial medialar\u0131n b\u00f6hran\u0131&#8221;) adl\u0131 reytinq-hesabat\u0131nu oxuduqca, absurdun s\u0259viyy\u0259sin\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nm\u0259y\u0259 bilm\u0259dim.<\/p>\n<p>\u00d6z\u00fcn\u00fc &#8220;m\u00fcst\u0259qil beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat&#8221; kimi t\u0259qdim ed\u0259n &#8220;Freedom House&#8221;un b\u00fcdc\u0259sinin 88,02 faizi AB\u015e D\u00f6vl\u0259t Departamentinin ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 maliyy\u0259 v\u0259saiti hesab\u0131na formala\u015f\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/img.milli.az\/2019\/11\/08\/11111.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>X\u0259rcl\u0259diyi h\u0259r 100 dollar\u0131n 88 dollar\u0131n\u0131 A\u011f Evd\u0259n alan t\u0259\u015fkilat\u0131n &#8220;azad, s\u0259rb\u0259st v\u0259 m\u00fcst\u0259qil f\u0259aliyy\u0259t&#8221;ind\u0259n b\u0259hs etm\u0259si ya h\u0259yas\u0131zl\u0131qd\u0131r, ya da \u00e7ox inadkar saxtakarl\u0131q.<\/p>\n<p>T\u0259\u015fkilat \u00f6z\u00fcn\u00fc\u00a0<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Freedom_House\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>&#8220;AB\u015e h\u00f6kum\u0259tinin yaratd\u0131\u011f\u0131 qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilat\u0131&#8221;<\/strong><\/a>\u00a0(U.S. government-funded non-governmental organization, NGO) kimi g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Bu ifad\u0259nin \u00f6z\u00fc absurddur: h\u00f6kum\u0259tin yaratd\u0131\u011f\u0131 t\u0259\u015fkilat nec\u0259 qeyri-h\u00f6kum\u0259t struktur ola bilir, bu kainat sirridir y\u0259qin.<\/p>\n<p>Olsun, f\u0259rz ed\u0259k ki, bu fani d\u00fcnyada h\u0259r \u015fey ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Yax\u015f\u0131, bel\u0259dirs\u0259, onda n\u0259d\u0259n el\u0259 h\u0259min &#8220;Freedom House&#8221; Az\u0259rbaycanda d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sind\u0259n adda-budda maliyy\u0259 v\u0259saiti alan QHT-l\u0259ri &#8220;d\u00f6vl\u0259tin qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilat\u0131&#8221; (GONGO) say\u0131r?<\/p>\n<p>M\u0259ntiq varm\u0131? Yox.<\/p>\n<p>X\u00fcl\u0259s, ke\u00e7\u0259k \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/img.milli.az\/2019\/11\/08\/full-fh-1557427393.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>T\u0259\u015fkilata son ill\u0259ri<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/David_J._Kramer\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>\u00a0Devid Kramer\u00a0<\/strong><\/a>r\u0259hb\u0259rlik edir.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259ll\u0259r Almaniyadak\u0131 &#8220;<a href=\"http:\/\/www.gmfus.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>German Marshall Fund<\/strong><\/a>&#8220;a ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi Kramer h\u0259min ill\u0259rd\u0259 Berlin medias\u0131nda la\u011fla\u011f\u0131 v\u0259 \u0259l\u0259salma obyekti idi. \u00c7\u00fcnki o, 2&#215;2-nin 4 yox, 7 oldu\u011funu s\u00fcbut etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>&#8220;German Marshall Fund&#8221;\u0131n AB\u015e-\u0131n M\u0259rk\u0259zi K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259si (C\u0130A) t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 v\u0259 indi d\u0259 kontrolda saxland\u0131\u011f\u0131, fondun f\u0259aliyy\u0259tinin D\u00fcnya Bank\u0131 v\u0259 Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259nziml\u0259ndiyi b\u0259llidir. Bundan ba\u015fqa, &#8220;German Marshall Fund&#8221; haz\u0131rda Almaniya iqtisadiyyat\u0131na AB\u015e-\u0131n t\u0259zyiq v\u0259 t\u0259sir r\u0131\u00e7aqlar\u0131ndan biridir.<\/p>\n<p>V\u0259 bel\u0259 bir struktura r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6n\u0259md\u0259 Devid Kramer &#8220;d\u00fcnya bazar\u0131nda \u0259dal\u0259tli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r&#8221;d\u0259n dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Corc Va\u015finqton Universitetind\u0259 professor olmas\u0131ndan q\u00fcrurla b\u0259hs ed\u0259n Kramer n\u0259d\u0259ns\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r AB\u015e D\u00f6vl\u0259t Departamentinin siyasi analiz v\u0259 situasiya k\u0259\u015ffiyyat\u0131 b\u00f6lm\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259mirdi.<\/p>\n<p>Harvard v\u0259 Tafts universitetl\u0259rini bitir\u0259n, ixtisasca sovetoloq olan Devid Kramer postsovet m\u0259kan\u0131nda &#8220;AB\u015e-\u0131n maraqlar\u0131n\u0131n tam icra etm\u0259y\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r&#8221; adl\u0131 s\u00fcrrealist siyasi t\u0259yinin m\u00fc\u0259llifidir.<\/p>\n<p>D.Kramerin bir zamanlar direktor oldu\u011fu t\u0259\u015fkilat\u0131n yeni &#8220;meqareytinq&#8221;in\u0259 g\u00f6r\u0259, s\u0259n dem\u0259, Az\u0259rbaycan da &#8220;internetin v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin azad olmad\u0131\u011f\u0131&#8221; \u00f6lk\u0259l\u0259r siyah\u0131s\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;Freedom House&#8221;a indi AB\u015e-\u0131n sabiq prezidenti Uilyam Hovard Taft\u0131n n\u0259tic\u0259si\u00a0<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/William_Howard_Taft_IV\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Uilyam Taft<\/strong><\/a>\u00a0r\u0259hb\u0259rlik edir. O, 2005-ci il\u0259d\u0259k t\u0259\u015fkilat\u0131 idar\u0259 etmi\u015f, M\u0259rk\u0259zi K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259sinin sabiq direktoru Ceyms Vulsinin fanatik ard\u0131c\u0131l\u0131 hesab olunur.<\/p>\n<p>Uilyam Taft\u0131n AB\u015e-\u0131n k\u0259\u015ffiyyat strukturlar\u0131 il\u0259 \u00e7ox s\u0131x, intensiv \u0259laq\u0259l\u0259ri var.<\/p>\n<p>Reytinqin hans\u0131 kriteril\u0259r \u0259sas\u0131nda, nec\u0259 haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131, hesabat\u0131n \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirilm\u0259 metodologiyas\u0131 is\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, tragikomediyad\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/img.milli.az\/2019\/11\/08\/shutterstock_215542051.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti &#8220;meqareytinq&#8221;d\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, \u0259ks olunmay\u0131b. Yunan\u0131stan, Albaniya, Kosovo, Xorvatiya, \u00c7exiya, Slovakiya, Pol\u015fa, Latviya, Litva, Rum\u0131niya, Finlyandiya, \u0130sve\u00e7, Norve\u00e7, Danimarka, Hollandiya, Bel\u00e7ika, Portuqaliya, \u0130spaniya, Bolqar\u0131stan, Avstriya, Sloveniya, \u0130sve\u00e7r\u0259, \u0130rlandiya, Moldova, Bosniya-Hersoqovina, Monteneqro, Serbiya bar\u0259d\u0259 &#8220;m\u00fcf\u0259ss\u0259l, pe\u015f\u0259kar v\u0259 \u00e7ox n\u00fcfuzlu&#8221; hesabatda &#8220;No Data&#8221;, y\u0259ni m\u0259lumat yoxdur yaz\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Avropa Birliyi \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n yaln\u0131z 6 (!) d\u00f6vl\u0259td\u0259 internet v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 situasiya ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>\u0130ndis\u0259 g\u0259l\u0259k hesabat\u0131n \u0259n absurd, daha do\u011frusu, sarsaq, primitiv v\u0259 maymaq m\u0259qamlar\u0131na.<\/p>\n<p>\u0130lk \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycanda sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259qibi il\u0259 ba\u011fl\u0131 statistikaya n\u0259z\u0259r sald\u0131q.<\/p>\n<p>Q\u0259rb standartlar\u0131na g\u00f6r\u0259, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 s\u00f6z v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259qibinin \u0259sas g\u00f6st\u0259ricisi n\u0259dir?<\/p>\n<p>M\u00fcxt\u0259lif z\u0259minl\u0259rd\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kilik v\u0259 nifr\u0259tin t\u0259bli\u011fi, bu c\u00fcr s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndiril\u0259 bil\u0259c\u0259k a\u00e7\u0131qlamalar.<\/p>\n<p>&#8220;Freedom House&#8221;nin &#8220;internetin v\u0259 s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n azad olmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6lk\u0259&#8221; hesab etdiyi Az\u0259rbaycanda son iki ild\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 s\u00f6y\u00fc\u015f, t\u0259hqir, habel\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kilik v\u0259 nifr\u0259t yaratmaq, \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259tin al\u00e7ald\u0131lmas\u0131, habel\u0259 dini, irqi v\u0259 s. z\u0259mind\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flarla ba\u011fl\u0131 c\u0259mi 2 (!) cinay\u0259t i\u015fi qald\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Onlardan biri g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259l\u0259n g\u0259nc psixoloq N\u0259rmin \u015eahmarzad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n ilin dekabr\u0131n 5-d\u0259 Facebook profilind\u0259 Milli Q\u0259hr\u0259man M\u00fcbariz \u0130brahimov bar\u0259d\u0259 &#8220;&#8230; \u00d6z can\u0131n\u0131 itirm\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259n olmadan birini \u00f6ld\u00fcr\u00fcrs\u0259ns\u0259, bu q\u0259ddarl\u0131qd\u0131r&#8221; v\u0259 &#8220;&#8230; M\u00fcbariz sa\u011f qal\u0131b geri qay\u0131tsayd\u0131, h\u0259rbi cinay\u0259t i\u015fi a\u00e7\u0131lacaqd\u0131 \u00e7ox g\u00fcman&#8221; yazm\u0131\u015f N.\u015eahmarzad\u0259 sonradan \u0130brahimovun valideynl\u0259rind\u0259n \u00fczr ist\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n<p>F\u0259q\u0259t, X\u0259tai Rayon M\u0259hk\u0259m\u0259sinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 N. \u015eahmarzad\u0259 400 saat islah i\u015fl\u0259rin\u0259\u00a0<a href=\"https:\/\/news.milli.az\/country\/796403.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>m\u0259hkum edilib<\/strong><\/a>.<\/p>\n<p>V\u0259ss\u0259lam.<\/p>\n<p>Bunun m\u00fcqabilind\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Facebook v\u0259 YouTube-da onlarla &#8220;m\u00fcst\u0259qil\u00a0bloqer&#8221;, y\u00fczl\u0259rl\u0259 s\u0259hif\u0259 v\u0259 kanal fasil\u0259siz olaraq Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f payla\u015f\u0131mlar edir, video, m\u0259tn v\u0259 audio materiallar yay\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n hakimiyy\u0259t m\u0259nsublar\u0131, siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri, d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259ri, s\u0259n\u0259t\u00e7il\u0259ri, media m\u0259nsublar\u0131 &#8211; bir s\u00f6zl\u0259, \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259\u015fmi\u015f v\u0259 trolla\u015fm\u0131\u015f &#8220;mini-sistem&#8221;d\u0259 olmayan h\u0259r k\u0259s \u0259n a\u011f\u0131r s\u00f6zl\u0259rl\u0259 t\u0259hqir olunur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/img.milli.az\/2019\/11\/08\/warofwordsgeneric250218_large.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Onlar\u0131n \u00f6zl\u0259ri il\u0259 bah\u0259m, ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131layac\u0131 v\u0259 al\u00e7ald\u0131c\u0131 ifad\u0259l\u0259r\u0259 tu\u015f edilir.<\/p>\n<p>Facebook v\u0259 YouTube-nin m\u00fcvafiq texniki servisl\u0259ri n\u0259 is\u0259 edirl\u0259rmi? Yox.<\/p>\n<p>Vidadi \u0130sg\u0259nd\u0259rli, Qabil M\u0259mm\u0259dov, Rafael Piriyev v\u0259 s. kimi imbesilliyi m\u00fcxaliflik kimi anlayan reneqatlar\u0131n Facebook s\u0259hif\u0259l\u0259ri, YouTube kanallar\u0131 ba\u011flan\u0131bm\u0131? Yox.<\/p>\n<p>Tam \u0259ksin\u0259, Facebook-da Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131ndan kims\u0259 payla\u015f\u0131mlar\u0131ndan birind\u0259 rus, ingilis, frans\u0131z v\u0259 ya ba\u015fqa xarici dild\u0259 &#8220;erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131&#8221;, &#8220;Qaraba\u011fdak\u0131 erm\u0259ni separat\u00e7\u0131lar\u0131&#8221;, &#8220;erm\u0259ni terrorizmi&#8221;, &#8220;i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistan&#8221; yazarsa, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin texniki servisi onu d\u0259rhal c\u0259zaland\u0131r\u0131r, bloklay\u0131r, \u0259ks\u0259r hallarda s\u0259hif\u0259ni v\u0259 ya profili \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, qapad\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;H\u0259qiq\u0259t m\u00fcqayis\u0259d\u0259 a\u015fkarlan\u0131r&#8221; &#8211; britaniyal\u0131lar bel\u0259 deyir.<\/p>\n<p>Britaniyan\u0131 &#8220;Freedom House&#8221; internetin v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin tam azad oldu\u011fu \u00f6lk\u0259 san\u0131r, 2019-cu ill\u0259 ba\u011fl\u0131 hesabat\u0131nda bel\u0259 g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Britaniyada sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 nifr\u0259t v\u0259 t\u0259qibetm\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f cinay\u0259t i\u015fl\u0259rinin (Hate Crime Annual Report) statistikas\u0131na baxaq. M\u0259lum olur ki, &#8220;internetin v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin tam azad oldu\u011fu&#8221; Dumanl\u0131 Albionda h\u0259r il minimum 13 min faktla, y\u0259ni sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259ki status, yaxud payla\u015f\u0131mlar\u0131na g\u00f6r\u0259<a href=\"http:\/\/report-it.org.uk\/files\/cps-hate-crime-report-2018.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>\u00a0cinay\u0259t i\u015fi a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/strong><\/a><\/p>\n<p>H\u0259r il orta hesabla 400 n\u0259f\u0259r &#8220;hate crimes&#8221;, y\u0259ni sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 payla\u015f\u0131mlar\u0131nda nifr\u0259t v\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kilik yaratma\u011fa g\u00f6r\u0259 h\u0259bs olunur.<\/p>\n<p>Y\u0259ni Britaniya il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259, Az\u0259rbaycanda sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 internted\u0259 fikir, m\u00f6vqe izhar\u0131na g\u00f6r\u0259 azadl\u0131qdan m\u0259hrum edil\u0259nl\u0259rin say\u0131 400 d\u0259f\u0259 (!) azd\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;Q\u0259ddar v\u0259 amans\u0131z Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259ti&#8221;nin \u0259m\u0259ll\u0259rini g\u00f6rd\u00fcn\u00fczm\u00fc?<\/p>\n<p>Ciddi olsaq, &#8220;Freedom House&#8221;nin davran\u0131\u015f\u0131nda v\u0259 hesabat\u0131nda g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z, qeyri-adi he\u00e7 n\u0259 yoxdur. 10 il \u0259vv\u0259l, amerikal\u0131lar m\u00fcxt\u0259lif sosial media-platformalar\u0131n\u0131 i\u015f\u0259 salanda Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar virtual al\u0259md\u0259 q\u00fcdr\u0259tin zirv\u0259sind\u0259 idi.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnki sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 m\u0259kan\u0131n\u0131n \u0259l\u0259 al\u0131nmas\u0131, idar\u0259 olunmas\u0131 v\u0259 y\u00f6nl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 amerikal\u0131lar\u0131n t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri vard\u0131 &#8211; ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rin yox.<\/p>\n<p>M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n 2010-cu ill\u0259rd\u0259 Q\u0259rb medias\u0131 v\u0259cd\u0259 g\u0259lmi\u015fdi:\u00a0<a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2012\/02\/19\/books\/review\/how-an-egyptian-revolution-began-on-facebook.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>&#8220;Ax, Facebook inqilab\u0131!&#8221;<\/strong><\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/ourworldindata.org\/rise-of-social-media\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>&#8220;Ax, azad sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r v\u0259 qruplar avtoritar rejiml\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131!&#8221;<\/strong><\/a>, &#8220;Ax, insanlar\u0131n internet, mobil proqram \u0259lav\u0259l\u0259ri v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k, siyasi m\u00f6vqel\u0259rini izhar etm\u0259l\u0259ri n\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00f6z\u0259ldir&#8230;&#8221;<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/img.milli.az\/2019\/11\/08\/fbz.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>&#8220;\u018fr\u0259b bahar\u0131&#8221;, &#8220;r\u0259ngli inqilablar&#8221; &#8211; Q\u0259rb medias\u0131 Facebook, Twitter, YouTube, WhatsApp-\u0131n \u015f\u0259nin\u0259<a href=\"https:\/\/books.openedition.org\/oep\/1381\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>\u00a0t\u0259rifl\u0259r ya\u011fd\u0131rmaqdan<\/strong><\/a>\u00a0usanm\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Sonra q\u0259fil ay\u0131lma prosesi ba\u015fland\u0131 v\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 AB\u015e r\u0259smil\u0259ri, sonra da Q\u0259rb medias\u0131 anlad\u0131lar ki, s\u0259n dem\u0259, art\u0131q t\u0259k amerikal\u0131lar yox, \u0259r\u0259bl\u0259r, \u00e7inlil\u0259r, malaylar, zuluslar bel\u0259, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259n b\u0259s deyinc\u0259 yararlanma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259nibl\u0259r.<\/p>\n<p>Anlad\u0131lar ki, internet v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 &#8220;yaramaz rejiml\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259&#8221; \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 v\u0259 modell\u0259rin yar\u0131\u00e7\u0131lpaq fotolar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131,\u00a0<a href=\"https:\/\/www.cfr.org\/backgrounder\/hate-speech-social-media-global-comparisons\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>n\u0259 g\u0259ldi payla\u015f\u0131l\u0131r<\/strong><\/a>. O c\u00fcml\u0259d\u0259n s\u00f6y\u00fc\u015f, t\u0259hqir, a\u015fa\u011f\u0131lanmalar.<\/p>\n<p>V\u0259 indi &#8220;azadl\u0131q h\u00f6kmdarlar\u0131, demokratiya n\u0259\u011fm\u0259karlar\u0131&#8221; n\u0259 ed\u0259c\u0259kl\u0259rini bilmirl\u0259r.\u00a0<a href=\"https:\/\/www.forbes.com\/sites\/heatherleighton\/2019\/08\/28\/online-hate-report-sheds-light-on-prevalence-of-social-media-hate\/#194551b077c0\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>\u00c7a\u015f\u0131b qal\u0131blar<\/strong><\/a>.<\/p>\n<p>Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n q\u00fcdr\u0259tli v\u0259 n\u00fcfuzlu sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 \u0259ll\u0259rind\u0259dir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n h\u0259min sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 AB\u015e-\u0131n n\u0259zar\u0259t ed\u0259 bilm\u0259diyi el\u0259 ya\u015fam formalar\u0131 var ki, Va\u015finqton az qal\u0131r t\u0259\u015fvi\u015f\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb k\u0259nara \u00e7\u0259kil\u0259.<\/p>\n<p>Absurd, irreal, antiutopik m\u0259nz\u0259r\u0259 yaran\u0131b.<\/p>\n<p>\u0130nterneti v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri &#8220;qorumaq&#8221; ad\u0131 il\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r s\u0259rt n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr, fikrini izhar ed\u0259nl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 Facebook-un texniki servisin\u0259 h\u0259r g\u00fcn y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 \u015fikay\u0259t yaz\u0131l\u0131r, x\u00fcsusil\u0259 &#8220;azad olmayan&#8221; adamlar\u0131 v\u0259 media strukturlar\u0131n\u0131 susdurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n profill\u0259ri qapad\u0131l\u0131r, s\u0259hif\u0259l\u0259ri ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/img.milli.az\/2019\/11\/08\/bigbrother.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Bu, s\u0259n dem\u0259, azad internet v\u0259 s\u0259rb\u0259st sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rdir.<\/p>\n<p>Corc Oruellin &#8220;1984&#8221; roman\u0131nda oldu\u011fu kimi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fdal\u0259tsizlik \u0259dal\u0259t, yalan h\u0259qiq\u0259t, a\u011f qara, qara da q\u0131rm\u0131z\u0131 kimi t\u0259qdim olunursa, bunu ger\u00e7\u0259k v\u0259 obyektivlik saymaq\u00a0olarm\u0131? Saxtakarl\u0131\u011f\u0131 d\u0259qiqlik, d\u0259qiqliyi d\u0259 \u0259yrilik hesab etm\u0259k do\u011frudurmu? Cavab verm\u0259y\u0259 t\u0259l\u0259sm\u0259yin, \u00e7\u00fcnki i\u015f\u0259 siyas\u0259t qar\u0131\u015f\u0131rsa, h\u0259r \u015fey t\u0259rsin\u0259 olur, yalanlar h\u0259qiq\u0259t kimi s\u0131r\u0131n\u0131r. AB\u015e-\u0131n &#8220;Freedom House&#8221; t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131\u00a0&#8220;Freedom on the Net 2019. The Crisis of Social Media&#8221;\u00a0(&#8220;\u0130nternetd\u0259 azadl\u0131q 2019. Sosial medialar\u0131n b\u00f6hran\u0131&#8221;) adl\u0131 reytinq-hesabat\u0131nu oxuduqca, absurdun s\u0259viyy\u0259sin\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nm\u0259y\u0259 bilm\u0259dim. \u00d6z\u00fcn\u00fc &#8220;m\u00fcst\u0259qil beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat&#8221; kimi t\u0259qdim ed\u0259n &#8220;Freedom House&#8221;un b\u00fcdc\u0259sinin 88,02 faizi AB\u015e D\u00f6vl\u0259t Departamentinin ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 maliyy\u0259 v\u0259saiti hesab\u0131na formala\u015f\u0131r. X\u0259rcl\u0259diyi h\u0259r 100 dollar\u0131n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":93930,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/facebook_28378576.jpg",750,550,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/facebook_28378576.jpg",750,550,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/facebook_28378576.jpg",750,550,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/facebook_28378576-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/facebook_28378576-300x220.jpg",300,220,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/facebook_28378576.jpg",640,469,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/facebook_28378576.jpg",750,550,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/facebook_28378576.jpg",750,550,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/facebook_28378576-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/facebook_28378576.jpg",750,550,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u018fdal\u0259tsizlik \u0259dal\u0259t, yalan h\u0259qiq\u0259t, a\u011f qara, qara da q\u0131rm\u0131z\u0131 kimi t\u0259qdim olunursa, bunu ger\u00e7\u0259k v\u0259 obyektivlik saymaq\u00a0olarm\u0131? Saxtakarl\u0131\u011f\u0131 d\u0259qiqlik, d\u0259qiqliyi d\u0259 \u0259yrilik hesab etm\u0259k do\u011frudurmu? Cavab verm\u0259y\u0259 t\u0259l\u0259sm\u0259yin, \u00e7\u00fcnki i\u015f\u0259 siyas\u0259t qar\u0131\u015f\u0131rsa, h\u0259r \u015fey t\u0259rsin\u0259 olur, yalanlar h\u0259qiq\u0259t kimi s\u0131r\u0131n\u0131r. AB\u015e-\u0131n &#8220;Freedom House&#8221; t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131\u00a0&#8220;Freedom on the Net 2019. The Crisis of Social Media&#8221;\u00a0(&#8220;\u0130nternetd\u0259 azadl\u0131q&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93929"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=93929"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93929\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/93930"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=93929"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=93929"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=93929"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}