{"id":94779,"date":"2019-11-11T12:49:04","date_gmt":"2019-11-11T09:49:04","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=94779"},"modified":"2019-11-11T12:49:04","modified_gmt":"2019-11-11T09:49:04","slug":"m%c9%99h%c9%99mm%c9%99d-peyg%c9%99mb%c9%99rin-s-mubar%c9%99k-movlud-h%c9%99ft%c9%99sidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=94779","title":{"rendered":"M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) m\u00fcbar\u0259k m\u00f6vlud h\u0259ft\u0259sidir"},"content":{"rendered":"<p>Noyabr\u0131n 10-dan noyabr\u0131n 15-d\u0259k davam ed\u0259n d\u00f6vrd\u0259 (R\u0259bbiul\u0259vv\u0259l ay\u0131n\u0131n 12-17 tarixl\u0259ri), b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130slam Pey\u011f\u0259mb\u0259ri Hz. Muh\u0259mm\u0259din (s) m\u00fcbar\u0259k M\u00f6vlud, y\u0259ni do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u00fc qeyd edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda bu g\u00fcnl\u0259r bir \u00e7ox yerl\u0259rd\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n birliyin\u0259, yax\u0131nla\u015fmas\u0131na, v\u0259hd\u0259tin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259r\u0259k V\u0259hd\u0259t H\u0259ft\u0259si kimi d\u0259 qeyd olunur.<\/p>\n<p>Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 t\u0259brik edir, Pey\u011f\u0259mb\u0259rimizin g\u0259tirdiyi d\u0259y\u0259rl\u0259ri daha d\u0259rind\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259yi, ya\u015fama\u011f\u0131, ya\u015fatma\u011f\u0131 arzu edirik. Qoy bu bayram ham\u0131n\u0131z\u0131n h\u0259yat\u0131na v\u0259 iman\u0131na b\u0259r\u0259k\u0259t g\u0259tirsin!<\/p>\n<p><b>M\u00f6vlid m\u0259rasiminin tarix\u00e7\u0259si<\/b><\/p>\n<p>\u201cM\u00f6vlid\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259r\u0259b dilind\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259si \u201cdo\u011fulu\u015f\u201d dem\u0259kdir. Dini termin olaraq, \u0130slam m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259rinin (x\u00fcsusil\u0259, H\u0259zr\u0259t M\u00fch\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s)) do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u00fcn ild\u00f6n\u00fcm\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259\u015fkil edil\u0259n t\u0259nt\u0259n\u0259li m\u0259rasiml\u0259r\u0259 deyilir. \u018fslind\u0259 \u201cm\u00f6vlid\u201d deyilm\u0259lidir, amma bu s\u00f6z\u00fcn t\u0259hrif olunmu\u015f \u201cm\u00f6vlud\u201d variant\u0131 daha \u00e7ox i\u015fl\u0259dilir. F\u0259rq bundad\u0131r ki, \u201cm\u00f6vlid\u201d \u2013 do\u011fum dem\u0259kdir, \u201cm\u00f6vlud\u201d s\u00f6z\u00fc is\u0259 \u201cdo\u011fulmu\u015f\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 verir.<\/p>\n<p>\u0130slam\u0131n ilk \u0259srl\u0259rind\u0259 m\u00f6vlid bayramlar\u0131 ke\u00e7irm\u0259k \u0259n\u0259n\u0259si yox idi. N\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259rin \u00f6z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda, n\u0259 d\u0259 ra\u015fidi x\u0259lif\u0259l\u0259rin zaman\u0131nda Onun do\u011fum g\u00fcn\u00fc qeyd edilmirdi. Tarixi m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, ilk m\u00f6vlid m\u0259clisini Misird\u0259 hakimiyy\u0259t s\u00fcrm\u00fc\u015f Fatimil\u0259r s\u00fclal\u0259sinin (909-1171) n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri t\u0259\u015fkil etmi\u015fl\u0259r. M\u0259rasim yaln\u0131z sarayda, \u0259yanlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ke\u00e7irilirdi. Fatimil\u0259r H\u0259zr\u0259t \u018flinin (\u0259) v\u0259 Fatimeyi-Z\u0259hran\u0131n (\u0259) da m\u00f6vlid m\u0259rasiml\u0259rini qeyd edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Sonralar m\u0259\u015fhur fateh S\u0259lah\u0259ddin \u018fyyubinin yezn\u0259si, \u0130rbil atab\u0259yi M\u0259lik M\u00fcz\u0259ff\u0259r\u00fcddin G\u00f6kb\u00f6ri (1190-1232) bu \u0259n\u0259n\u0259ni davam etdir\u0259r\u0259k, m\u00f6vlid m\u0259rasiml\u0259rinin ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 \u0259mr verdi (1207-ci il). Bayram t\u0259dbirl\u0259rind\u0259 h\u00f6kmdar v\u0259 saray \u0259yanlar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, r\u0259iyy\u0259t d\u0259 i\u015ftirak edirdi. H\u0259r b\u00f6lg\u0259d\u0259n din aliml\u0259ri, x\u0259tibl\u0259r \u0130rbild\u0259 ke\u00e7iril\u0259n m\u0259rasim\u0259 d\u0259v\u0259t olunurdular.<\/p>\n<p>Bunun ard\u0131nca M\u0259kk\u0259, M\u0259din\u0259 kimi iri \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 d\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259rin do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u00fc qeyd etm\u0259k \u0259n\u0259n\u0259si yarand\u0131. T\u0259dbirl\u0259rin \u0259hat\u0259 dair\u0259si geni\u015fl\u0259n\u0259r\u0259k ba\u015fqa \u0259razil\u0259r\u0259 d\u0259 yay\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 sultanlar\u0131 aras\u0131nda m\u00f6vlidi ilk d\u0259f\u0259 bayram s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ke\u00e7ir\u0259n Sultan III Murad (1574-1595) olmu\u015fdur. 1588-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq, m\u0259rasiml\u0259r \u0259vv\u0259ll\u0259r Ayasofiya camisind\u0259, daha sonralar is\u0259 Sultan \u018fhm\u0259d camisind\u0259 t\u0259\u015fkil edilirdi. Sad\u0259 xalq da t\u0259dbirl\u0259r\u0259 qat\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>M\u00f6vlid m\u0259rasiminin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda Qurani-k\u0259rimd\u0259n ay\u0259l\u0259r oxunurdu. Sonra g\u00f6z\u0259l s\u0259si olan x\u0259tibl\u0259r n\u00f6vb\u0259 il\u0259 minb\u0259r\u0259 qalx\u0131r v\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259rin do\u011fulu\u015funu t\u0259svir ed\u0259n \u015feir n\u00fcmun\u0259l\u0259ri (m\u00f6vlidnam\u0259l\u0259r) oxuyurdular. Sultan \u0259yanlara x\u0259l\u0259t ba\u011f\u0131\u015flay\u0131rd\u0131, M\u0259din\u0259d\u0259n g\u0259tiril\u0259n xurma camaata paylan\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>M\u00f6vlid \u0259n\u0259n\u0259si g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 kimi davam edir. Pey\u011f\u0259mb\u0259rin do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u00fcn ild\u00f6n\u00fcm\u00fcnd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 (o c\u00fcml\u0259d\u0259n, Az\u0259rbaycanda) m\u00f6vlid m\u0259rasiml\u0259ri ke\u00e7irilir. \u015ei\u0259 (c\u0259f\u0259ri) m\u0259zh\u0259bin\u0259 m\u0259nsub m\u00fcs\u0259lmanlar H\u0259zr\u0259t \u018flinin, H\u0259zr\u0259t Fatimeyi-Z\u0259hran\u0131n, \u0130mam H\u00fcseynin v\u0259 \u0130mam Mehdinin (\u0259) m\u00f6vlidini d\u0259 t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qeyd edirl\u0259r.<\/p>\n<p>B\u0259zi \u0130slam c\u0259r\u0259yanlar\u0131 m\u00f6vlid m\u0259rasiminin ke\u00e7irilm\u0259sini g\u00fcnah v\u0259 bid\u0259t say\u0131rlar. Lakin aliml\u0259rin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin fikrinc\u0259, \u0259g\u0259r m\u00f6vlid m\u0259rasiml\u0259rinin ke\u00e7irilm\u0259 qaydas\u0131nda, burada oxunan \u015feir v\u0259 n\u0259\u011fm\u0259l\u0259rd\u0259 dini inanclara, \u0259xlaq normalar\u0131na zidd bir \u015fey yoxdursa, haram deyildir. \u018fksin\u0259, m\u00f6vlid m\u0259rasiml\u0259rind\u0259 H\u0259zr\u0259t M\u00fch\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) f\u0259zil\u0259tl\u0259ri sadaland\u0131\u011f\u0131, Islam\u0131n mahiyy\u0259ti a\u00e7\u0131qland\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, bunlar\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259k v\u0259 bu t\u0259dbirl\u0259r\u0259 qat\u0131lmaq savab say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Tarix boyunca m\u00fcxt\u0259lif \u015fairl\u0259r m\u00f6vlidnam\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015flar. T\u0259kc\u0259 t\u00fcrk dilind\u0259 60-dan art\u0131q m\u00f6vlidnam\u0259 m\u00f6vcud oldu\u011funu yaz\u0131rlar. Bunlar\u0131n \u0259n m\u0259\u015fhuru \u015eeyx \u018fd\u0259bal\u0131n\u0131n n\u0259slind\u0259n olan S\u00fcleyman \u00c7\u0259l\u0259bi (v\u0259f. 1422) adl\u0131 \u015fair t\u0259r\u0259find\u0259n XV \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 t\u00fcrk dilind\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u201cV\u0259sil\u0259t\u00fcn-nicat\u201d (Qurtulu\u015f v\u0259sil\u0259si) m\u00f6vlidnam\u0259sidir. \u018fsas\u0259n, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n m\u00f6vlid m\u0259ra-siml\u0259rind\u0259 S\u00fcleyman \u00c7\u0259l\u0259binin m\u00f6vlidnam\u0259sinin b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259si avazla oxunur. Oxunan m\u0259tn 6 b\u00f6l\u00fcmd\u0259n ibar\u0259tdir. H\u0259r b\u00f6l\u00fcm f\u0259rqli b\u0259hrl\u0259r (avazlar) \u00fcz\u0259rind\u0259 ifa edilir. T\u00f6vhid, Nur, V\u0259lad\u0259t, M\u0259rh\u0259ba, Merac, Minacat adlanan b\u0259hrl\u0259rin oxunu\u015fu zaman\u0131 S\u0259ba, Hicaz, Rast, \u00dc\u015f\u015faq, H\u00fczzam v\u0259 s. mu\u011fam avazlar\u0131ndan istifad\u0259 edilir. Yaln\u0131z Pey\u011f\u0259mb\u0259rin v\u0259fat\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc avazla oxumurlar. M\u00f6vlidnam\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda v\u0259 b\u00f6l\u00fcml\u0259rin aras\u0131nda Qurandan ay\u0259l\u0259r tilav\u0259t edilir. H\u0259cminin b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259, M\u00f6vlidnam\u0259ni ad\u0259t\u0259n bir ne\u00e7\u0259 \u015f\u0259xs (m\u00f6vlidxan) n\u00f6vb\u0259 il\u0259 ifa edir. M\u00f6vlidnam\u0259nin avaz\u0131n\u0131 XVII \u0259srd\u0259 Bursal\u0131 S\u0259kban adl\u0131 b\u0259st\u0259kar b\u0259st\u0259l\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u018fhli-s\u00fcnn\u0259 d\u00fcnyas\u0131nda H\u0259zr\u0259t M\u00fch\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) do\u011fum g\u00fcn\u00fc r\u0259bi\u00fcl\u0259vv\u0259l ay\u0131n\u0131n 12-d\u0259 qeyd edilir. (T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bu tarixi miladi t\u0259qvim\u0259 \u00e7evirib, nisan (aprel) ay\u0131n\u0131n 20-d\u0259 m\u00f6vlid m\u0259rasiml\u0259ri t\u0259\u015fkil edirl\u0259r). \u015ei\u0259l\u0259r f\u0259rqli r\u0259vay\u0259tl\u0259r\u0259 \u0259saslanaraq, m\u00f6vlidi r\u0259bi\u00fcl\u0259vv\u0259l ay\u0131n\u0131n 17-d\u0259 ke\u00e7irirl\u0259r. Art\u0131q bir ne\u00e7\u0259 ildir ki, \u0130slam M\u0259zh\u0259bl\u0259ri Aras\u0131nda Yax\u0131nla\u015fma Assosiasiyas\u0131 adl\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat \u015fi\u0259 v\u0259 s\u00fcnni m\u0259zh\u0259bl\u0259ri aras\u0131nda yax\u0131nl\u0131q yaratmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 bu iki tarixin aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcdd\u0259ti V\u0259hd\u0259t h\u0259ft\u0259si elan edib. Bu h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 h\u0259min t\u0259\u015fkilat t\u0259r\u0259find\u0259n beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259li t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irilir. T\u0259dbirl\u0259rd\u0259 h\u0259m \u0130slam Pey\u011f\u0259mb\u0259rinin do\u011fum g\u00fcn\u00fc qeyd edilir, h\u0259m d\u0259 m\u0259zh\u0259bl\u0259raras\u0131 yax\u0131nla\u015fman\u0131n perspektivl\u0259ri ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Noyabr\u0131n 10-dan noyabr\u0131n 15-d\u0259k davam ed\u0259n d\u00f6vrd\u0259 (R\u0259bbiul\u0259vv\u0259l ay\u0131n\u0131n 12-17 tarixl\u0259ri), b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130slam Pey\u011f\u0259mb\u0259ri Hz. Muh\u0259mm\u0259din (s) m\u00fcbar\u0259k M\u00f6vlud, y\u0259ni do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u00fc qeyd edirl\u0259r. Eyni zamanda bu g\u00fcnl\u0259r bir \u00e7ox yerl\u0259rd\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n birliyin\u0259, yax\u0131nla\u015fmas\u0131na, v\u0259hd\u0259tin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259r\u0259k V\u0259hd\u0259t H\u0259ft\u0259si kimi d\u0259 qeyd olunur. Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 t\u0259brik edir, Pey\u011f\u0259mb\u0259rimizin g\u0259tirdiyi d\u0259y\u0259rl\u0259ri daha d\u0259rind\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259yi, ya\u015fama\u011f\u0131, ya\u015fatma\u011f\u0131 arzu edirik. Qoy bu bayram ham\u0131n\u0131z\u0131n h\u0259yat\u0131na v\u0259 iman\u0131na b\u0259r\u0259k\u0259t g\u0259tirsin! M\u00f6vlid m\u0259rasiminin tarix\u00e7\u0259si \u201cM\u00f6vlid\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259r\u0259b dilind\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259si \u201cdo\u011fulu\u015f\u201d dem\u0259kdir. Dini termin olaraq, \u0130slam m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259rinin (x\u00fcsusil\u0259, H\u0259zr\u0259t M\u00fch\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":94780,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/thumb_peygember1.jpg",120,80,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/thumb_peygember1.jpg",120,80,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/thumb_peygember1.jpg",120,80,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/thumb_peygember1.jpg",120,80,false],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/thumb_peygember1.jpg",120,80,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/thumb_peygember1.jpg",120,80,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/thumb_peygember1.jpg",120,80,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/thumb_peygember1.jpg",120,80,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/thumb_peygember1.jpg",120,80,false],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/thumb_peygember1.jpg",120,80,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Noyabr\u0131n 10-dan noyabr\u0131n 15-d\u0259k davam ed\u0259n d\u00f6vrd\u0259 (R\u0259bbiul\u0259vv\u0259l ay\u0131n\u0131n 12-17 tarixl\u0259ri), b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130slam Pey\u011f\u0259mb\u0259ri Hz. Muh\u0259mm\u0259din (s) m\u00fcbar\u0259k M\u00f6vlud, y\u0259ni do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u00fc qeyd edirl\u0259r. Eyni zamanda bu g\u00fcnl\u0259r bir \u00e7ox yerl\u0259rd\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n birliyin\u0259, yax\u0131nla\u015fmas\u0131na, v\u0259hd\u0259tin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259r\u0259k V\u0259hd\u0259t H\u0259ft\u0259si kimi d\u0259 qeyd olunur. Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 t\u0259brik edir, Pey\u011f\u0259mb\u0259rimizin g\u0259tirdiyi d\u0259y\u0259rl\u0259ri daha&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94779"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=94779"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94779\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/94780"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=94779"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=94779"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=94779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}