{"id":95007,"date":"2019-11-12T08:40:53","date_gmt":"2019-11-12T05:40:53","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=95007"},"modified":"2019-11-12T08:40:53","modified_gmt":"2019-11-12T05:40:53","slug":"konstitusiyamiz-v%c9%99-milli-ideologiyamiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=95007","title":{"rendered":"Konstitusiyam\u0131z v\u0259 milli ideologiyam\u0131z"},"content":{"rendered":"<div class=\"article_text\">\n<p>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n ilk Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259n 24 il \u00f6t\u00fcr. Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 haz\u0131rlanan v\u0259 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si (referendum) yolu il\u0259 q\u0259bul edil\u0259n \u018fsas Qanun m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk, \u00fcmumilikd\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259mizin be\u015finci Konstitusiyas\u0131d\u0131r. 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 c\u0259mi 23 ay m\u00f6vcud olmu\u015f Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas qanununu q\u0259bul ed\u0259 bilm\u0259mi\u015fdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ilk konstitusiya RSFSR-in konstitusiyas\u0131 \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015f v\u0259 1921-ci il may\u0131n 19-da q\u0259bul olunmu\u015f Az\u0259rbaycan SSR-in Konstitusiyas\u0131 hesab olunur. Az\u0259rbaycan\u0131n sayca ikinci konstitusiyas\u0131 1927-ci ilin mart ay\u0131nda q\u0259bul edilib. O zaman Az\u0259rbaycan Zaqafqaziya Sovet Federativ Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 idi v\u0259 bu \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259 SSR\u0130-y\u0259 daxil edilmi\u015fdi. 1936-c\u0131 ild\u0259 SSR\u0130-nin yeni \u0259sas qanunu q\u0259bul edildikd\u0259n sonra ona m\u00fcvafiq olaraq, 1937-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n sayca \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc konstitusiyas\u0131 q\u0259bul olundu. Az\u0259rbaycan SSR-in sayca d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc konstitusiyas\u0131 1978-ci ild\u0259, 1977-ci il SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131 \u0259sas\u0131nda q\u0259bul edildi. Bu konstitusiyan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 q\u0259bulu o zaman Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdi. H\u0259min s\u0259n\u0259d milli maraqlar\u0131n qorunmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u0259vv\u0259lkil\u0259rd\u0259n xeyli f\u0259rql\u0259nirdi. M\u0259hz \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259kidi il\u0259 1978-ci il konstitusiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili statusu \u0259ks olundu. \u018fvv\u0259lki konstitusiyalarda Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tin\u0259 ayr\u0131ca f\u0259sil h\u0259sr olunmu\u015f, onun h\u00fcquqi statusu \u015fi\u015firdillmi\u015fdi. Bu konstitusiyada is\u0259, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f v\u0259 onun orqanlar\u0131n\u0131n h\u00fcquqi statusu &#8220;Yerli d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131&#8221; f\u0259slinin i\u00e7\u0259risin\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f, y\u0259ni ona m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t verilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin qurucusu oldu\u011fu kimi, onun milli ideologiyas\u0131n\u0131n &#8211; az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n da, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131na s\u00f6yk\u0259n\u0259r\u0259k yarad\u0131lan ilk konstitusiyan\u0131n da banisi hesab olunur. 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 Konstitusiyan\u0131n q\u0259bulu m\u00fcst\u0259qillik tariximizin \u0259n m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rind\u0259n biri olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir. Bu konstitusiya m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesini t\u0259nziml\u0259y\u0259n, demokratik inki\u015fafa v\u0259 s\u0259rb\u0259st bazar iqtisadiyyat\u0131na t\u0259minat yaradan, c\u0259miyy\u0259tin siyasi, sosial, m\u0259d\u0259ni, iqtisadi h\u0259yat\u0131nda t\u0259tbiq olunan \u0259sas normalar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n, qanunvericiliyin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 h\u00fcquqi baza rolunu oynayan m\u00fck\u0259mm\u0259l v\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi bir s\u0259n\u0259ddir.<\/p>\n<p>Konstitusiya v\u0259 milli ideologiyan\u0131n v\u0259hd\u0259tind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n \u00fcmummilli lider \u00f6z \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda vur\u011fulay\u0131rd\u0131 ki, milli ideologiyam\u0131z, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin konstitusiya normalar\u0131na, xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi ke\u00e7mi\u015fin\u0259, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259, m\u00f6vcud ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259, \u00f6lk\u0259mizin bu g\u00fcn\u00fc v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 ba\u011fl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, el\u0259 bu yana\u015fman\u0131n n\u0259tic\u0259sidir ki, Heyd\u0259r \u018fliyevin yaratd\u0131\u011f\u0131 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si v\u0259 onun m\u0259zmununu t\u0259\u015fkil ed\u0259n \u0259sas prinsipl\u0259r \u00f6lk\u0259 konstitusiyas\u0131nda konkret formada \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. \u00dcmummilli lider d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik maraqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131ndan dan\u0131\u015fanda, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259nin ali qanununun m\u00fcdd\u0259alar\u0131na d\u00f6nm\u0259d\u0259n \u0259m\u0259l edilm\u0259sini x\u00fcsusi vur\u011fulay\u0131rd\u0131, konstitusiya normalarn\u0131n h\u0259r bir Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n \u00fcmummilli v\u0259zif\u0259si oldu\u011funu qeyd edirdi. Bu normalar, \u018fsas Qanunun preambula hiss\u0259sind\u0259 t\u0259sbit olunub v\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259: \u00f6lk\u0259nin m\u00fcst\u0259qilliyinin, suverenliyinin v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn qorunmas\u0131n\u0131, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin b\u0259rq\u0259rar olunmas\u0131n\u0131, xalq\u0131n irad\u0259sin\u0259, qanunlar\u0131n aliliyin\u0259 \u0259saslanan h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funu, \u0259dal\u0259tli iqtisadi v\u0259 sosial qaydalara uy\u011fun olaraq ham\u0131n\u0131n layiqli h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259sini, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 sadiqliyi, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya xalqlar\u0131 il\u0259 dostluq, s\u00fclh v\u0259 \u0259min-amanl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fama\u011f\u0131 v\u0259 dig\u0259r \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 h\u00f6rm\u0259t hissini ehtiva edir.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259m konstitusiyam\u0131z\u0131n, h\u0259m d\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131na, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, b\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n sabit, firavan v\u0259 dinamik inki\u015faf\u0131na cavab ver\u0259n milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi &#8211; m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131 qoyurdu. Ulu \u00f6nd\u0259r \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 bel\u0259 \u015f\u0259rh verirdi: &#8220;M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n qiym\u0259tli tarixi nailiyy\u0259tdir v\u0259 onun qorunmas\u0131, \u0259b\u0259diya\u015far edilm\u0259si h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s borcudur&#8221;. Milli ideologiyadan dan\u0131\u015fark\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev qeyd edirdi ki, &#8220;biz, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, b\u00fct\u00fcn xalq\u0131m\u0131z\u0131, b\u00fct\u00fcn soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdirm\u0259liyik, g\u0259ncl\u0259rimizi, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259ri d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik prinsipl\u0259rin\u0259 sadiq ruhda t\u0259rbiy\u0259 etm\u0259liyik&#8221;. M\u0259zmunundan da g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, h\u0259m \u018fsas Qanunun, h\u0259m d\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik maraqlar\u0131 &#8211; g\u00fccl\u00fc Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si prinsipi dayan\u0131r. B\u0259hs olunan g\u00fccl\u00fc Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti anlay\u0131\u015f\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7ox\u0259srlik d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259r\u0259k onlar\u0131 daim ya\u015fadacaq v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k bir siyasi-iqtisadi v\u0259 sosial-m\u0259n\u0259vi idar\u0259\u00e7ilik institutunun m\u00f6vcudlu\u011funu ehtiva edir. Bu d\u00f6vl\u0259tin sabit v\u0259 multikultural ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131, t\u0259kmil m\u0259rk\u0259zi v\u0259 yerli idar\u0259etm\u0259 sistemi, i\u015fl\u0259k qanunlar\u0131 olmal\u0131, h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n imkan v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131 hakimiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259d\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259li, h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f etnik-dini v\u0259 sosial m\u0259nsubiyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, yaln\u0131z \u015f\u0259xsi qabiliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 prosesl\u0259r\u0259 c\u0259lb edilm\u0259li, \u00f6lk\u0259d\u0259 tam \u015f\u0259ffaf v\u0259 tolerant m\u00fchit yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Konstitusiyada v\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131nda ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n dig\u0259r \u0259sas t\u0259l\u0259b (norma) \u00fcmumaz\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q (\u00fcmumv\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q) ideyas\u0131na s\u00f6yk\u0259n\u0259n milli birlik v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u0259mr\u0259yliyi prinsipidir. Bu prinsip m\u00fcasir Az\u0259rbayvan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin t\u0259m\u0259lind\u0259 dayan\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn dig\u0259r siyasi, sosial-etnik maraqlardan \u00fcst\u00fcn tutulur.<\/p>\n<p>\u00dcmumaz\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q qay\u0259sinin t\u0259m\u0259lind\u0259 \u0259dal\u0259tli v\u0259 ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259qbul say\u0131lan ictimai h\u0259yat normalar\u0131na \u0259m\u0259l edilm\u0259si, \u00f6lk\u0259nin h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tin\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, onu \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u00fcv\u0259nc yeri saymas\u0131, do\u011fma V\u0259t\u0259ni q\u00fcrur m\u0259nb\u0259yi hesab etm\u0259si, ba\u015fqa etnik-dini m\u0259nsubiyy\u0259ti olan v\u0259t\u0259nda\u015flarla multikultural birg\u0259ya\u015fay\u0131\u015f normalar\u0131n\u0131n b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131 v\u0259 s. kimi t\u0259l\u0259bl\u0259r dayan\u0131r. Bu t\u0259l\u0259bl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 qorunmas\u0131 Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan, f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, bu d\u00f6vl\u0259tin idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 iddia ed\u0259n h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f v\u0259 t\u0259\u015fkilat \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas olmal\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r h\u0259r hans\u0131 \u015f\u0259xs v\u0259 yaxud t\u0259\u015fkilat ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 c\u0259miyy\u0259ti, t\u0259msil etdiyi d\u00f6vl\u0259ti, konstitusiya il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015f \u00f6lk\u0259daxili m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r v\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259r sistemini q\u0259bul edirs\u0259, dem\u0259li, d\u00f6vl\u0259tin d\u0259 bu sistemin t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 olmas\u0131n\u0131 m\u00fctl\u0259q q\u0259bul etm\u0259lidir. Bir s\u00f6zl\u0259, bu rakursdan baxd\u0131qda, konstitusiya normalar\u0131 v\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 art\u0131q hans\u0131sa bir siyasi liderin, partiyan\u0131n, yaxud siyasi t\u0259\u015fkilat\u0131n deyil, \u00f6lk\u0259nin milli maraqlar\u0131na s\u00f6yk\u0259n\u0259r\u0259k, b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmumi m\u0259nafel\u0259rinin ifad\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib. Bel\u0259 olan halda, bu ideologiyaya m\u00fcxalif\u0259td\u0259 durmaq \u00fcmumxalq maraqlar\u0131na, \u00fcmumxalq fikrin\u0259 v\u0259 m\u00f6vqeyin\u0259 m\u00fcxalif\u0259td\u0259 durma\u011fa b\u0259rab\u0259rdir.<\/p>\n<p>Bir fakt\u0131 da x\u00fcsusi vur\u011fulamaq ist\u0259yir\u0259m ki, ba\u015fqa sah\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, milli-ideoloji bax\u0131\u015flar sisteminin formala\u015fmas\u0131nda da Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259m tarixilik prinsipini, h\u0259m d\u0259 varislik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini qoruyub saxlad\u0131. Ulu \u00f6nd\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n XlX \u0259srin sonu, XX \u0259srin birinci yar\u0131s\u0131nda ya\u015fay\u0131b-yaratm\u0131\u015f milli-v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r v\u0259 maarif\u00e7i-demokrat ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti qurucular\u0131n\u0131n birl\u0259\u015fdirici ideya kimi ir\u0259li s\u00fcrd\u00fckl\u0259ri az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131na m\u00fcraci\u0259t etdi. V\u0259 h\u0259m d\u0259, n\u0259inki sad\u0259c\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdi, onu real v\u0259 dol\u011fun m\u0259zmunla z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131rd\u0131.<br \/>\nKonstitusiyam\u0131zda v\u0259 milli ideologiyam\u0131zda d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik maraqlar\u0131, milli birlik v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u0259mr\u0259yliyi prinsipl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 yeni v\u0259t\u0259nda\u015f amilin\u0259 &#8211; mill\u0259tini v\u0259 xalq\u0131n\u0131 sev\u0259n, d\u00f6vl\u0259tinin yolunda h\u0259r bir f\u0259dakarl\u0131\u011fa haz\u0131r olan, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini ya\u015fadan, d\u00f6vl\u0259t dilini bil\u0259n v\u0259 sev\u0259n, \u0259dal\u0259tli v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar, f\u0259al m\u00f6vqeli v\u0259 irad\u0259li Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 yeti\u015fdirilm\u0259si ideyas\u0131na x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m verilib. Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan g\u0259ncl\u0259rini s\u0259rb\u0259st d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzin\u0259 malik, c\u0259miyy\u0259td\u0259 v\u0259 d\u00fcnyada ged\u0259n prosesl\u0259rd\u0259n ba\u015f \u00e7\u0131xara bil\u0259n, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc g\u00fccl\u00fc olan savadl\u0131, bacar\u0131ql\u0131, f\u0259al insanlar kimi g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. \u00dcmummilli lider deyirdi: &#8220;Biz el\u0259 bir n\u0259sil yeti\u015fdirm\u0259liyik ki, o, \u00f6z d\u00f6vl\u0259tini sevsin, onu qoruma\u011f\u0131, ya\u015fatma\u011f\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada layiqinc\u0259 t\u0259msil etm\u0259yi bacars\u0131n. G\u0259nc n\u0259sil \u00f6z milli ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 sadiq olmal\u0131, ana dilini, milli m\u0259d\u0259niyy\u0259timizi d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nm\u0259li, eyni zamanda, b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259ri m\u0259nims\u0259m\u0259lidir&#8221;.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, \u00f6lk\u0259 tarixinin m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 taley\u00fckl\u00fc d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin a\u011f\u0131r m\u0259suliyy\u0259tini \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f ulu \u00f6nd\u0259rin yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259limi v\u0259 onun ayr\u0131lmaz hiss\u0259si olan konstitusiya m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n bug\u00fcnk\u00fc varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir, \u00f6lk\u0259nin davaml\u0131 inki\u015faf\u0131 v\u0259 t\u0259r\u0259qqisin\u0259 xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rir. T\u0259m\u0259li Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n qoylmu\u015f s\u0259m\u0259r\u0259li d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tini ard\u0131c\u0131l olaraq u\u011furla davam etdir\u0259n Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev ulu \u00f6nd\u0259rin m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu istiqam\u0259tind\u0259ki n\u0259z\u0259ri v\u0259 praktiki irsin\u0259 qiym\u0259t ver\u0259r\u0259k demi\u015fdir: &#8220;1993-2003-c\u00fc ill\u0259r \u00f6lk\u0259mizd\u0259 sabitlik v\u0259 inki\u015faf ill\u0259ri kimi tarixd\u0259 qalacaqd\u0131r. \u00c7\u00fcnki m\u0259hz o ill\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin \u0259saslar\u0131 qoyuldu, Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti quruldu, 1995-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin Konstitusiyas\u0131 q\u0259bul edildi, d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin ideoloji \u0259saslar\u0131 &#8211; az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si formala\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131&#8230; Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan bu \u0259saslar haz\u0131rda Az\u0259rbaycan xalq\u0131na yol g\u00f6st\u0259rir&#8221;.<\/p>\n<p>Milli d\u00f6vl\u0259timiz durduqca, \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin nurlu ideyalar\u0131ndan v\u0259 \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n yo\u011frulan Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131 v\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si d\u00f6vl\u0259timizin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131 v\u0259 t\u0259r\u0259qqisi yoluna daim i\u015f\u0131q salacaqd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u018fli H\u0259s\u0259nov<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin ictimai-siyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7isi,<br \/>\ntarix elml\u0259ri doktoru, professor<\/strong><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n ilk Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259n 24 il \u00f6t\u00fcr. Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 haz\u0131rlanan v\u0259 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si (referendum) yolu il\u0259 q\u0259bul edil\u0259n \u018fsas Qanun m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk, \u00fcmumilikd\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259mizin be\u015finci Konstitusiyas\u0131d\u0131r. 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 c\u0259mi 23 ay m\u00f6vcud olmu\u015f Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas qanununu q\u0259bul ed\u0259 bilm\u0259mi\u015fdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ilk konstitusiya RSFSR-in konstitusiyas\u0131 \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015f v\u0259 1921-ci il may\u0131n 19-da q\u0259bul olunmu\u015f Az\u0259rbaycan SSR-in Konstitusiyas\u0131 hesab olunur. Az\u0259rbaycan\u0131n sayca ikinci konstitusiyas\u0131 1927-ci ilin mart ay\u0131nda q\u0259bul edilib. O zaman Az\u0259rbaycan Zaqafqaziya&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":95008,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/783065-2.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/783065-2.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/783065-2.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/783065-2-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/783065-2-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/783065-2.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/783065-2.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/783065-2.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/783065-2-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/783065-2.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n ilk Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259n 24 il \u00f6t\u00fcr. Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 haz\u0131rlanan v\u0259 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si (referendum) yolu il\u0259 q\u0259bul edil\u0259n \u018fsas Qanun m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk, \u00fcmumilikd\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259mizin be\u015finci Konstitusiyas\u0131d\u0131r. 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 c\u0259mi 23 ay m\u00f6vcud olmu\u015f Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas qanununu q\u0259bul ed\u0259 bilm\u0259mi\u015fdi.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95007"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=95007"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95007\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/95008"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=95007"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=95007"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=95007"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}