{"id":96507,"date":"2019-11-15T08:38:17","date_gmt":"2019-11-15T05:38:17","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=96507"},"modified":"2019-11-15T08:38:17","modified_gmt":"2019-11-15T05:38:17","slug":"institut-direktoru-olumcul-x%c9%99st%c9%99likd%c9%99n-danisdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=96507","title":{"rendered":"\u0130nstitut direktoru \u00f6l\u00fcmc\u00fcl x\u0259st\u0259likd\u0259n dan\u0131\u015fd\u0131"},"content":{"rendered":"<p>&#8220;Az\u0259rbaycanda \u0259n \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259klikl\u0259ri infarkt, hipertoniya, k\u0259skin koronar sindrom v\u0259 \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rin say\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u00e7oxdur&#8221;.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ\u00a0<\/strong> x\u0259b\u0259r verir ki, bunu\u00a0<a href=\"https:\/\/az.trend.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trend<\/a>-\u0259 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Elmi-T\u0259dqiqat Kardiologiya \u0130nstitutunun direktoru, tibb elml\u0259r doktoru G\u00fclnaz Dada\u015fova deyib.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, cavan insanlar aras\u0131nda infarktlar\u0131n ba\u015f verm\u0259si hallar\u0131 \u00e7ox tezl\u0259\u015fib.<\/p>\n<p>G.Dada\u015fova qeyd edib ki, \u0259g\u0259r bel\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 vaxt\u0131nda m\u00fcdaxil\u0259 edil\u0259rs\u0259, g\u00f6zl\u0259nil\u0259n a\u011f\u0131rla\u015fmalar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/p>\n<p>&#8220;K\u0259skin koronar sindrom stenokardiya il\u0259 infarkt aras\u0131nda ke\u00e7id olan bir x\u0259st\u0259likdir. \u00c7ox zaman x\u0259st\u0259l\u0259r sin\u0259l\u0259rind\u0259 g\u00f6yn\u0259m\u0259, yan\u011f\u0131 il\u0259 g\u0259lirl\u0259r. Bu hallardan \u015fikay\u0259t ed\u0259n cavan insanlar\u0131n h\u0259kim\u0259 vaxt\u0131nda m\u00fcraci\u0259t etm\u0259m\u0259si onlar aras\u0131nda infarkt\u0131n artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. X\u0259st\u0259 gecik\u0259nd\u0259, vaxt\u0131nda m\u00fcdaxil\u0259 olmayanda &#8211; ist\u0259r medikamentoz, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 m\u00fcayin\u0259 bax\u0131m\u0131ndan yard\u0131m olmayanda infarkt ba\u015f verir&#8221;.<\/p>\n<p>\u00dcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rinin son m\u0259rh\u0259l\u0259si oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131ran G.Dada\u015fova onun \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u0259n \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n biri oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yib.<\/p>\n<p>O bildirib ki, b\u0259z\u0259n \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259l\u0259rinin m\u00fcalic\u0259l\u0259rinin d\u00fczg\u00fcn apar\u0131lmamas\u0131, b\u0259zi x\u0259st\u0259l\u0259rin bax\u0131ms\u0131z qalmas\u0131, d\u0259rmanlar\u0131n\u0131 vaxt\u0131nda q\u0259bul etm\u0259m\u0259si, \u00f6z x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 laqeyd yana\u015fmas\u0131 \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rinin daha da inki\u015faf ed\u0259r\u0259k \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 g\u0259lib \u00e7atmas\u0131na imkan yarad\u0131r. Bu is\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259ki \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rinin say\u0131n\u0131n getdikc\u0259 artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur:<\/p>\n<div>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<\/div>\n<p>&#8220;T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 olan x\u0259st\u0259l\u0259rin qeydiyyat\u0131n\u0131 apara bilmirik. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycanda \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rin kvalikasiyas\u0131nda diaqnoz kimi deyil, yaln\u0131z a\u011f\u0131rla\u015fma kimi qeyd edilir. Az\u0259rbaycanda bu a\u011f\u0131rla\u015fmalara 53-55 ya\u015fdan sonra rast g\u0259lm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131r. S\u0259hiyy\u0259nin daha \u00e7ox inki\u015faf etdiyi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 bel\u0259 a\u011f\u0131rla\u015fmalar 60-70 ya\u015fdan sonra \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. H\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 olan x\u0259st\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycandak\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u00f6zl\u0259rini daha yax\u015f\u0131 hiss edirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki onlar d\u0259rmanlar\u0131n\u0131 vaxt\u0131nda q\u0259bul edir, ayda, yaxud 3 aydan bir kardioloq m\u00fcayin\u0259sind\u0259n ke\u00e7ir, \u0259n az\u0131ndan ild\u0259 bir d\u0259f\u0259 qanlar\u0131nda xolestereni, laxtalanman\u0131, gizli \u015f\u0259k\u0259ri yoxlad\u0131rlar. \u018fg\u0259r x\u0259st\u0259 n\u0259zar\u0259td\u0259 olarsa, bel\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rin d\u0259 say\u0131 t\u0259bii ki, azalar&#8221;.<\/p>\n<p>G.Dada\u015fova \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 daha \u00e7ox ki\u015fil\u0259r aras\u0131nda rast g\u0259lindiyini s\u00f6yl\u0259yib: &#8220;\u00dcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri daha \u00e7ox ki\u015fil\u0259rin x\u0259st\u0259likl\u0259ri say\u0131l\u0131r. Bu, b\u0259lk\u0259 d\u0259 ki\u015fil\u0259r aras\u0131nda stress faktorunun daha \u00e7ox olmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. B\u0259llidir ki, qad\u0131nlar\u0131n orqanizmind\u0259ki estrogen hormonu m\u00fc\u0259yy\u0259n ya\u015fa q\u0259d\u0259r onlar \u00fc\u00e7\u00fcn qoruyucu rol oynay\u0131r. Hipertoniyaya qad\u0131nlarda, infarkta is\u0259 ki\u015fil\u0259rd\u0259 daha \u00e7ox rast g\u0259linir. Amma \u0259slind\u0259, hipertoniyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck a\u011f\u0131rla\u015fmalar\u0131ndan biri infarkt v\u0259 insultdur&#8221;.<\/p>\n<p>\u0130nstitut direktoru \u0259lav\u0259 edib ki, \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u00fcm hallar\u0131na daha \u00e7ox ki\u015fil\u0259rd\u0259 rast g\u0259linir: &#8220;Ki\u015fil\u0259rin z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n daha \u00e7ox istifad\u0259 etm\u0259si, avtomobill\u0259 g\u0259zm\u0259y\u0259 meyl etm\u0259si, piyl\u0259nm\u0259, qidalanmada olan probleml\u0259r ki\u015fil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn risk amill\u0259rini y\u00fcks\u0259ldir&#8221;.<\/p>\n<p>G.Dada\u015fova dig\u0259r maraql\u0131 m\u0259qam\u0131 da a\u00e7\u0131qlayaraq qeyd edib ki, \u0259slind\u0259, ya\u015fl\u0131 insanda infarkt cavana nisb\u0259t\u0259n daha a\u011f\u0131r ke\u00e7m\u0259lidir: &#8220;Amma \u00e7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, biz indi \u00f6z t\u0259cr\u00fcb\u0259mizd\u0259 paradoksal v\u0259ziyy\u0259t g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Eyni x\u0259st\u0259lik h\u0259m ya\u015fl\u0131da, h\u0259m d\u0259 cavanda varsa, o, cavan insanda daha y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir, cavanlarda daha \u00e7ox a\u011f\u0131rla\u015fmalara s\u0259b\u0259b olaraq sonda \u00f6l\u00fcml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Bu hal b\u0259lk\u0259 d\u0259 ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n cavan vaxtlar\u0131nda daha sa\u011flam qidalanmas\u0131, onlar\u0131n cavanl\u0131q vaxtlar\u0131n\u0131n ekoloji bax\u0131mdan daha t\u0259miz d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fcf etm\u0259si il\u0259, indiki cavanlar\u0131n is\u0259 genetik modifikasiya edilmi\u015f m\u0259hsullarla daha \u00e7ox qidalanmas\u0131, transya\u011flardan istifad\u0259 etm\u0259si il\u0259 izah oluna bil\u0259r. Ancaq bunun d\u0259qiq s\u0259b\u0259bl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015fmiqyasl\u0131 elmi t\u0259dqiqatlar apar\u0131lmal\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Az\u0259rbaycanda \u0259n \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259klikl\u0259ri infarkt, hipertoniya, k\u0259skin koronar sindrom v\u0259 \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rin say\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u00e7oxdur&#8221;. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki, bunu\u00a0Trend-\u0259 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Elmi-T\u0259dqiqat Kardiologiya \u0130nstitutunun direktoru, tibb elml\u0259r doktoru G\u00fclnaz Dada\u015fova deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, cavan insanlar aras\u0131nda infarktlar\u0131n ba\u015f verm\u0259si hallar\u0131 \u00e7ox tezl\u0259\u015fib. G.Dada\u015fova qeyd edib ki, \u0259g\u0259r bel\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 vaxt\u0131nda m\u00fcdaxil\u0259 edil\u0259rs\u0259, g\u00f6zl\u0259nil\u0259n a\u011f\u0131rla\u015fmalar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: &#8220;K\u0259skin koronar sindrom stenokardiya il\u0259 infarkt aras\u0131nda ke\u00e7id olan bir x\u0259st\u0259likdir. \u00c7ox zaman x\u0259st\u0259l\u0259r sin\u0259l\u0259rind\u0259 g\u00f6yn\u0259m\u0259, yan\u011f\u0131 il\u0259 g\u0259lirl\u0259r. Bu hallardan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":96508,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/xestexana_183785-1.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/xestexana_183785-1.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/xestexana_183785-1.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/xestexana_183785-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/xestexana_183785-1-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/xestexana_183785-1.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/xestexana_183785-1.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/xestexana_183785-1.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/xestexana_183785-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/xestexana_183785-1.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"&#8220;Az\u0259rbaycanda \u0259n \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259klikl\u0259ri infarkt, hipertoniya, k\u0259skin koronar sindrom v\u0259 \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rin say\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u00e7oxdur&#8221;. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki, bunu\u00a0Trend-\u0259 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Elmi-T\u0259dqiqat Kardiologiya \u0130nstitutunun direktoru, tibb elml\u0259r doktoru G\u00fclnaz Dada\u015fova deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, cavan insanlar aras\u0131nda infarktlar\u0131n ba\u015f verm\u0259si hallar\u0131 \u00e7ox tezl\u0259\u015fib. G.Dada\u015fova&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96507"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=96507"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96507\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/96508"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=96507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=96507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=96507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}