{"id":97030,"date":"2019-11-16T11:21:17","date_gmt":"2019-11-16T08:21:17","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=97030"},"modified":"2019-11-16T11:21:17","modified_gmt":"2019-11-16T08:21:17","slug":"baki-on-milyardlarla-dollarliq-layih%c9%99ni-is%c9%99-salir-avropa-t%c9%99l%c9%99sm%c9%99lidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=97030","title":{"rendered":"Bak\u0131 on milyardlarla dollarl\u0131q layih\u0259ni \u0130\u015e\u018f SALIR. Avropa t\u0259l\u0259sm\u0259lidir&#8230;"},"content":{"rendered":"<blockquote><p><em><strong>Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n Avropaya n\u0259qlini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan Trans-Adriatik qaz boru k\u0259m\u0259rinin (TAP) in\u015fas\u0131na ba\u015flan\u0131landan b\u0259ri i\u015fl\u0259rin 90,5%-i yekunla\u015f\u0131b.<\/strong><\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>TAP konsorsiumundan veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu, oktyabr\u0131n sonunda qeyd\u0259 al\u0131nan g\u00f6st\u0259ricidir.<\/p>\n<p>C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259sinin bir hiss\u0259si olan TAP k\u0259m\u0259ri il\u0259 &#8220;\u015eahd\u0259niz-2&#8221; layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 hasil olunan qaz\u0131n ilkin olaraq ild\u0259 10 mlrd. kubmetrinin Avropaya n\u0259qli n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu boru k\u0259m\u0259ri Yunan\u0131stan, Albaniya v\u0259 Adriatik d\u0259nizind\u0259n ke\u00e7m\u0259kl\u0259 \u0130taliyan\u0131n c\u0259nubuna q\u0259d\u0259r uzanacaq.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n Avropaya 2020-ci ild\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/img.milli.az\/2019\/11\/16\/cover_1920x1040-b-eng.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, 2016-c\u0131 il may\u0131n 17-d\u0259 Yunan\u0131stan\u0131n Saloniki \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 TAP-\u0131n t\u0259m\u0259lqoyma m\u0259rasimi ke\u00e7irilib. 4,5 milyard dollara ba\u015fa g\u0259l\u0259c\u0259k olan boru k\u0259m\u0259ri il\u0259 2020-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu layih\u0259 Bolqar\u0131stan\u0131n qaz ehtiyac\u0131n\u0131n 33%-ni, Yunan\u0131stan\u0131n 20%-ni, \u0130taliyan\u0131n is\u0259 t\u0259xmin\u0259n 10,5%-ni qar\u015f\u0131layacaq. &#8220;BP&#8221;, \u0130taliyan\u0131n &#8220;SNAM&#8221; v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n &#8220;SOCAR&#8221; \u015firk\u0259tl\u0259ri h\u0259r biri 20% hiss\u0259 pay\u0131 il\u0259 layih\u0259nin \u0259sas 3 investoru hesab olunur.<\/p>\n<p>Transx\u0259z\u0259r qaz k\u0259m\u0259ri ideyas\u0131 ilk d\u0259f\u0259 1997-ci ild\u0259 \u0259vv\u0259l T\u00fcrkiy\u0259nin T\u00fcrkm\u0259nistan qaz\u0131n\u0131 almaq planlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lib. Bundan sonra T\u00fcrkm\u0259nistanla T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda qaz\u0131n alq\u0131-satq\u0131s\u0131na dair kommersiya sazi\u015fi imzalan\u0131r. H\u0259min sazi\u015f\u0259 \u0259sas\u0259n, T\u00fcrkiy\u0259 Transx\u0259z\u0259r k\u0259m\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 ild\u0259 30 mlrd kubmetr qaz alma\u011fa dair \u00f6hd\u0259liyi 2000-ci id\u0259n ba\u015flayaraq \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. 1998-ci ilin aprelind\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan prezidenti Saparmurad Niyazov AB\u015e-a i\u015fg\u00fczar s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 bu m\u0259s\u0259l\u0259 onun d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Bill Klinton v\u0259 vitse-prezident Albert Qor il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu olmu\u015fdu.<\/p>\n<p>1999-cu ilin 19 fevral\u0131nda A\u015fqabadda t\u0259nt\u0259n\u0259li sur\u0259td\u0259 Transx\u0259z\u0259r qaz k\u0259m\u0259ri layih\u0259sin\u0259 dair T\u00fcrkm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 PGS konsorsiumu aras\u0131nda m\u00fcqavil\u0259 imzalan\u0131r. M\u00fcqavil\u0259y\u0259, h\u0259m\u00e7inin AB\u015e prezidentinin v\u0259 d\u00f6vl\u0259t katibinin X\u0259z\u0259r regionunun enerji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 m\u00fc\u015faviri Ri\u00e7ard Morninqstar da imza at\u0131r. 1999-cu ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 art\u0131q layih\u0259nin texniki-iqtisadi \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f layih\u0259si m\u00f6vcud idi v\u0259 Transx\u0259z\u0259r k\u0259m\u0259rinin 28 ay m\u00fcdd\u0259tind\u0259 h\u0259m t\u00fcrkm\u0259n hiss\u0259sinin, h\u0259m d\u0259 sualt\u0131 hiss\u0259sinin tikilm\u0259sini ba\u015fa \u00e7atd\u0131rmaq n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu. Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan \u00fcz\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259c\u0259k yer\u00fcst\u00fc hiss\u0259 \u018frzurumda ba\u015fa \u00e7atmal\u0131yd\u0131. O zaman t\u00fcrkm\u0259n qaz\u0131n\u0131n Avropa bazar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 layih\u0259 g\u00fcnd\u0259md\u0259 deyildi: \u0259sas v\u0259 perspektiv bazar kimi T\u00fcrkiy\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilirdi.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/img.milli.az\/2019\/11\/16\/tap_kmr_qaz.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>O zaman h\u0259m Rusiya, h\u0259m d\u0259 \u0130ran Transx\u0259z\u0259r qaz k\u0259m\u0259rinin \u0259leyhin\u0259 m\u00fcxt\u0259lif s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015f apar\u0131rd\u0131lar. Ancaq real olaraq Rusiyada hakimiyy\u0259t\u0259 Vladimir Putin g\u0259l\u0259nd\u0259n sonra bu layih\u0259 g\u00fcnd\u0259md\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131 v\u0259 PGS konsorsiumu 2000-ci ilin ortalar\u0131nda l\u0259\u011fv edildi. D\u00fczd\u00fcr, burada Az\u0259rbaycan\u0131n da m\u00fc\u0259yy\u0259n rolu olub, \u00e7\u00fcnki 1999-cu ilin yay\u0131nda &#8220;\u015eahd\u0259niz&#8221; yata\u011f\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131 v\u0259 sonra onun ehtiyatlar\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si zaman\u0131 m\u0259lum oldu ki, Az\u0259rbaycan\u0131n qaz ehtiyatlar\u0131 g\u00fcman edildiyind\u0259n qat-qat \u00e7oxdur. Bel\u0259 olan \u015f\u0259raitd\u0259, 32 mlrd burax\u0131c\u0131l\u0131q g\u00fcc\u00fc olacaq k\u0259m\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan ona ild\u0259 16 mlrd kub metr kvota ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etdi, Niyazov is\u0259 yaln\u0131z k\u0259m\u0259rin ixrac qabiliyy\u0259tinin d\u00f6rdd\u0259 birin\u0259 raz\u0131 idi. Bel\u0259c\u0259, iki qaz \u00f6lk\u0259si naraz\u0131lar \u00f6lk\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi v\u0259 o zamandan &#8220;K\u0259p\u0259z&#8221; yata\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 problem daha da b\u00f6y\u00fcd\u00fc.<\/p>\n<p>2011-ci ild\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti uzunlu\u011fu 1000 kilometr v\u0259 d\u0259y\u0259ri iki milyard dollar olan daxili &#8220;\u015e\u0259rq-Q\u0259rb&#8221; qaz k\u0259m\u0259rinin tikintisin\u0259 ba\u015flay\u0131b. Bu k\u0259m\u0259r \u00f6lk\u0259nin \u015f\u0259rq regionunun &#8211; Eloten v\u0259 X\u0259z\u0259r sahill\u0259rind\u0259ki qon\u015fu yataqlar\u0131n ehtiyatlar\u0131n\u0131 vahid n\u0259qliyyat \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259k, ordan d\u0259nizin dibi il\u0259 300 kilometrlik boru k\u0259m\u0259ri \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 vasit\u0259sil\u0259 Avropa bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259kilir.<\/p>\n<p>Transx\u0259z\u0259r qaz k\u0259m\u0259ri t\u0259bii qaz\u0131n Az\u0259rbaycan \u0259razisi vasit\u0259sil\u0259 Avropaya n\u0259qli \u00fc\u00e7\u00fcn X\u0259z\u0259rin Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan sahill\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k. Tengiz (Qazax\u0131stan) &#8211; T\u00fcrkm\u0259nba\u015f\u0131 (T\u00fcrkm\u0259nistan) &#8211; Bak\u0131 (Az\u0259rbaycan) &#8211; Tiflis (G\u00fcrc\u00fcstan) &#8211; \u018frzurum (T\u00fcrkiy\u0259) mar\u015frutu il\u0259 ild\u0259 20-30 mlrd. kubmetr t\u0259bii qaz\u0131n ixrac\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Layih\u0259nin d\u0259y\u0259ri 7,9 mlrd. avro m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/img.milli.az\/2019\/11\/16\/ekspert.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Q\u0259rbin enerji t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n m\u0259nb\u0259l\u0259rin diversifikasiya edilm\u0259si m\u0259qs\u0259di il\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7iril\u0259n b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 X\u0259z\u0259r regionudur. M\u0259qs\u0259d, Trans X\u0259z\u0259r Qaz K\u0259m\u0259ri layih\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 davam ed\u0259n son prosesl\u0259ri ictimaiyy\u0259tin n\u0259z\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Son ill\u0259rd\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 v\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Trans X\u0259z\u0259r Qaz k\u0259m\u0259ri layih\u0259sinin perspektivl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7ox t\u0259r\u0259fli g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irilm\u0259kd\u0259dir. Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin alternativ enerji resurslar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 prioritet hesab edilir.<\/p>\n<p>2008-ci ild\u0259n etibar\u0259n A\u0130-nin Enerji T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 Birg\u0259 F\u0259aliyy\u0259t Plan\u0131na \u0259sas\u0259n, C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 bu d\u0259hliz\u0259 X\u0259z\u0259r regionu \u00f6lk\u0259l\u0259rinin c\u0259lb edilm\u0259si t\u0259klif edilirdi. Son ill\u0259rd\u0259 imzalanm\u0131\u015f anla\u015fmalara \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan\u0131n TANAP v\u0259 TAP qaz boru k\u0259m\u0259rl\u0259ri C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin bir hiss\u0259si kimi g\u0259l\u0259n ild\u0259n etibar\u0259n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ke\u00e7\u0259c\u0259k. Lakin T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n enerji resuslar\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yacaq Trans X\u0259z\u0259r Qaz K\u0259m\u0259ri layih\u0259si h\u0259l\u0259 d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 olmas\u0131na baxmayaraq, T\u00fcrkm\u0259nistan Respublikas\u0131, t\u0259bii qaz ixrac bazarlar\u0131n\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si\u00a0\u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 prioritet hesab etm\u0259kd\u0259dir. Q\u0259rb istiqam\u0259ti a\u00e7ar vektorlardan biri olaraq d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir, bu haqda \u0130taliyaya s\u0259f\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan prezidenti \u00f6z\u00fc d\u0259 bilavasit\u0259 fikir s\u00f6yl\u0259y\u0259r\u0259k, \u00f6lk\u0259sinin &#8220;mavi yanacaq&#8221; da\u015f\u0131nmas\u0131 co\u011frafiyas\u0131n\u0131n, geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, h\u0259m\u00e7inin\u00a0Avropa vektoru daxil olmaqla, haz\u0131r oldu\u011funu qeyd etdi.<\/p>\n<p>Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn X\u0259z\u0259r D\u0259nizinin dibi il\u0259 Az\u0259rbaycana t\u0259xmin\u0259n 300 km-lik boru x\u0259ttinin \u00e7\u0259kilm\u0259si t\u0259l\u0259b olunur. Layih\u0259nin bug\u00fcn\u0259d\u0259k h\u0259yata ke\u00e7m\u0259m\u0259sinin \u0259sas s\u0259b\u0259bi, X\u0259z\u0259rin h\u00fcquqi statusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda ya\u015fanan fikri ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 idi. Lakin\u00a02018-ci ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f yekun konvensiya, Trans X\u0259z\u0259r Qaz K\u0259m\u0259ri layih\u0259sinin yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir. Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n Enerji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Erlendas Qriqorovi\u00e7in fikrinc\u0259, b\u00f6y\u00fck \u015firk\u0259tl\u0259rin i\u015ftirak\u0131 olmadan n\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 n\u0259 d\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan Trans X\u0259z\u0259r Qaz K\u0259m\u0259ri layih\u0259sini in\u015fa ed\u0259 bilm\u0259z. Layih\u0259nin realla\u015fmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan siyasi v\u0259 biznes sah\u0259l\u0259rind\u0259 s\u0259yl\u0259rin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>12 avqust 2019-cu il tarixind\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n Avaza \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f I X\u0259z\u0259r \u0130qtisadi Forumunda i\u015ftirak ed\u0259n Avropa-\u00c7in konsorsiumu Trans X\u0259z\u0259r Qaz K\u0259m\u0259ri layih\u0259sinin tikinti i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015flama\u011fa haz\u0131r olduqlar\u0131n\u0131 bildirib. Konsorsiumda t\u0259msil edil\u0259n &#8220;Edison Technologies GmbH&#8221;-nin ba\u015f direktoru Kasapo\u011flu Edison-un s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Trans X\u0259z\u0259r Qaz K\u0259m\u0259ri Avropa \u0130ttifaq\u0131, T\u00fcrkiy\u0259, Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusudur v\u0259 layih\u0259 C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi sistemin\u0259 qo\u015fularaq Avropan\u0131 t\u0259bii qaz il\u0259 t\u0259min ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<div><\/div>\n<p><img src=\"https:\/\/img.milli.az\/2019\/11\/16\/bf8315e2-2b90-49d2-8d5f-e74ac4ee441e.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Bu ilin 31 oktyabr\u0131nda Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 s\u0259n\u0259d\u0259 \u0259sas\u0259n, Trans X\u0259z\u0259r Qaz K\u0259m\u0259ri layih\u0259si ittifaq \u00fc\u00e7\u00fcn prioritet hesab edilir. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, noyabr ay\u0131n\u0131n 6-d\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan prezidentinin \u0130taliyaya s\u0259f\u0259ri zaman\u0131\u00a0g\u00fcnd\u0259min \u0259sas m\u00f6vzular\u0131ndan biri enerji sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q oldu. \u0130ki \u00f6lk\u0259 prezidentl\u0259ri aras\u0131nda ba\u015f tutan g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259\u00a0T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n\u00a0enerji resurslar\u0131n\u0131n q\u0259rb istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn ixrac\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irir fikril\u0259rinin \u00f6lk\u0259 prezidenti t\u0259r\u0259find\u0259n a\u00e7\u0131q b\u0259yan edilm\u0259si\u00a0layih\u0259nin g\u00fcnd\u0259md\u0259 oldu\u011funu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, hal-haz\u0131rda layih\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n b\u00f6y\u00fck \u0259ng\u0259l\u00a0ortaya \u00e7\u0131xaraca\u011f\u0131 geosiyasi riskl\u0259rdir. Riskl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 is\u0259\u00a0Q\u0259rbin ver\u0259c\u0259yi siyasi d\u0259st\u0259kd\u0259n as\u0131l\u0131 olacaq.<\/p>\n<p>C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259sinin realla\u015fmas\u0131 ssenarisi, Az\u0259rbaycan\u0131 qlobal \u0259h\u0259miyy\u0259tli yanacaq layih\u0259sinin m\u0259rk\u0259zi oyun\u00e7ular\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evir\u0259r\u0259k, n\u00f6vb\u0259ti ill\u0259rd\u0259 geosiyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 dividendl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259sil\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>T\u00fcrkm\u0259nistan qaz\u0131n\u0131n Avropaya n\u0259qlini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan Trans-X\u0259z\u0259r boru k\u0259m\u0259ri layih\u0259si texniki olaraq asan icra olunand\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkm\u0259nistan qaz yataqlar\u0131n\u0131 ixrac qaz k\u0259m\u0259rin\u0259 ba\u011flayacaq layih\u0259 uzun ill\u0259r m\u00fczakir\u0259 olunub:<\/p>\n<p>Bu layih\u0259ni texniki olaraq realla\u015fd\u0131rmaq \u00e7ox asand\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn, sad\u0259c\u0259, X\u0259z\u0259rin T\u00fcrkm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan sektorlar\u0131 aras\u0131nda 120 kilometrlik boru k\u0259m\u0259ri \u00e7\u0259km\u0259k t\u0259l\u0259b olunur.<\/p>\n<p>Bu, h\u0259yat qabiliyy\u0259tli layih\u0259dir.<\/p>\n<p>Avropal\u0131lar bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck rol oynamal\u0131d\u0131r v\u0259 daha q\u0259tiyy\u0259tli v\u0259 inadkar olmal\u0131d\u0131r. Layih\u0259nin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkm\u0259nistan Az\u0259rbaycanla v\u0259 layih\u0259y\u0259 c\u0259lb oluna bil\u0259c\u0259k beyn\u0259lxalq neft-qaz \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259lidir.<\/p>\n<p>Layih\u0259ni Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 v\u0259 ya Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131 kimi beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n v\u0259saitl\u0259ri hesab\u0131na realla\u015fd\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r:<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, bu, tamamil\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131la bil\u0259n layih\u0259dir. Bu layih\u0259 uzun ill\u0259r \u0259vv\u0259l realla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131 idi, amma,\u00a0y\u0259qin ki, n\u00f6vb\u0259ti onillikd\u0259 ba\u015f tutacaq.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/img.milli.az\/2019\/11\/16\/d9c4070fedc533cd9ceb6801b9a1fcbd.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>T\u00fcrkm\u0259nistan qaz\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan vasit\u0259sil\u0259 Avropaya n\u0259qlini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan Trans-X\u0259z\u0259r boru k\u0259m\u0259ri layih\u0259sinin \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri a\u015fkard\u0131r.<\/p>\n<p>Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri t\u0259bii qaz m\u0259nb\u0259l\u0259rini v\u0259 n\u0259qliyyat yollar\u0131n\u0131 \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.\u00a0\u00c7\u00fcnki M\u0259rk\u0259zi Asiya v\u0259 Qafqazdak\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259kl\u0259 Avropa \u0259lav\u0259 qaz h\u0259cml\u0259ri \u0259ld\u0259 ed\u0259 bil\u0259r. H\u0259m T\u00fcrkm\u0259nistan, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan geni\u015f qaz ehtiyatlar\u0131na malikdir v\u0259 bu ehtiyatlar\u0131 kommersiya bax\u0131m\u0131ndan m\u0259hsuldar v\u0259 h\u0259yat qabiliyy\u0259tli etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Avropa \u0130ttifaq\u0131nda qaza t\u0259l\u0259bat\u0131n artmas\u0131 fonunda h\u0259r iki \u00f6lk\u0259 \u00f6z ehtiyatlar\u0131n\u0131 c\u0259lbedici bazar qiym\u0259tl\u0259ri il\u0259 realla\u015fd\u0131ra bil\u0259r. Bu, h\u0259m d\u0259 iki region aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259ri tam m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Trans-X\u0259z\u0259r boru k\u0259m\u0259ri Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131, Avropa \u0130nvestisiya Bank\u0131, Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu v\u0259 institusional investorlar t\u0259r\u0259find\u0259n f\u0259al d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259lidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n Avropaya n\u0259qlini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan Trans-Adriatik qaz boru k\u0259m\u0259rinin (TAP) in\u015fas\u0131na ba\u015flan\u0131landan b\u0259ri i\u015fl\u0259rin 90,5%-i yekunla\u015f\u0131b. TAP konsorsiumundan veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu, oktyabr\u0131n sonunda qeyd\u0259 al\u0131nan g\u00f6st\u0259ricidir. C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259sinin bir hiss\u0259si olan TAP k\u0259m\u0259ri il\u0259 &#8220;\u015eahd\u0259niz-2&#8221; layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 hasil olunan qaz\u0131n ilkin olaraq ild\u0259 10 mlrd. kubmetrinin Avropaya n\u0259qli n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu boru k\u0259m\u0259ri Yunan\u0131stan, Albaniya v\u0259 Adriatik d\u0259nizind\u0259n ke\u00e7m\u0259kl\u0259 \u0130taliyan\u0131n c\u0259nubuna q\u0259d\u0259r uzanacaq. Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n Avropaya 2020-ci ild\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Xat\u0131rladaq ki, 2016-c\u0131 il may\u0131n 17-d\u0259 Yunan\u0131stan\u0131n Saloniki \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 TAP-\u0131n t\u0259m\u0259lqoyma m\u0259rasimi ke\u00e7irilib. 4,5 milyard&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":97031,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/transxezer_284868.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/transxezer_284868.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/transxezer_284868.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/transxezer_284868-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/transxezer_284868-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/transxezer_284868.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/transxezer_284868.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/transxezer_284868.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/transxezer_284868-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/transxezer_284868.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n Avropaya n\u0259qlini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan Trans-Adriatik qaz boru k\u0259m\u0259rinin (TAP) in\u015fas\u0131na ba\u015flan\u0131landan b\u0259ri i\u015fl\u0259rin 90,5%-i yekunla\u015f\u0131b. TAP konsorsiumundan veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu, oktyabr\u0131n sonunda qeyd\u0259 al\u0131nan g\u00f6st\u0259ricidir. C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259sinin bir hiss\u0259si olan TAP k\u0259m\u0259ri il\u0259 &#8220;\u015eahd\u0259niz-2&#8221; layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 hasil olunan qaz\u0131n ilkin olaraq ild\u0259 10 mlrd. kubmetrinin Avropaya n\u0259qli n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97030"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=97030"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97030\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/97031"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=97030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=97030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=97030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}