2026-cı il noyabrın 12-də Dublin şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının Baş naziri Endi Börnhem tərəfindən imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə iki ölkə arasında münasibətlərin yeni mərhələyə yüksəldilməsi baxımından mühüm siyasi və diplomatik əhəmiyyət daşıyır.
Sənəd Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında uzun illər ərzində formalaşmış dostluq və əməkdaşlıq münasibətlərinə, 1994-cü il və 1998-ci ildə imzalanmış birgə bəyannamələrə əsaslanır. Yeni Bəyannamə mövcud tərəfdaşlığın daha da genişləndirilməsini, qarşılıqlı maraq doğuran sahələrdə əməkdaşlığın gücləndirilməsini və gələcək münasibətlərin strateji istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsini nəzərdə tutur.
Bəyannamənin əsasını dövlətlərin suverenliyinə, müstəqilliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, BMT Nizamnaməsinə sadiqlik təşkil edir. Tərəflər beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərin toxunulmazlığının vacibliyini bir daha təsdiqləyirlər.
Sənəddə Azərbaycan ilə Ermənistan arasında sülhün və münasibətlərin normallaşdırılmasının əhəmiyyəti xüsusi vurğulanır. 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda əldə olunmuş razılaşmalar müsbət qiymətləndirilir, regionda davamlı sülhün təmin olunmasına yönəlmiş səylər dəstəklənir. Böyük Britaniya tərəfi də Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində həyata keçirilən təşəbbüslərə dəstəyini ifadə edir.
Bəyannamədə qeyd olunur ki, iqtisadi inkişaf, açıq ticarət, investisiyalar və innovasiyalar ölkələr arasında uzunmüddətli sabitliyin və rifahın əsas şərtlərindəndir. Bununla yanaşı, xalqlar arasında birbaşa əlaqələrin, qarşılıqlı etimadın və təcrübə mübadiləsinin tərəfdaşlığın möhkəmlənməsində mühüm rolu olduğu bildirilir.
Birgə Bəyannamədə müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri kimi müəyyən edilir. Tərəflər regional sabitliyin qorunması, mövcud və gələcək təhdidlərə qarşı mübarizə imkanlarının artırılması məqsədilə bu sahədə əlaqələri genişləndirmək niyyətlərini ifadə edirlər.
Bu istiqamətdə müdafiə qurumları arasında qarşılıqlı fəaliyyətin gücləndirilməsi, birgə təlimlərin keçirilməsi, kadr potensialının artırılması və təcrübə mübadiləsinin aparılması nəzərdə tutulur. Həmçinin müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıq imkanlarının araşdırılması və qarşılıqlı maraq doğuran layihələrin həyata keçirilməsi diqqət mərkəzində olacaq.
Təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq yalnız hərbi istiqamətlə məhdudlaşmır. Hüquq-mühafizə orqanları arasında əlaqələrin inkişafı, sərhəd idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi, məhkəmə və hüquqi sahədə əməkdaşlığın genişləndirilməsi də sənəddə öz əksini tapır. Məqsəd hüququn aliliyinin möhkəmləndirilməsi və dövlət institutlarının fəaliyyət imkanlarının artırılmasıdır.
Bəyannamənin mühüm istiqamətlərindən biri də iqtisadi münasibətlərin genişləndirilməsi və qarşılıqlı investisiyaların təşviqidir. Tərəflər ticarət dövriyyəsinin artırılması, yeni biznes əlaqələrinin qurulması və iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində uzunmüddətli tərəfdaşlıqların yaradılması üçün birgə fəaliyyət göstərməyi nəzərdə tuturlar.
Xüsusilə bərpaolunan enerji, infrastruktur, xidmət sektoru və digər perspektivli sahələrdə əməkdaşlığın inkişafı nəzərdə tutulur. Bu əməkdaşlığın yeni iş yerlərinin yaradılmasına, peşə bacarıqlarının artırılmasına və hər iki ölkənin iqtisadi imkanlarının genişlənməsinə töhfə verəcəyi gözlənilir.
Sənəddə Azərbaycanın regional nəqliyyat və logistika imkanlarının inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyan Orta Dəhlizə də xüsusi diqqət ayrılır. Tərəflər beynəlxalq nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsini, logistika infrastrukturunun inkişafını və sərhədyanı ticarətin asanlaşdırılmasını dəstəkləyirlər.
Enerji sahəsində əməkdaşlıq da prioritet istiqamətlərdəndir. Bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı, yaşıl maliyyələşdirmə, aşağı karbonlu texnologiyaların tətbiqi və enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi əsas hədəflər sırasındadır. Eyni zamanda, maliyyə və kapital bazarlarında əlaqələrin inkişafı, kiçik və orta biznesin dəstəklənməsi, investisiya imkanlarının artırılması məsələləri də nəzərdə tutulur.
İqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsində Ticarət və İqtisadi Əməkdaşlıq üzrə Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın fəaliyyətinə mühüm rol verilir. Bu platforma vasitəsilə iqtisadi şaxələndirmə, investisiya, enerji və nəqliyyat sahələrində birgə təşəbbüslərin həyata keçirilməsi təşviq olunacaq.
Bəyannamədə təhsil, elm, tədqiqat və innovasiya sahələri də iki ölkə arasında uzunmüddətli tərəfdaşlığın vacib istiqamətləri kimi qiymətləndirilir. Bu sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi həm insan kapitalının inkişafına, həm də müasir iqtisadiyyatın tələblərinə uyğun mütəxəssislərin hazırlanmasına xidmət edir.
Tərəflər ali təhsil, peşə təhsili, rəqəmsal bacarıqların artırılması və dövlət sektorunda təlim proqramları üzrə əlaqələri inkişaf etdirməyi planlaşdırırlar. Universitetlər, elmi-tədqiqat müəssisələri və sənaye nümayəndələri arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi də əsas hədəflərdəndir.
Xüsusilə süni intellekt, rəqəmsal idarəetmə, yeni texnologiyalar və həyat elmləri sahələrində təcrübə mübadiləsinə əhəmiyyət verilir. Bu istiqamətdə birgə tədqiqatların aparılması, innovativ layihələrin dəstəklənməsi və müasir texnologiyaların tətbiqi nəzərdə tutulur.
Bununla yanaşı, xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsi, mədəni əlaqələrin inkişafı, peşəkar şəbəkələrin yaradılması və müxtəlif mübadilə proqramlarının təşviqi də Bəyannamənin mühüm müddəalarındandır.
Nəticə etibarilə, Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə iki dövlət arasında mövcud əlaqələrin daha da möhkəmləndirilməsi üçün yeni imkanlar yaradır. Sənəd siyasi dialoqdan müdafiə və təhlükəsizliyə, iqtisadiyyat və enerjidən təhsil və innovasiyaya qədər geniş əməkdaşlıq sahələrini əhatə edir.
Bu Bəyannamə Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi, regional sülhün və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi, iqtisadi inkişafın sürətləndirilməsi və ölkəmizin beynəlxalq tərəfdaşlıq imkanlarının artırılması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

