Azərbaycan Respublikasının Ümummilli Lideri Heydər Əliyev: Milli Qurtuluşun Memarı və Dövlət Quruculuğunun Zəmanəti
HeydərƏliyevinhəyatvəfəaliyyətinənəzərsalmaqAzərbaycanxalqınınmüasirtarixinintəhlilideməkdir. Onunsiyasiarenayaçıxışıyalnızbirşəxsindeyil, bütövbirxalqıntaleyinidəyişdirmişvəmüstəqildövlətinqurulmasınınəsasınıqoymuşdur. HeydərƏliyevAzərbaycanıntaleyüklüməqamlarındaatdığıstratejiaddımlarlamillətindirçəlişivəinkişafıistiqamətindəəsasroloynamışdır. Onunhakimiyyətəgəlişi, dövlətquruculuğusahəsindəatdığıaddımlar, xaricisiyasətdəkiuğurlarıvəmilliordununmöhkəmləndirilməsiAzərbaycantarixindəsilinməzizqoymuşdur.
HeydərƏliyevinsiyasihakimiyyətəilkgəlişi 1969-cu ildəSovetAzərbaycanınınrəhbəritəyinolunmasıiləbaşlandı. BudövrdəHeydərƏliyevAzərbaycanınsosial-iqtisadiinkişafıüçünyenimərhələyəbaşladı. O dövrünağırşəraitivəSovetİttifaqınınsərtidarəetməqaydalarınabaxmayaraq, HeydərƏliyevAzərbaycanıniqtisadipotensialınıartırmaq, təhsili, elmivəmədəniyyətiinkişafetdirməkistiqamətindəəhəmiyyətliislahatlarhəyatakeçirdi. OnunliderliyidövründəAzərbaycandasənayeinkişafetdi, kəndtəsərrüfatındamodernizasiyaaparıldıvərespublikaümumittifaqmiqyasındanüfuzqazandı.
İkincidəfəisəHeydərƏliyev 1993-cü ildəmüstəqilAzərbaycanınənağırgünlərindəhakimiyyətəgəldi. BudövrAzərbaycanıntarixində “MilliQurtuluş” kimidəyərləndirilir. O dövrdəölkəsiyasivəiqtisadixaosuniçindəidi, separatizmtəhlükəsi, Ermənistanıntəcavüzü, daxiliçəkişmələrdövlətinmövcudluğunusualaltınaalırdı. MəhzbeləbirşəraitdəxalqıntəkidlitələbiiləHeydərƏliyevyenidənsiyasisəhnəyəqayıtdıvəAzərbaycanınsabitləşdirilməsiistiqamətindəqətiyyətliaddımlaratmağabaşladı.
Hakimiyyətə gələn Heydər Əliyev ilk növbədə ölkədə sabitliyin bərpası üçün çalışdı. Siyasi və iqtisadi böhranın qarşısını almaq üçün sistemli islahatlara başladı. O, dövlət idarəçiliyində mərkəzləşmə və səmərəli idarəetmə sistemi yaratdı, qanunvericilik bazasını möhkəmləndirdi və korrupsiyaya qarşı mübarizəni gücləndirdi. Bütün bu islahatlar nəticəsində ölkədə sabitlik və inkişaf üçün zəruri şərait yaradıldı.
AzərbaycanınmüstəqilliyinimöhkəmləndirməkvəiqtisadidirçəlişitəminetməküçünHeydərƏliyevölkəninstratejiresurslarını – neftvəqazısəmərəlişəkildədünyabazarlarınaçıxarmaqüçünqlobaləməkdaşlıqsiyasətiniirəlisürdü. “Əsrinmüqaviləsi” adıilətarixədüşən 1994-cü ildəimzalananneftmüqaviləsiAzərbaycanıniqtisadipotensialınıartıraraq, ölkəyəxaricisərmayəaxınınınbaşlamasınasəbəboldu. BusazişölkəninenerjisahəsindəqlobalsəviyyədəəhəmiyyətliroloynamasınıtəminetdivəregiondaAzərbaycanıngeosiyasimövqeyinigücləndirdi.
HeydərƏliyevinxaricisiyasətsahəsindəəsasstrategiyasıAzərbaycanıbeynəlxalqarenadatanıdan, onudünyasiyasətininbirhissəsinəçevirənmühümdiplomatikfəaliyyətlərləyaddaqaldı. Onunxaricisiyasətdoktrinasıbalanslaşdırılmışmünasibətlərüzərindəqurulmuşdu. O, həmQərb, həmdəŞərqölkələriiləeynidərəcədəməhsuldarəməkdaşlıqsiyasətiyeritdi. AzərbaycanınhəmAvropa, həmdəAsiyaölkələriiləyaxınəlaqələrqurmasıHeydərƏliyevinuzaqgörəndiplomatiyasınınnəticəsiidi.
HeydərƏliyevxüsusiləTürkiyəiləstratejiəlaqələrigücləndirdivə “birmillət, ikidövlət” prinsipiəsasındaikiölkəarasındadərinmünasibətlərqurdu. Eynizamanda, RusiyailəmünasibətləriinkişafetdirdivəAzərbaycanınstratejimaraqlarınıqoruyaraqbalanssiyasətiniqorudu.
AzərbaycanınəsasprioritetlərindənbiriDağlıqQarabağmünaqişəsininədalətlihəllinənailolmaqidi. HeydərƏliyevbeynəlxalqaləmdəAzərbaycanınmövqeyinigücləndirərəkbuməsələnindincvədiplomatikyollahəlliüçünbeynəlxalqqurumlarlasıxəməkdaşlıqetdi. MünaqişəzonasındaatəşkəsinelanedilməsivəbeynəlxalqsülhməramlıdanışıqlarınbaşlamasıHeydərƏliyevinxaricisiyasətuğurlarındanbiriidi.OrdununQüvvətləndirilməsivəMüdafiəSiyasəti
Heydər Əliyev hakimiyyətə gəldikdən sonra ölkənin müdafiə qüdrətini gücləndirmək və müstəqil bir ordunun formalaşdırılması üçün qətiyyətli addımlar atdı. Ordunun döyüş hazırlığı artırıldı, yeni hərbi texnika və müasir silahlarla təchiz edildi, zabit heyəti təlim keçmək üçün xarici ölkələrə göndərildi. Eyni zamanda, Heydər Əliyev ordu sıralarının peşəkarlığını artırmaq üçün ciddi tədbirlər gördü və milli ordunun formalaşması prosesi sürətləndirildi.
Onun rəhbərliyi altında hərbi strategiyalar hazırlanaraq ölkənin təhlükəsizliyinin təmin olunması istiqamətində davamlı tədbirlər həyata keçirildi. Heydər Əliyevin əsas məqsədi güclü və müasir bir ordu yaratmaq idi ki, bu da Azərbaycanın müstəqilliyini və ərazi bütövlüyünü təmin etməyə yönəlmişdi.
Heydər Əliyevin hakimiyyəti dövründə Azərbaycanda dövlət quruculuğu və milli təhlükəsizlik sahəsində böyük uğurlar əldə edildi. Onun uzaqgörən xarici siyasəti sayəsində Azərbaycan beynəlxalq arenada tanınmış, iqtisadi islahatlarla ölkə sabit inkişaf yoluna çıxmış, güclü ordu yaradılmışdır. Onun uzaqgörənliyi və əzmkar liderliyi sayəsində Azərbaycan nəinki regionda, həm də dünya miqyasında mühüm oyunçuya çevrildi. Bugünkü güclü və müstəqil Azərbaycan məhz Heydər Əliyevin liderliyi altında formalaşan dövlətçilik ideallarının nəticəsidir.
Mehparə Mustafayeva. YAP Bərdə rayon təşkilatı fəalı, Bərdə şəhər 7 nömrəli tam orta məktəbin direktoru.
