20 Sentyabr – Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir tarixində mühüm əhəmiyyət daşıyan tarixi hadisələrin nəticəsi olaraq təsis edilib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 18 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə sentyabrın 20-si hər il bu şəhərlərin günü kimi qeyd olunur.
Bu tarix 2023-cü il sentyabrın 19-20-də həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirlərinin nəticələri ilə birbaşa bağlıdır. 23 saat davam edən tədbirlər nəticəsində Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonunda dövlət suverenliyinin tam bərpası təmin edildi. Bununla da ölkənin bütün ərazisində Azərbaycan Konstitusiyasının və qanunlarının aliliyi bərqərar oldu. 20 Sentyabr həm də Azərbaycan Respublikasında Dövlət Suverenliyi Günü kimi təsis edilib.
30 ilə yaxın davam edən işğalın başa çatdırılması yalnız hərbi qələbə deyil, həm də tarixi ədalətin bərpası baxımından mühüm hadisə oldu. 2020-ci il Vətən müharibəsində əldə edilmiş Zəfərdən sonra qarşıda duran əsas məsələlərdən biri ölkənin ərazi bütövlüyünün tam təmin edilməsi idi. 2023-cü ilin sentyabrında baş vermiş hadisələr bu tarixi prosesin məntiqi nəticəsi olaraq Azərbaycanın suverenliyinin bütün ərazilərində təmin olunması ilə nəticələndi.
15 oktyabr 2023-cü ildə Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərlərində Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağını ucaldatması həmin tarixi prosesin rəmzi məqamlarından biri oldu. Xankəndidə Dövlət Bayrağının ucaldılması Azərbaycan dövlətinin öz əraziləri üzərində suveren hüquqlarının bərpa edilməsinin əyani ifadəsi kimi tarixə düşdü.
Sonrakı mərhələdə əsas hədəf azad edilmiş ərazilərin yalnız bərpası deyil, burada dayanıqlı həyatın və müasir yaşayış mühitinin formalaşdırılması oldu. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Qarabağda genişmiqyaslı quruculuq layihələri həyata keçirilir, şəhər və kəndlərin baş planları hazırlanır, yaşayış binaları, sosial obyektlər, yollar, enerji və digər infrastruktur sistemləri qurulur.
Xankəndi şəhəri bu prosesin mühüm mərkəzlərindən birinə çevrilib. Şəhərdə Qarabağ Universitetinin yaradılması regionun gələcək inkişafı baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Universitetin yaradılması ilə Qarabağda müasir təhsil və kadr hazırlığı imkanlarının formalaşdırılmasına mühüm zəmin yaradılıb.
Xankəndidə təhsil, səhiyyə, mədəniyyət, turizm, idman və biznes infrastrukturu istiqamətində mühüm layihələr həyata keçirilir. Qarabağ Universitetinin müxtəlif fakültələrinin fəaliyyətinin genişləndirilməsi, yeni sosial və iqtisadi obyektlərin istifadəyə verilməsi şəhərin regional mərkəz kimi inkişaf etdiyini göstərir.
Xankəndinin bərpası ilə yanaşı, Xocalı, Xocavənd və Ağdərədə də geniş quruculuq işləri aparılır. Bu ərazilərdə yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması, sosial obyektlərin yaradılması, yol və kommunal infrastrukturun bərpası insanların doğma yurdlarına qayıdışına şərait yaradır.
Xocalı Azərbaycan xalqının yaddaşında xüsusi yeri olan şəhərlərdən biridir. Burada aparılan bərpa işləri ilə yanaşı, Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinin əbədiləşdirilməsi istiqamətində də mühüm addımlar atılıb. Xocalı Soyqırımı Memorialının yaradılması milli yaddaşın qorunması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Xocavənddə Hadrut qəsəbəsi, Tuğ, Sos, Qırmızı Bazar və digər yaşayış məntəqələrində həyata keçirilən layihələr ərazinin sosial-iqtisadi həyatının yenidən canlandırılmasına xidmət edir. Xocavəndin zəngin tarixi-mədəni irsinin qorunması, turizm imkanlarının inkişaf etdirilməsi və müasir infrastrukturun yaradılması rayonun gələcək inkişafının əsas istiqamətlərindəndir.
Ağdərə rayonunda da bərpa və quruculuq işləri ardıcıl şəkildə davam etdirilir. Suqovuşan, Həsənriz, Kolatağ, Vəngli, Heyvalı, Çapar, Çıldıran və digər yaşayış məntəqələrində görülən işlər burada yeni həyatın formalaşmasını təmin edir. Ağdərə şəhərinin baş planının hazırlanması isə rayonun gələcək inkişafının sistemli şəkildə qurulduğunu göstərir.
Bu prosesin mühüm istiqamətlərindən biri Böyük Qayıdış proqramının həyata keçirilməsidir. Artıq Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə ərazilərində keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı başlayıb və bu proses mərhələli şəkildə davam etdirilir. İnsanların öz doğma şəhər və kəndlərinə qayıtması Zəfərin ən mühüm nəticələrindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
Qayıdış yalnız yaşayış evlərinin tikilməsi ilə məhdudlaşmır. Məktəblərin, tibb müəssisələrinin, inzibati binaların, mədəniyyət və xidmət obyektlərinin yaradılması, məşğulluq imkanlarının genişləndirilməsi və sahibkarlıq mühitinin formalaşdırılması yeni yaşayış məntəqələrinin dayanıqlı inkişafını təmin edən əsas amillərdir.
Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərədə görülən işlər Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində “bərpa” mərhələsindən “dayanıqlı inkişaf” mərhələsinə keçidin göstəricisidir. Burada məqsəd təkcə dağıdılmış infrastrukturun yenilənməsi deyil, müasir standartlara cavab verən, insanların rahat və təhlükəsiz yaşayacağı yeni şəhər və kənd mühitinin yaradılmasıdır.
Son illərdə Prezident İlham Əliyevin bu ərazilərə çoxsaylı səfərləri də dövlətin Qarabağın inkişafına xüsusi diqqətinin göstəricisidir. Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərədə müxtəlif infrastruktur və sosial layihələrin açılışlarında iştirakı, sakinlərlə görüşləri, yeni layihələrlə tanış olması görülən işlərin ardıcıl və sistemli xarakter daşıdığını göstərir.
20 Sentyabrın mahiyyəti yalnız keçmişdə qazanılmış Zəfəri xatırlamaqla məhdudlaşmır. Bu tarix həm də Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini təmin etdikdən sonra qarşıya qoyduğu yeni inkişaf məqsədlərinin başlanğıc nöqtələrindən biri kimi xarakterizə olunur.
Qarabağda aparılan genişmiqyaslı quruculuq işləri Azərbaycanın iqtisadi imkanlarının, dövlət iradəsinin və xalqın həmrəyliyinin nəticəsidir. Bu proses eyni zamanda şəhidlərimizin qanı bahasına əldə edilmiş Zəfərin qorunması və gələcək nəsillərə daha güclü Azərbaycan dövlətinin miras qoyulması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
20 Sentyabr – Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü xalqımızın Zəfər tarixinin mühüm səhifələrindən birini təşkil edir. Bu əlamətdar tarix Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin tam bərpasını, Qarabağda yeni həyatın başlanmasını və Böyük Qayıdışın davam etdirilməsini özündə birləşdirir.
