Bakıda Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının 7-ci toplantısının və böyük Azərbaycan mütəfəkkiri Seyid Yəhya Bakuviyə həsr olunmuş beynəlxalq konfransın keçirilməsi mühüm tarixi və mənəvi əhəmiyyət daşıyır. Bu iki tədbirin eyni vaxtda təşkili Türk dünyası, Qafqaz və İslam aləmi arasında əlaqələrin, dostluq, qardaşlıq və həmrəyliyin gücləndirilməsi baxımından xüsusi məna kəsb edir.
Seyid Yəhya Bakuvi Azərbaycanın dünya mədəniyyətinə bəxş etdiyi böyük mütəfəkkirlərdən biridir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında Nizami Gəncəvi, Xaqani Şirvani, İmadəddin Nəsimi, Yəhya Bakuvi, Şah İsmayıl Xətai və Məhəmməd Füzuli kimi görkəmli şəxsiyyətlərin Azərbaycan xalqının zəngin tarixi-mədəni irsinin formalaşmasında mühüm rol oynadığı vurğulanmışdır. Bu şəxsiyyətlərin yaratdığı irs Azərbaycan xalqı ilə yanaşı, bütün İslam aləmi üçün də böyük mənəvi dəyər daşıyır.
Bakıda keçirilən tədbirlərdə Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin dini liderləri ilə yanaşı, Gürcüstan, Suriya və Şimali Qafqazdan olan dini rəhbərlərin də iştirakı birlik və həmrəyliyin mühüm nümunəsi kimi qiymətləndirilmişdir. Azərbaycanın həm Türk dünyasının bir hissəsi, həm də Qafqaz ölkəsi olması onun müxtəlif coğrafiyaları və xalqları birləşdirən mövqeyini şərtləndirir.
Azərbaycanın tarixi də Türk dünyası və Qafqaz arasında mövcud olan əlaqələrin qədim köklərə malik olduğunu göstərir. Qafqaz Albaniyasının və Atabəylər dövlətinin tarixindən bəhs edən Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın bu coğrafiyanın siyasi və mədəni tarixində mühüm yer tutduğunu qeyd etmişdir. Azərbaycanın Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv olan yeganə Qafqaz ölkəsi olması da ölkəmizin bu platformadakı xüsusi mövqeyini göstərir.
Müsəlman dini liderlərinin sülhə, əməkdaşlığa, əmin-amanlığa və barışığa çağırışlarının mühüm əhəmiyyət daşıdığı diqqətə çatdırılmışdır. Belə birgə tədbirlərin Türk dünyası, Qafqaz və İslam aləmi arasında dostluq və qardaşlıq əlaqələrinin daha da möhkəmləndirilməsinə xidmət etdiyi vurğulanmışdır.
Azərbaycan İslam həmrəyliyinin gücləndirilməsinə xüsusi əhəmiyyət verir. Ölkəmizdə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və ICESCO xətti ilə bir sıra tədbirlər keçirilmiş, 2017-ci ildə Azərbaycanın təşəbbüsü və müsəlman ölkələrinin dəstəyi ilə Bakıda IV İslam Həmrəyliyi Oyunları təşkil olunmuşdur. Bu Oyunlar yalnız idman yarışı deyil, eyni zamanda müsəlman ölkələri arasında birlik və həmrəyliyin nümayişi kimi qiymətləndirilmişdir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında gələn il Bakıda İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Görüşünün keçiriləcəyini də qeyd etmişdir. Bildirilmişdir ki, Azərbaycan təmsil olunduğu beynəlxalq təşkilatlarda birləşdirici, barışdırıcı və əməkdaşlığa istiqamət verən ölkə kimi çıxış edir.
Çıxışda dini liderlərin Qarabağa səfərinə də toxunulmuş, onların Ağdam, Xankəndi, Xocalı və Şuşa şəhərlərində olacağı qeyd edilmişdir. Bu səfərin həm 30 illik işğalın ağır nəticələrini, həm də hazırda Qarabağda aparılan genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərini görmək baxımından əhəmiyyətli olduğu vurğulanmışdır.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda işğal dövründə şəhər və kəndlərin dağıdıldığı, tarixi-mədəni və dini irsə ciddi ziyan vurulduğu diqqətə çatdırılmışdır. Xocalıda törədilmiş faciə xüsusi qeyd edilmiş, Xocalı Memorial Kompleksinin yaradıldığı bildirilmişdir.
Azərbaycan xalqının ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etdiyi, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yeni həyatın qurulduğu vurğulanmışdır. Bu tarixi nailiyyətin Azərbaycan xalqının birliyi, şəhidlərimizin fədakarlığı və Azərbaycan Ordusunun qəhrəmanlığı nəticəsində əldə edildiyi qeyd olunmuşdur.
Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri də çıxışın mühüm istiqamətlərindən biri olmuşdur. “Böyük Qayıdış” Proqramının icrası çərçivəsində artıq şəhər və kəndlərdə insanların məskunlaşdığı, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıtdığı və həmin ərazilərdə həyatın bərpa olunduğu bildirilib.
Dini irsin bərpasına xüsusi diqqət yetirildiyi də vurğulanmışdır. Prezident İlham Əliyev Ağdam məscidinin bərpa edilən ilk obyekt olduğunu, bu günədək 12 məscidin bərpa edilərək yenidən qurulduğunu və bu prosesin davam etdiyini bildirmişdir. Bu, Azərbaycanın milli-mənəvi dəyərlərə və dini irsə göstərdiyi diqqətin mühüm göstəricisidir.
Çıxışda Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində sülh prosesinə də toxunulmuşdur. Bildirilmişdir ki, hazırda iki ölkə arasında sülh prosesi gedir və Azərbaycan dövlətinin mövqeyi bu prosesin uzunmüddətli olmasına yönəlib. Eyni zamanda, keçmişdə Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş faciələrin və dağıdılmış dini-mədəni irsin unudulmayacağı qeyd edilmişdir.
Bununla yanaşı, Azərbaycanın öz suverenliyinin, ərazi bütövlüyünün və müstəqilliyinin qorunması üçün milli birlik, qətiyyət, hərbi güc və milli-mənəvi dəyərlərin mühüm amillər olduğu vurğulanmışdır. Hərbi vətənpərvərlik tərbiyəsinin genişləndirilməsinin vacibliyi diqqətə çatdırılmışdır.
Ümumilikdə, Bakıda keçirilən bu tədbirlər Türk dünyası, Qafqaz və İslam aləmi arasında dostluq, qardaşlıq və həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Tədbirlərin Azərbaycanın milli-mənəvi irsinin, xüsusilə Seyid Yəhya Bakuvinin zəngin irsinin beynəlxalq səviyyədə tanıdılması, dini liderlər arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi və sülh, əmin-amanlıq və qarşılıqlı anlaşma ideyalarının təşviqi baxımından əhəmiyyəti xüsusi qeyd olunmalıdır.
