“Zəngəzur dəhlizi” ifadəsinin erməni tərəfində, onun iqtidarlı-müxalifətli siyasi kəsimində və mediasında hansı isterik reaksiya yaratdığı məlumdur. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin AZƏRTAC-a son müsahibəsində növbəti dəfə bu mövzuda danışması hayları təzədən özündən çıxarıb.
Həmin müsahibədən sitat: “Biz indi yeni bir layihə üzərində işləyirik. Zəngəzur dəhlizi ilə Azərbaycandan Naxçıvan Muxtar Respublikasına, oradan isə Türkiyəyə və İrana yeni xəttin çəkilişi planlarımızdadır. Mən demişdim ki, Zəngəzur dəhlizi təkcə dəmir yolu, avtomobil yolu, hava nəqliyyatlı üçün deyil. Eyni zamanda, Zəngəzur dəhlizi enerji növlərinin ixrac edilməsi ilə bağlı öz rolunu oynayacaq. Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan Naxçıvan Muxtar Respublikasını elektrik enerjisi ilə təmin etmək üçün və oradan xarici bazarlara çıxmaq üçün və Türkiyədən sonra Avropaya çıxmaq üçün yeni bir xəttimiz olacaq”.
Kapitulyant ölkə mətbuatında dərc olunmuş cızma-qaraların birində erməni müəllif guya öz aləmində buna cavab olaraq yazır: “Rəsmi İrəvan dəfələrlə bildirib ki, heç bir dəhlizdən söhbət gedə bilməz. Kommunikasiyaların açılması milli suverenlik çərçivəsində nəzərdə tutulur”.
Milli suverenlik, müstəqillik, milli qürur… Doğrudan da, kimdə nə çatmır, ən çox ondan danışır.
Bəllidir ki, oxşar fikirlər tez-tez baş nazir Nikol Paşinyan və onun komanda üzvlərinin də dilindən səslənir. Bunu onunla əsaslandırırlar ki, 10 noyabr üçtərəfli bəyanatda (9-cu bənd) “Zəngəzur dəhlizi” ifadəsi yoxdur, belə bir ifadə yalnız “Laçın koridoru”na münasibətdə (6-cı bənd) işlədilib.
Əvvəla, nəinki öz sərhədlərini, az qala həyat-bacalarını, evlərini da artıq rusların qoruduğu, 30 ildə özünə dövlət qura bilməyən bir millətin suverenlikdən dəm vurması nonsens olmaqla bərabər, həyasızlıq nümunəsidir. Hələ üstəlik, Qarabağdakı müvəqqəti anklavda rusun dalında gizlənmiş separatçı-quldur qalıqları da utanıb-qızarmadan “ikinci erməni dövləti”ndən, “artsax-martsax”dan danışır, yeni “prezident seçkisi” ilə bağlı xam xəyallar qururlar.
Ermənilərin yuxusu qaçıran “Zəngəzur dəhlizi” ifadəsinə gəlincə, kapitulyant tərəfin yaddaşını yenidən təzələməyə əşhədü-ehtiyac var.
Öncə Paşinyanın imzası olan 10 noyabr sənədinin 9-cu və 6-cı bəndlərini yada salaq.
9-cu bənd: “Ermənistan Respublikası vətəndaşların, nəqliyyat vasitələrinin və yüklərin hər iki istiqamətdə MANEƏSİZ (seçdirmə bizimdir – Z.S.) hərəkətinin təşkili məqsədilə Azərbaycan Respublikasının qərb rayonları və Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında nəqliyyat əlaqəsinin təhlükəsizliyinə zəmanət verir. Nəqliyyat əlaqəsi üzrə nəzarəti Rusiyanın Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin sərhəd xidmətinin orqanları həyata keçirir. Tərəflərin razılığı əsasında Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə Azərbaycanın qərb rayonlarını birləşdirən yeni nəqliyyat kommunikasiyalarının inşası təmin ediləcək”.
Diqqət edildi yəqin ki, Azərbaycanın materik hissəsi ilə Naxçıvanı birləşdirən yollarda nəqliyyat vasitələrimizə, yüklərimizə, vətəndaşlarımıza Ermənistan heç bir maneə yarada bilməz! Yəni, Zəngəzur koridorunda post-zad qurula bilməz! Yollara ümumi nəzarət isə Ermənistan sərhəd qüvvələri tərəfindən yox, Rusiyanın Federal Təhlükəsizlik Xidməti tərəfindən həyata keçirəcək.
İndi burda sizcə, Ermənistanın “suverenliyi”ndən hansısa element, iz qaldımı? Qalmadı. Dəhliz məntiqi də elə budur.
Hələ harasıdır, “Laçın dəhlizi” ilə bağlı 6-cı bənddə tam əksinə, ermənilərə məxsus nəqliyyat vasitələrinin koridorla maneəsiz hərəkəti nəzərdə tutulmayıb.
6-cı bənddə deyilir: “Dağlıq Qarabağla Ermənistan arasında əlaqəni təmin edəcək və Şuşa şəhərinə toxunmayacaq Laçın dəhlizi (5 kilometr enliyində) Rusiya sülhməramlı kontingentinin nəzarəti altında qalır. Tərəflərin razılığı əsasında növbəti 3 il ərzində Dağlıq Qarabağla Ermənistan arasında əlaqəni təmin edən Laçın dəhlizi üzrə yeni hərəkət marşrutunun inşası planı müəyyən ediləcək və bununla da həmin marşrutun mühafizəsi üçün Rusiya sülhməramlı kontingentinin gələcək. Azərbaycan Respublikası Laçın dəhlizi üzrə hər iki istiqamətdə vətəndaşların, nəqliyyat vasitələrinin və yüklərin hərəkətinə TƏHLÜKƏSİZLİK (Seçdirmə bizimdir – Z.S.) zəmanəti verir”.
Göründüyü kimi, Zəngəzur dəhlizindən fərqli olaraq, Azərbaycan Laçın dəhlizinə yalnız təhlükəsizlik zəmanəti verir. Ermənilər isə Zəngəzur koridoru üzrə təhlükəsizlik və maneəsiz (müdaxiləsiz!) hərəkətlə bağlı öhdəlik götürüb!
Təkrar vurğulayaq: əgər Ermənistanın Azərbaycanın materik hissəsi ilə Naxçıvanı birləşdirən yollara rəsmən (!) heç bir müdaxilə hüququ yoxdursa, ayrı sözlə, orada onun suverenliyi işləməyəcəksə, o zaman bunun adı dəhliz deyilsə, nədir? Bəlkə Ermənistan öz saxta tarixinin davamı kimi, kapitulyasiya aktının bəndlərinə “düzəlişlər” edib, xəbərimiz yox? Belə nömrələr keçməyəcək!
Yox, erməni Zəngəzur dəhlizində postlar quracaqsa, o zaman Azərbaycan da Laçın dəhlizində (istər köhnəsi olsun, istərsə də təzəsi) eyni addımları atacaq. Belə bir xəbərdarlığı Azərbaycan prezidenti artıq edib. Ötən il, dekabrın 15-də, Brüsseldə…
