Qanunvericiliyin mövcud olan tələbinə görə Azərbaycanda 11 illik orta və 4-5-6 illik ali təhsil sistemi mövcuddur. Bu sistem uzun müddətdir ölkədə istifadə olunsa da, təhsilin müddətinin artırılması və ya azaldılması məsələsi zaman-zaman gündəmə gəlir. Müasir dövrdə təhsil müddətinin optimallaşdırılması dünya ölkələrində də müzakirə olunur və fərqli yanaşmalar sərgilənir. Bəzi ölkələr təhsili qısaldaraq gənclərin daha erkən yaşlarda əmək bazarına daxil olmasını təmin edir, digərləri isə daha uzun və dərin olmasını vacib hesab edirlər. Azərbaycanda bu məsələyə yanaşarkən həm təhsilin keyfiyyəti, həm də sosial-iqtisadi faktorlar nəzərə alınmalıdır.
Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən təhsil eksperti Elşən Qafarov bildirib ki, uzun illər ali və orta ixtisaslı təhsil müəssisələrində oxumadan pulla imtahandan keçənlər vardı. Bu gün təhsil islahatlarının nəticəsidir ki, neqativ hallar kütləvilikdən minumum səviyyəyə düşüb:
“Tələbələr 4 il ərzində onlara verilən dərsləri mükəmməl şəkildə mənimsəməlidirlər. Çünki, bu gün Azərbaycanda əmək bazarında ixtisasını yüksək səviyyədə bilən kadrlara ehtiyac çoxdur. 4 illik təhsilə qarşı narazılıq edənlər, gedib əmək bazarında təhsil tələb edilməyən işlərdə fəaliyyət göstərsinlər. Cəmiyyətdə 4 illik ali təhsili azaltmağa qarşı fikir formalaşdırmaq düzgün deyil.
Son illərdə tədrisin keyfiyyətində ciddi dönüş yaradan universitetlər var. Mən düşünürəm ki, zamanla bu irəliyə doğru daha çox inkişaf edəcək. Ali məktəbə daxil olmaq yox, oxumaq əsas prioritet məsələyə çevriləcək.
Dünyanın bəzi ali təhsil müəssisələrində praktiki dərslərin keçirilməsinə daha çox üstünlük verilir. Yəni 1-ci kursda nəzəri dərslər, 2-ci kursdan başlayaraq nəzəri və praktik dərslərin faizi dəyişərək proqramlar tədris edilir.
Bu gün Azərbaycanda ali məktəbə 100 nəfər daxil olursa, onların hamısı da universiteti bitirir. Dünyanın heç bir ölkəsində belə praktika yoxdur. Universiteti ən yaxşılar bitirməlidir. Bu baxımdan müddətin azaldılma məsələsi heç bir məntiqə sığmır.
Burada bir məsələ də var. Ali təhsil səviyyələrini dəyişmək mümkündür. Subbakalavr 2 il, imtahan verib keçdikdən sonra qalan 2 il bakalavr, ən nahayət isə magistr oxumaq mümkündür. Yəni universiteti iki ilə oxumaq istəyən subbakalvr olaraq bitirə bilər. Tam ali təhsili 2 ilə 3 ilə bitirmək, ali təhsil diplomu almaq qəbuledilməz haldır”.
