ARANTV.AZ Real TV-yə istinadən bildirir ki, artıq taxıl yetişdirən fermerlərlə yanaşı onu istehsal edən sahibkarlar da subsidiya ala biləcəklər. Subsidiyanın məbləği un istehsalçılarına satılan unun hər tonuna görə bu ilin fevralın 1-dən mayın 1-dək olan dövrdə 35 manatdır.
Bu ötən gün Baş Nazir Əli Əsədovun imzaladığı qərarda öz əksini tapıb. Səbəb isə birdir – Ərzaqlıq buğdanın idxal qiymətinin artmasının ölkə daxilində satılan un və un məmulatlarının qiymətinə mənfi təsirlərinin azaldılması.
Keçək prosesin qaynağına. Bu qərarın verilmə səbəbi nədir və nəyə görə bu addım atıldı?
Birincisi imzalanan bu sənəd hökumətin sahibkarlara dəstək planının təzahürüdür. İkincisi isə dünyada buğdanın satış qiyməti artması ilə bağlıdır.
ABŞ-ın Kənd Təsərrüfatı Departamenti “buğdanın ixracı və istehsalı” ilə bağlı proqnozlarını açıqlayıb.
Qeyd olunur ki, 2020-ci ilin dekabrında Rusiya hökuməti yüksək daxili qiymətlərə cavab olaraq bəzi taxıl məhsulları üçün ticarətin məhdudlaşdırılması ilə bağlı qərar qəbul edib. Bu addım ölkənin rekord buğda istehsalına nail olunmasına baxmayaraq, atılıb.
Yaxın tarixə nəzər salsaq görərik ki, Rusiya 2017, 2018, 2019-cu illərdə dünyada ən böyük buğda ixracatçısı olub. Ölkənin 2021-ci ildə də yenidən bu yöndəki liderliyini qoruyub saxlaması gözlənilir.
Qonşu ölkənin tətbiq etdiyi yeni tədbirlərə əsasən buğda, çovdar, arpa və qarğıdalı da daxil olmaqla, müəyyən dənli bitkilər üzrə 17,5 milyon ton ixrac kvotası nəzərdə tutulur. Bu qayda 2021-ci il 15 fevral – 30 iyun tarixlərində qüvvədə olacaq.
Bu kvota daxilində buğdaya 1 ton üçün 25 avro ixracat vergisi nəzərdə tutulur, ixrac həcmi kvotadan çox olarsa verginin 50 %-i ödəniləcək, bu isə hər ton üçün 100 avroya yaxın məbləğdə vergi tutulması deməkdir.
Rusiyanın ixrac kvotası ilə bağlı qərarı dünya bazarında buğdanın qiymətinin artmasına səbəb olub.
Prosesin əsas təsir nöqtəsi bəllidir – idxal və ixrac qiymətlərindəki dəyişiklik.
Bəs, görəsən Rusiyanı bu qədər vacib qılan məsələ nədir? Qeyd edək ki, Rusiya 2020-ci ilin iyul-dekabr aylarında 25 mln buğda ixrac edib.
Habelə ən böyük qlobal buğda idxalatçısı olan Misir, idxalının yarısından çoxunu Rusiyadan həyata keçirir. Türkiyə adətən buğda idxalının təxminən dörddə üçünü və digər dənli bitkilərin idxalının yarısından çoxunu Rusiyadan alır.
Azərbaycan da buğdanı əsasən Rusiya və Qazaxıstandan tədarük edir.
Məsələn, Azərbaycan Rusiyadan 204,59 mln. dollar dəyərində 960 631,3 ton buğda idxal edib.
Bu səbəbdən ötən gün imzalanan ərzaqlıq buğdanın idxal qiymətinin artmasının ölkə daxilində satılan un və un məmulatlarının qiymətinə mənfi təsirlərinin azaldılması ilə bağlı imzalanan sənəd olduqca mühüm qərardır.
Qeyd edək ki, veriləcək subsidiya bu ilin yanvarında Azərbaycan hökumətinin elan etdiyi sahibkarlara birbaşa və dolayı yolla dəstək paketinin bir elementi kimi xarakterizə olunur.
35 manatlıq subsidiya özündə 5 amili birləşdirəcək
1. ÖLKƏ DAXİLİNDƏ SATILAN UN VƏ UN MƏMULATLARININ QİYMƏTİNƏ MƏNFİ TƏSİRLƏRİN AZALDILMASI
2. SAHİBKARLARIN XƏRCLƏRİNİN AZALDILMASI
3. HƏMİN XƏRCLƏRİN BİR HİSSƏSİNİN DÖVLƏT HESABINA ÖDƏNİLMƏSİ
4. SAHİBKARLARIN GƏLİRLİYİ ARTACAQ
5. İSTEHLAK BAZARINDAKI QİYMƏTLƏRİN STABİLLİYİNİ QORUYUB SAXLAMAQ
Millət vəkili Vüqar Bayramov Real TV-yə açıqlamasında bildirib ki, nəticə etibarilə un istehsalı ilə məşğul olan sahibkarların xərclərinin azalması həmçinin istehlak bazarına təsir göstərəcək. Bu da həmin məhsulların qiymətlərindəki stabilliyin qorunub saxlanılmasına imkan verəcək.
“Nəzərə alsaq bu qəraradək taxıl istehsalı ilə məşğul olan fermerlər subsidiyanı istifadə edə bilirdilər. Artıq fermerlərlə yanaşı onu istehsal edən sahibkarlar da bu subsidiyadan faydalanacaq. Nəticədə dəyər zəncirinə uyğun olaraq xərclərin azaldımasına, xərclərin bir hissəsinin dövlət tərəfindən ödənilməsinə və nəticədə istehsal edilən məhsulun xərcindəki artımların qarşısının alınmasına imkan verəcək. Bu da təbii ki, qiymət artımlarının qarşısının alınması baxımından ciddi bir addımdır”.
Millət vəkili qeyd edib ki, bu da çörək və çörək məmulatlarının qiymətindəki mövcud stabilliyin qorunub saxlanılması baxımından vacibdir. Həmin qərardan sonra istehlak bazarında çörək və çörək məmulatlarının qiymətindəki stabilliyi qoruyub saxlamaq mümkün olacaq.
