“Təhsil sistemi yalnız imtahana deyil, bilik və bacarıqların inkişafına yönəlməlidir”-Kamran Əsədov
Müəllimlərin İşə Qəbulu (MİQ) imtahanı, Azərbaycanda müəllim olmaq istəyən namizədlər üçün ən mühüm mərhələlərdən biridir. Bu imtahan həm namizədlərin akademik biliklərini, həm də pedaqoji bacarıqlarını qiymətləndirir. Lakin bir sual hər zaman aktual qalır: hazırlıq kurslarına getmədən bu imtahanda uğur qazanmaq mümkündürmü? Bu suala cavab vermək üçün imtahanın tələblərini, hazırlıq prosesinin çətinliklərini və alternativ yolları dərindən təhlil etmək lazımdır.
Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a danışan təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib ki, MİQ imtahanı bir neçə mühüm bölmədən ibarətdir. Namizədlərdən tədris etdikləri fənn üzrə dərin biliklər, məntiqi düşünmə bacarıqları, pedaqogika və metodika bilikləri, həmçinin dil və ünsiyyət sahəsində güclü hazırlıq tələb olunur. Bu bölmələrin hər biri özündə spesifik mövzuları ehtiva edir və yalnız ümumi biliklərlə yüksək nəticə əldə etmək çətindir. Xüsusilə, pedaqogika və təhsil qanunvericiliyi üzrə suallar adətən namizədləri çətin vəziyyətə salır, çünki bu sahədəki biliklər universitet tədrisində kifayət qədər dərindən öyrədilmir. Buna görə də, MİQ hazırlıq kursları məhz bu boşluqları doldurmaq üçün populyar seçimdir. Bu kurslar namizədlərə imtahanın formatına uyğun strukturlu dərs planı, geniş test bankları və təcrübəli müəllimlərdən dəstək təklif edir. Kurslara qatılanlar adətən imtahanın tələblərinə uyğun olaraq lazımi bilik və bacarıqları daha sistemli şəkildə mənimsəyir:
“Bununla belə, hazırlıq kurslarına getmədən də MİQ imtahanında uğur qazanmaq mümkündür. Bu, əsasən, namizədin özünütəşkil səviyyəsindən və fənn üzrə biliklərindən asılıdır. Kursa getmədən hazırlıq görənlər üçün intizamlı öyrənmə və mövzulara fokuslanma vacibdir. Öz-özünə hazırlıq planı tərtib etmək, hər gün müəyyən mövzuları öyrənmək və mütəmadi olaraq təkrar etmək tələb olunur. Hazırlaşan namizədlər müxtəlif test kitablarından, onlayn resurslardan və simulyasiya testlərindən istifadə etməklə imtahan formatına uyğunlaşa bilərlər. Xüsusilə, pedaqogika və metodika üzrə normativ sənədləri oxumaq və qanunvericilikdəki dəyişiklikləri izləmək vacibdir.
Araşdırmalar göstərir ki, hazırlıq kurslarına qatılmadan yüksək nəticə göstərən namizədlər azlıq təşkil edir. Statistik məlumatlara görə, kurslara gedənlərin 70%-i imtahanda uğur qazanırsa, hazırlıq kurslarına getmədən uğur qazananların göstəricisi təxminən 30%-dir. Kurslara getmədən uğur qazananların əksəriyyəti isə ya sahələrində çox peşəkardır, ya da yüksək özünütəşkil qabiliyyətinə malikdir. Bu, hazırlıq kurslarının rolu və əhəmiyyətini bir daha göstərir.
Təhsil tədqiqatçıları qeyd edir ki, uğurlu öyrənmə üçün sistemli və məqsədyönlü yanaşma vacibdir. Harvard Universitetinin 2022-ci ildə apardığı bir tədqiqatda müəyyən olunub ki, şagirdlərin və tələbələrin uğurlarında müntəzəm təkrar və praktik məşqlər ən mühüm faktorlar arasındadır. MİQ imtahanında uğur qazanmaq üçün yalnız bilik deyil, həm də bu bilikləri tətbiq etmə bacarığı vacibdir. O qeyd edir ki, namizədlər kurslara getmədən də nəticə əldə edə bilər, lakin bu halda daha çox səy göstərmək tələb olunur”.
Kamran Əsədov qeyd edib ki, MİQ hazırlıq kurslarına getmədən uğur qazanmaq üçün ən əsas şərtlərdən biri namizədin öz sahəsində dərin biliklərə malik olmasıdır. Universitet təhsilini keyfiyyətli şəkildə mənimsəyən, davamlı öyrənmə prosesini həyatı boyunca davam etdirən namizədlər bu yolda daha irəlidədirlər. Bununla yanaşı, müasir texnologiyalar və onlayn resurslar da kurslara alternativ kimi istifadə edilə bilər. YouTube-da müvafiq dərslər izləmək, onlayn test proqramlarından istifadə etmək və təhsil müzakirələrində iştirak etmək imtahan hazırlığında böyük dəstək ola bilər:
“Hazırlıq kursları yalnız bilik öyrətmir, həm də namizədləri davamlı motivasiya edir. Bu motivasiya faktoru kurslara qatılmayanlar üçün ən böyük çatışmazlıq kimi ortaya çıxır. Öz-özünə hazırlıq görənlər tez-tez motivasiya çatışmazlığı ilə üzləşirlər, çünki onları izləyən və dəstəkləyən heç kim yoxdur. Buna görə də, bu yolda irəliləmək istəyənlər üçün özlərinə güclü motivasiya mənbəyi tapmaq vacibdir.
Bütövlükdə, MİQ imtahanında hazırlıq kurslarına getmədən uğur qazanmaq mümkündür, amma bu, böyük səy, intizam və planlaşdırma tələb edir. Hazırlıq kursları, xüsusilə zəif tərəfləri olan namizədlər üçün daha qısa və effektiv yol təqdim edir. Ancaq kurslara getmədən də, müasir texnologiyalardan, test banklarından və müntəzəm hazırlıqdan istifadə etməklə bu imtahanda uğur qazanmaq mümkündür. Əsas olan məqsədə inam və bu yolda atılacaq hər bir addımı düşünülmüş şəkildə planlaşdırmaqdır. Təhsil sistemi isə yalnız imtahan deyil, həm də bilik və bacarıqların inkişafına yönəlməlidir. Çünki müəllimlər yalnız imtahan üçün deyil, gələcəyin formalaşması üçün hazırlaşır”.
