Şuşa şəhərində imzalanmış Bəyannamə, təkcə diplomatik sənəd deyil, həm də yüzilliklər boyu formalaşmış qardaşlıq münasibətlərinin hüquqi rəmzidir. Bu sənəd tarixi şəraitdən qaynaqlanaraq yaranıb və keçmişin sınaqlarından keçmiş münasibətlərin davamıdır. Azərbaycan və Türkiyə arasında zaman-zaman mövcud olmuş həmrəyliyin bu gün rəsmi şəkildə təsdiqlənməsi, xalqların ortaq tarixinin canlı şəkildə gələcəyə daşınması deməkdir. Ənənələrin, mübarizənin və idealların mirası bu bəyannamədə müasir formada ifadə olunur.Bəyannamənin mahiyyətində yalnız iki ölkə arasında əməkdaşlıq deyil, eyni zamanda bölgəyə və dünyaya yönəlik strateji niyyətlərin ifadəsi durur. Bu sənəd, Azərbaycanın və Türkiyənin beynəlxalq münasibətlər sistemində aktiv oyunçu kimi çıxış etdiyini göstərir. Burada verilən mesaj təkcə tərəfdaşlığa deyil, ortaq müdafiə və siyasi iradəyə əsaslanır. Hər iki ölkə bu sənədlə birlikdə dayandığını, gələcək təhlükələrə qarşı hazırlıqlı olduğunu və ortaq maraqları qorumaq üçün birgə hərəkətə keçəcəyini aydın şəkildə nümayiş etdirir.Müttəfiqlik anlayışı zamanla dəyişə bilər, lakin Azərbaycan və Türkiyə arasında formalaşmış bağlar dəyişməzlik xüsusiyyəti daşıyır. İki ölkə arasında imzalanmış bu sənəd yalnız cari əməkdaşlığı deyil, həm də gələcəkdə yaranacaq çətinliklərə qarşı birlikdə mübarizə aparmaq öhdəliyini əhatə edir. Bu münasibətlər sadəcə maraq əsasında deyil, ortaq dəyərlər, milli maraqlar və ümumi ideoloji baxış bucaqları üzərində qurulub. Sarsılmazlıq bu münasibətlərin sabitlik və güvən üzərində qurulduğunu göstərir. Bəyannamə, Azərbaycan və Türkiyə arasında əlaqələrin yalnız müəyyən sahələrlə məhdudlaşmadığını göstərir. Siyasi dialoqdan tutmuş elm və təhsilə, mədəni irsdən tutmuş energetikaya qədər bütün istiqamətlər üzrə əməkdaşlıq nəzərdə tutulur. Bu da onu göstərir ki, münasibətlər kompleks xarakter daşıyır və hər iki ölkənin inkişaf strategiyalarını uzlaşdırır. Belə geniş miqyaslı əməkdaşlıq həm dövlətlərarası, həm də cəmiyyətlərarası əlaqələrin daha da güclənməsinə səbəb olur.
Azərbaycan-Türkiyə əlaqələri dinamik və dəyişkən dünyada dayanıqlı model kimi inkişaf edir. Şuşa Bəyannaməsi yalnız mövcud vəziyyəti əks etdirmir, həm də gələcək üçün konkret yol xəritəsi təqdim edir. Yeni əməkdaşlıq perspektivləri texnoloji tərəqqi, innovativ layihələr, birgə istehsal və nəqliyyat sahəsində geniş imkanlar açır. Xüsusilə regional kommunikasiyaların yenidən qurulması bu əməkdaşlığın daha da dərinləşəcəyinə dəlalət edir. Qarabağın bərpasında birgə iştirak da bu gələcəyə yönəlik əməkdaşlığın praktik göstəricilərindəndir.
Sənədin mühüm aspektlərindən biri də iqtisadi potensialın birləşdirilməsi və qarşılıqlı inkişaf imkanlarının yaradılmasıdır. Ticarət dövriyyəsinin artırılması, ortaq sənaye zonalarının yaradılması, enerji layihələrinin inkişafı və nəqliyyat yollarının birləşdirilməsi iqtisadi gücün sintezini təmin edir. Həm Azərbaycan, həm də Türkiyə bu əməkdaşlıqdan faydalanaraq regional liderlik mövqeyini daha da gücləndirir. İqtisadi tərəfdaşlıq yalnız mübadilə deyil, qarşılıqlı inkişafa yönəlmiş strateji qərarlardır.
Aysel Mehtiyeva,
Turizm və Sosial Xidmətlər üzrə Bakı Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzinin əməkdaşı
