Dünya ölkələrində sosial media üzərində nəzarət və qadağalar müxtəlif formalarda tətbiq olunur.
Tam qadağalar və ciddi məhdudiyyətlər əsasən Çin, İran, Şimali Koreya, Türkmənistan, Myanmar, Rusiya və Uqanda kimi ölkələrdə görülür. Bu ölkələrdə Facebook, X və Instagram da daxil olmaqla əsas platformalara giriş tam bloklanıb. Məqsəd hökumət nəzarətini gücləndirmək və dissent fikirlərin yayılmasının qarşısını almaqdır. Məsələn, Çin “Böyük Firewall” konsepsiyası çərçivəsində yerli platformaları təşviq edir, İran isə 2009-cu ildən qərb sosial şəbəkələrini siyasi etirazları önləmək üçün bloklayır.
Bəzi ölkələrdə isə müvəqqəti və selektiv bloklamalar müşahidə olunur. Türkmənistan və Belarusiyada siyasi gərginlik zamanı sosial media ciddi məhdudiyyət altına alınır. Venesuelada (Sarkıstan) siyasi etirazlar zamanı xüsusi platformaların qısa müddət bloklandığı, Mauritiusd isə 2024-cü ildə seçki kampaniyası zamanı sosial mediaya yalnız iki gün giriş qadağası tətbiq etdiyi qeyd edilir.
Uşaqların sosial media istifadəsi də bir sıra ölkələrdə tənzimlənir. Avstraliya dünyada ilk olaraq 16 yaşdan kiçiklərin sosial media hesabı açmasını qadağan edib. Uyğun gəlməyənlərə qarşı 50 milyon avro cərimə tətbiq ediləcək. ABŞ, Avropa və Skandinaviya ölkələri bu yanaşmaya qatılmasa da, valideyn razılığı və yaş yoxlaması kimi əlavə tədbirlər müzakirə olunur.
Məlumat təhlükəsizliyi və dövlət nəzarəti çərçivəsində bəzi ölkələr alternativ platformalardan istifadə edir. Məsələn, Rusiya WhatsApp və Telegram kimi xarici tətbiqlərə nəzarəti artıraraq vətəndaşları yerli platforma Max-a yönəldir və Facebook, X üzərində məhdudiyyətləri tətbiq edir./BAKU.WS
