Göbələklər elm adamlarının dünyadakı çox sayda nümunədən ayrı bir “krallıq” təyin etdikləri heyrətamiz canlılardır. Onlar planetimizin ən yaşlı sakinləridir və diqqətimizə layiqdirlər.
Bu yazıda göbələklər haqqında ən heyrətamiz faktları topladıq:
Bəzi göbələklər yırtıcıdır
Məsələn, Hidnellum Peka göbələyi. Düşünə bilərsiniz ki, göbələklər zəhərlənmə halları istisna olmaqla, əksər hallarda təhlükə yaratmır. Bununla belə, görünüşləri tez-tez aldadıcıdır: “ovçularını” aktiv şəkildə “ovlayan” və istehlak edən 200-dən çox yırtıcı göbələk növü var.
Xoşbəxtlikdən bu canlılar insanlara hücum etmir və əsasən nematod qurdlarına diqqət yetirir. Alimlər bildirirlər ki, nematodlar Yer kürəsində ən çox yayılmış canlılardır, ona görə də göbələklər üçün ov tapmaq çətin deyil.
Bu günə qədər göbələklər bütün növləri hələ sayılmayıb
Alimlər göbələklərin yer üzündəki ən müxtəlif canlılar olduğunu düşünürlər. Sayları o qədər böyükdür ki, hər növün təxminən altı alt növü var. Planetimizdə təqribən 2 milyon növün olduğu təxmin edilir. Lakin yalnız yüz minə yaxın tədqiq edilib və hətta daha az növü müəyyən edilib.
Göbələklər bütöv bir krallıq kimi tanınır
Onların bitkilərə yoxsa heyvanlara aid olub-olmaması ilə bağlı mübahisələr, göbələklərin ayrıca bir krallıq kimi təsnif edildiyi altmışıncı illərdə sona çatdı. Zülal tərkibinə görə heyvanlara, karbohidratlara və minerallara görə isə bitkilərə bənzəyirlər.
Ən sürətlə böyüyən göbələk
Hansı ki, ən sürətlə böyüyən göbələk kimi Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil edilmişdir. İki dəqiqə ərzində o, tam bir santimetr böyüyür. Birinci gün boz yumurtaya bənzəyir, 2-ci gün uzun ayaqda çətirə çevrilir, üçüncü gün isə görünməz olur. Bu göbələk növü Rusiya meşələrində geniş yayılmışdır.
Ən böyük göbələk ABŞ-da kəşf edilib
Təxminən 140 kiloqram ağırlığında olan və indiyə qədər tapılan ən böyük göbələyin çəkisi təxminən iki yüz ton idi.
Arxeoloqlar ağaclar görünməzdən əvvəl planetimizdə nəhəng göbələklərin böyüdüyünə dair çoxlu sübutlar tapıblar.
Bəzi göbələklər hərəkət edir
Buna misal Rusiyada yayılan Plazmodiumu göstərmək olar. Bu göbələk protoplazmatik çıxıntıların köməyi ilə saatda 1 santimetr sürətlə ağac gövdəsi boyunca hərəkət edir.
Nubar Süleymanova, “İki sahil”
