Hər yerdə istifadə olunan bu yağ sürətlə bahalaşır: Azərbaycan ötən il rekord həcmdə idxal edib
İndoneziyada biodizel istehsalının genişlənməsi dünyada bitki yağlarının qiymətini bahalaşdıra bilər. Musavat.com Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, uzun illərdir bitki yağlarının qiymətini tənzimləyən palma yağının əsas istehsalçısı olan İndoneziya sürətlə biodizel istehsalını genişləndirir. Bu, dünya bazarına daha az palma yağının çıxarılmasına səbəb olur.
Dünyada tortlar və qızartma yağlarından tutmuş kosmetika və təmizlik məhsullarına qədər hər şeydə istifadə edilən palma yağı qlobal bitki yağı tədarükünün yarıdan çoxunu təşkil edir. Palma yağı Hindistanın başçılıq etdiyi inkişaf etməkdə olan bazarlarda istehlakçılar arasında xüsusilə populyardır.
Agentliyə danışan ekspertlər bildiriblər ki, onilliklər boyu ucuz olaraq qalan palma yağının bazar payı uğrunda mübarizə sayəsində istehsal yavaşıyır, İndoneziya biodizel istehsalı üçün ondan daha çox istifadə edir.
İndoneziya bu il biodizeldə palma yağının məcburi payını 40 faizə çatdırıb. Ölkə yanacaq idxalını məhdudlaşdırmaq istədiyi üçün 2026-cı ildə bu payı 50 faizə, gələn il isə təyyarə yanacağı üçün 3 faizə çatdırmağı hədəfləyir.
Cənub-Şərqi Asiyanın ən böyük palma yağı assosiasiyası olan GAPKI-nin rəhbəri Eddi Martononun sözlərinə görə, biodizel istehsalı İndoneziyanın ixracının 2024-cü ildəki 29,5 milyondan 30 faizdən çox azalaraq 2030-cu ildə cəmi 20 milyon tona düşməsinə səbəb olacaq.
İkinci böyük palma yağı istehsalçısı Malaziyada güclü yağıntılar bağlara böyük zərər vurduğuna görə ölkənin ixracında kəskin azalma qeydə alınmaqdadır.
Dünyanın ən böyük bitki yağları alıcısı olan Hindistanda xam palma yağı (CPO) son altı ayda xam soya yağından daha yüksək qiymətə satılır. Bu fərq bəzən bir tonda 100 dolları ötür. Halbuki 2022-ci ilin sonlarında palma yağı soya yağından 400 dollardan çox ucuza satılırdı. Ötən həftə Hindistanda 2019-cu ildə 500 dollardan az olan xam palma yağının qiyməti 1185 dollara yüksəlib.
Ekspertlərə görə, bitki yağının yüksək qiymətləri, istər palma yağından asılı olan ölkələrdə, istərsə də rəqabət aparan soya, günəbaxan və kolza yağlarından asılı olan ölkələrdə hökumətlərin inflyasiyanın qarşısını almaq səylərini çətinləşdirə bilər.
Qeyd edək ki, Azərbaycanda da palma yağından istifadə sürətlə artır. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən 2024-cü ildə Azərbaycana 81 milyon 932 min ABŞ dolları dəyərində 64 min 560 ton “xam palma yağı və onun fraksiyaları” idxal edilib. 2023-cü illə müqayisədə idxal həcm ifadəsində 18 min 989 ton və ya 41,7 faiz, dəyər ifadəsində isə 29 milyon 589 min ABŞ dolları və ya 56,5 faiz artıb. 2023-cü ildə Azərbaycana 52 milyon 342 min ABŞ dolları dəyərində 45 min 570 ton “xam palma yağı və onun fraksiyaları” idxal edilmişdi.
Ötən il Azərbaycan Malaziyadan 23 min 896 ton, İndoneziyadan isə 40 min 663.5 ton palma yağı alıb.
