Gəncədə 18 yaşlı Elgün İbrahimovun naməlum şəraitdə ölməsi cəmiyyətdə müəyyən fərziyyələrin irəli sürülməsinə səbəb olub. Sözügedən hadisə valideynlər arasında narahatlıq yaradıb. Bir çox ziyalı, ictimaiyyət nümayəndəsi məsələ ilə bağlı öz mövqeyini ortaya qoyub.
Baş Prokurorluq və Daxili İşlər Nazirliyinin birgə məlumatında bildirilir ki, qeyd olunan cinayət işi üzrə hadisə yerinin baxışı və əldə edilən ilkin sübutlar əsasında bütün mümkün versiyalar, o cümlədən intihar, ehtiyatsızlıqdan ölümə səbəb olma, habelə şəxsin yıxılması və ya ona ağır bədən xəsarəti yetirilməsi nəticəsində ölümün baş verməsi yoxlanılır.
Bəs görəsən, yeniyetmə və gənclər arasında aqressiyanın artmasının səbəbləri nədir? Valideynlər övladlarını qorumaq və düzgün tərbiyə etmək üçün nə etməlidirlər?
Hadisənin ictimai rezonansa səbəb olması fonunda Oxu.Az məsələ ilə bağlı psixoloq Elmir Əkbərin fikirlərini öyrənib.
Ekspert vurğulayıb ki, yeniyetməlik dövrü həm psixoloji, həm də fizioloji baxımdan çox həssas və ziddiyyətli bir mərhələdir:
“Bu yaşda baş verən hormonal dəyişikliklər emosional tarazlığı poza bilər. Bu dəyişikliklərin şiddət və cinayət davranışlarına çevrilməsində cəmiyyətin hazırkı vəziyyətinin də rolu az deyil. Artıq hər şeyin tempi, kəmiyyəti və keyfiyyəti dəyişib. Aqressiyanın səbəblərindən biri ailə və məktəb mühitində psixoloji yanaşmanın zəifliyidir. Valideynlər övladlarını peşəkar psixoloq və psixoterapevtlərin konsultasiyasına aparmaqdan çəkinməməlidirlər”.
Onun sözlərinə görə, bu məsələdə məktəb psixoloqları da vacib rol oynamalıdırlar:
“Məktəb psixoloqları klinik müalicə həyata keçirməsələr də, erkən mərhələdə riskli davranışları aşkarlayıb valideynləri xəbərdar edə bilərlər. Ağır psixi pozuntular, narkotik və qumar marağı, eləcə də cinayətə meyillilik məhz bu yaş mərhələsində başlayır.
Bəzi valideynlərin səhlənkarlığının, laqeydliyinin və biganəliyinin nəticəsidir ki, övladları cinayətlərə imza atırlar. Ona görə də düşünürəm ki, yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların törətdiyi cinayətlərə görə ailə üzvləri də araşdırılmalıdır. Valideynlərin səhlənkarlığı, biganəliyi aşkarlanarsa, cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməlidirlər”.
Mütəxəssis bildirib ki, cəmiyyətdə ümumi biganəlik və səhlənkarlıq halları artıb, bu tendensiya gənclərin məsuliyyətsiz davranışlarına şərait yaradır:
“Əvvəllər küçədə iki adam mübahisə edəndə insanlar yaxınlaşıb aydınlaşdırırdı. İndi isə heç kimin vecinə deyil, biri yıxılıb ölsə belə, camaat baş qoşmaq istəmir”.
Psixoloq aqressiyanın artmasında sosial şəbəkələrin roluna da diqqət çəkib:
“TikTok”, “Instagram” və “Facebook” – bu üç sosial şəbəkə Azərbaycan gəncliyini baltalayan platformalardır. Cinayət törədənlər həmin platformalarda qəhrəmanlaşdırılırlar. Əvvəllər insanlara alimlər, astronavtlar örnək kimi göstərilirdisə, indi canilər, həbsxanaya düşənlər nümunə göstərilir”.
Elmir Əkbər əlavə edib ki, hüquq-mühafizə orqanları sosial şəbəkələrə nəzarəti gücləndirməlidir:
“Qanunlar sərtləşdirilməlidir. Yüngülvari cərimələr yetərli olmur. İnkişaf etmiş ölkələrdə sosial şəbəkələrdə kiminsə saxta profillə təxribat aparması mümkün deyil, çünki hər şey nəzarətdədir. Bizdə isə bu yoxdur və nəticədə gənclər pozulur”.
Psixoloq son olaraq valideynlərə çağırış edib:
“Övladının gələcəyini ilk növbədə valideyn düşünməlidir. Günahkar axtarmaq çıxış yolu deyil. Sabah uşağın başına iş gələndə onun ağrısını nə məktəb, nə də cəmiyyət yaşayacaq. Ən sonda bütün ağrını, iztirabı valideyn yaşayacaq”.
