30 ilə yaxın müddətdə yaşanılmış Qarabağ münaqişəsi Azərbaycanın ən ağrılı, mürəkkəb problemi sayılırdı. Artıq 44 günlük Vətən müharibəsində Müzəffər Ordumuzun sayəsində bu münaqişəyə son qoyulmuşdur.
1980-cı illərin sonunda ittifaqda yaranmış çəkişmələr, ayrı-ayrı respublikaların müstəqillik cəhdləri daxildən parçalanmayla nəticələndi. 1991-ci ildə müstəqilliyini qazanan Azərbaycan 70 illik müstəmləkədən qurtulsa da, yeni çətin problemlərlə üzləşdi. Siyasi, sosial-iqtisadi vəziyyətin mürəkkəbləşməsi ölkənin idarəsini çıxılmaz şəklə salmışdı. Belə qarışıq vəziyyəti bir qədər də çətinləşdirən ermənilərin torpaq iddiaları və soydaşlarımıza qarşı amansız qətliyamı idi. Ermənilərin bu vəhşiliyi ilk dəfə kütləvi şəkildə Ermənistanda həyata keçirildi. Belə ki, 1988-1989-cu illərdə Ermənistan ərazisində yaşayan 250 mindən çox azərbaycanlı öz tarixi torpaqlarından zorla qovularaq Azərbaycana gəldi, 216 nəfər vəhşicəsinə qətlə yetirildi, 1154 nəfər isə yaralandı. Sonralar ermənilər Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi Qarabağda etnik təmizləmə siyasəti yürüdərək dinc əhaliyə belə rəhm etmədən Əsgəranın Meşəli kəndində, Şuşanın Malıbəyli və Quşçular kəndlərində, Xocavəndin Qaradağlı kəndində, Xocalı şəhərində, Kəlbəcərin Ağdaban kəndində və digər yerlərdə amansız və kütləvi qırğınlar, soyqırımı törətdilər.
1993-cü ildə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə yenidən qaydışı ölkədə hökm sürən siyasi qarışıqlığa son qoydu. 1994-cü il mayın 12-də atəşkəsə dair razılıq əldə olunana qədər Azərbaycanın 20 faiz ərazisi – Xankəndi şəhəri, Xocalı, Şuşa, Laçın, Xocavənd, Kəlbəcər, Ağdam, Füzuli, Cəbrayıl, Qubadlı, Zəngilan rayonları, həmçinin Tərtər rayonunun 13, Qazax rayonunun 7, Naxçıvanın Sədərək rayonunun isə 1 kəndi Ermənistan ordusu tərəfindən işğal olunmuşdu.
I Qarabağ münaqişəsi Azərbaycana dözülməz acılar yaşatmışdır. 2020-ci ilin rəsmi məlumatına əsasən, I Qarabağ müharibəsi nəticəsində itkin düşmüş 3890 azərbaycanlının, o cümlədən əsir və girov götürüldüyü müəyyən edilmiş 872 sonrakı taleyi məlum deyildir.
Qarabağ münaqişəsi bir daha sübut etdi ki, güclü dövlətin əsas təməli onun güclü ordusudur. Ulu Öndər Heydər Əliyevin xalqın təkidli tələbi ilə hakimiyyətə qayıdışı ölkəni müxtəlif istiqamətlərdən möhkəmləndirilməsinə, inkişafına zəmin yaratdı. Bu istiqamətlərdən biri də ordu quruculuğu idi.
1991-ci il oktyabr ayının 9-da Azərbaycan Respublikasının Ali Soveti Milli Ordunun yaradılması haqqında qanun qəbul etdi. Ulu Öndər Heydər Əliyevin 22 may 1998-ci il tarixli Fərmanına əsasən, 26 İyun Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri Günü elan edildi. Ordu quruculuğu işinə xüsusi diqqət yetirən Ulu Öndər 1971-ci il iyunun 20-də Cəmşid Naxçıvanski adına ixtisaslaşdırılmış hərbi məktəb yaratmışdı. Bu ixtisaslaşdırılmış hərbi məktəbin Azərbaycanda ordu quruculuğunun inkişafında böyük rolu olmuşdur.
Qarabağ münaqişəsində düşmənə qarşı döyüşən ixtisaslaşmış az sayda peşəkar hərbiçilərimiz olmuş, əsasən, ordu könüllülərdən və özünümüdafiə batalyonlarından ibarət idi. Ölkəmizdə peşəkar ordu quruculuğunun əsası 1993-cü ilin sonlarında qoyuldu. Ümummilli Lider Heydər Əliyev xalqın tələbi ilə hakimiyyətə gəldikdən sonra Prezident və Ali Baş Komandan kimi diqqəti ordunun vahid komandanlıq ətrafında birləşdirilməsinə və nizami ordu yaradılmasına yönəltdi.
Hazırkı vaxtda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı cənab İlham Əliyev Ulu Öndərin siyasi kursunu uğurla davam etdirir və qısa müddətdə Azərbaycan Ordusu Cənubi Qafqazın ən güclü ordusuna çevrilmişdir. Son illər ərzində Azərbaycanda hərb sahəsinə xüsusi diqqət, ən müasir silah-sursat, texnika, avadanlıqlarla təminatı ordu quruculuğu işində mühüm addımlardandır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin müzəffər Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin rəhbərliyi və yenilməz, rəşadətli Azərbaycan Ordusunun misilsiz qəhrəmanlığı nəticəsində Azərbaycan xalqı 44 gün ərzində ərazi bütövlüyümüzü bərpa etdi
Bahar Məmmədova,
YAP Xətai rayon təşkilatının “General Şıxlinski 56/2” ünvanı üzrə ərazi partiya təşkilatının sədri
