Emosional yanma münasibətlərdə tərəflərdən birinin və ya hər ikisinin davamlı fədakarlıq hissi yaşaması, qarşılığında isə yetərincə dəyər və minnətdarlıq görməməsi ilə ortaya çıxır. Bu hal münasibətdə sevincin yerini yorğunluğa, anlayışın yerini isə laqeydliyə verə bilər. Nəticədə partnyorlar bir-birindən uzaqlaşmağa və əlaqəni mənasız hesab etməyə başlayırlar.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, amerikalı psixoloq Mark Trevers cütlüklərin münasibətlərdə “emosional yanma” hissini yaşamasının əsas səbəblərini açıqlayıb.
O bildirir ki, münasibətdə olmaq, diqqəti özündən alıb başqa bir insanla ortaq həyata yönəltmək deməkdir. İnsanlar bu prosesdə özləri üçün ayırdıqları vaxtdan imtina edir, partnyoruna qayğı göstərmək üçün şəxsi imkanlarından belə vaz keçir. Əgər tərəf müqabili də eyni şəkildə fədakarlıq edirsə, bu, qarşılıqlı anlaşmaya çevrilə bilər. Amma münasibətlər xidmət mübadiləsi kimi görülməməlidir. Hər iki tərəf bu birliyi davam etdirmək üçün şüurlu şəkildə səy göstərməlidir.
Psixoloq qeyd edir ki, münasibətlərdə çox şeydən imtina etdiyini hiss edən insanlar daha çox psixoloji stres və emosional yanma ilə üzləşirlər. Treversə görə, bu emosional tükənməni daha dərin yaşayan insanlar arasında fərqi yaradan iki əsas səbəb var.
Birinci səbəb emosional tarazlıqdır. Sağlam münasibətlər üçün təkcə öz maraqlarını yox, qarşı tərəfin hisslərini də nəzərə almaq vacibdir. Bəzən haqlı olsanız belə susmaq, güzəştə getmək və incitməkdən çəkinmək münasibətlərdə müsbət rol oynayır. Özündən çox başqasını düşünməyi öyrəndikdə münasibətlər qarşılıqlı hala gəlir.
Araşdırmalara görə, münasibətlərdə ədalət hissinin aşağı olması, edilən fədakarlıqları mənfi və zərərli kimi qəbul etməyə səbəb olur və bu da birbaşa emosional yanmaya gətirib çıxarır. Xüsusilə tərəflərin maraqları və prioritetləri fərqli olduqda bu proses daha da sürətlənir.
İkinci əsas səbəb isə tanınmaq və minnətdarlıq hissidir. Fərq etməz, ailə üçün karyeradan imtina edirsiniz, ya da sadəcə sevdiyinizin yeməyinə kiçik qeydlər qoyursunuz. Bu fədakarlıqlar üçün “çox sağ ol” eşitmək haqqınızdır.
Alimlər sübut edib ki, insan gördüyü əməyin dəyərləndirildiyini hiss edəndə, etdiyi fədakarlıqları daha az ağrılı qəbul edir və onları münasibətlərin inkişafına töhfə kimi görür.
2022-ci ildə aparılmış tədqiqat da göstərir ki, tanınmaq hissi münasibətlərdəki qeyri-bərabər töhfələrin yaratdığı mənfi hissləri azaldır. Amma bu o demək deyil ki, tanınmaq bərabər əmək payını əvəz edə bilər. Sağlam münasibət üçün hər iki tərəf eyni səviyyədə səy göstərməlidir.
