Qazaxıstan taxılının Azərbaycan üzərindən Ermənistana daşınmasına başlanılıb.
Qazaxıstandan gələn 15 vaqon buğda noyabrın 5-də Azərbaycan sərhədini keçərək Yalamaya doğru istiqamət götürüb.
Yalama–Biləcəri–Hacıqabul–Böyük Kəsik marşrutu ilə daşınan yük noyabrın 4-də Rusiyadan gələn 15 vaqonun ardınca Ermənistanın Dalarik stansiyasına yola salınacaq.
Xatırladaq ki, Prezident İlham Əliyev bu il oktyabrın 21-də Qazaxıstanda səfəri zamanı Azərbaycanın Ermənistana yük tranziti ilə bağlı işğaldan bəri qüvvədə olan bütün məhdudiyyətləri aradan qaldırdığını bəyan etmişdi.
Bu xəbər təkcə bir logistika faktı deyil – Cənubi Qafqazda tarixi dönüş nöqtəsinin başlanğıcıdır. Çünki bu addımla Azərbaycan 30 illik qarşıdurmadan sonra real sülh və əməkdaşlıq səhifəsini açır.
Azərbaycanın xoş niyyəti və regionda sülhə, inkişafa yönəlmiş ardıcıl siyasəti artıq real nəticələr verməkdədir. Bu nəticələr təkcə Azərbaycanın maraqlarına deyil, illərlə təcrid şəraitində yaşamış Ermənistanın gələcəyinə də ciddi təsir göstərir.
Rəsmi Bakının Ermənistanla bağlı illərdir qüvvədə olan tranzit məhdudiyyətlərini tam aradan qaldırması, Prezident İlham Əliyevin strateji baxışının, praqmatik diplomatiyasının və sülh yönümlü liderliyinin növbəti təzahürüdür. Azərbaycan bu addımı atmaqla bir daha göstərdi ki, onun siyasətinin mərkəzində bölgənin sabitliyi, qarşılıqlı iqtisadi fayda və uzunmüddətli əməkdaşlıq dayanır.
Əgər 30 il ərzində Ermənistanın təcavüzkar siyasəti regiondakı bütün kommunikasiya xətlərini məhv etmişdisə, indi Azərbaycan həmin xətləri yenidən açır, yeni imkanlar yaradır.
İndi Ermənistan qarşısında ilk dəfə real iqtisadi dirçəliş, regional inteqrasiya və beynəlxalq ticarət yollarına çıxış imkanı yaranıb. Bunu İrəvanda da anlayırlar – çünki Azərbaycan artıq sözünü əməli ilə təsdiqləyib. Prezident İlham Əliyevin “bizim sözümüz imzamız qədər dəyərlidir” prinsipi bu dəfə də tam reallıqda öz təsdiqini tapdı.
Azərbaycanın qərarı nəticəsində Ermənistanın bir sıra yeni marşrutlara çıxışı mümkün olur. Bunlardan biri Orta Dəhliz – Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutudur. Çin, Qazaxıstan, Xəzər dənizi və Azərbaycan vasitəsilə uzanan bu dəhliz indi Ermənistan üçün də iqtisadi həyat xəttinə çevrilə bilər.
Məsələn, Kayan–Razdan dəmir yolu xəttinin bərpası və inteqrasiyası sayəsində Çin və Mərkəzi Asiyadan gələn yüklər Xəzər dənizi vasitəsilə Azərbaycana, oradan Ermənistana, daha sonra isə Türkiyəyə ötürülə bilər. Bu, Ermənistan üçün təkcə ticarət deyil, həm də geosiyasi əlaqə baxımından mühüm üstünlükdür.
Bundan əlavə, Azərbaycanın təşəbbüsü ilə Zəngəzur dəhlizi istiqamətində dəmir yolu xəttinin bərpası gündəmdədir. Bu marşrut aktivləşərsə, Ermənistan İranla birbaşa bağlantı əldə edəcək və nəticədə yüklərin Çabahar limanı vasitəsilə Hind okeanına, oradan isə Avropaya daşınması mümkün olacaq. Beləliklə, Ermənistan ilk dəfə həm İran, həm Türkiyə, həm də Qara dəniz hövzəsinə birləşən tranzit qovşağına çevrilə bilər.
Ermənistan bu imkanlardan yararlanarsa, ölkənin iqtisadiyyatı uzun illərin durğunluğundan çıxar, regiondakı izolyasiya divarları dağılar. Amma bu prosesin davamı üçün İrəvan səmimi olmalı, sülh sazişinin imzalanmasına, kommunikasiyaların açılmasına real dəstək göstərməlidir.
Vaşinqton razılaşmalarının həyata keçirilməsi yalnız Azərbaycanın deyil, bütün regionun marağındadır. Əks halda, Ermənistanın tərəddüdləri və populist addımları bu tarixi fürsəti itirə bilər.
Azərbaycan öz üzərinə düşən məsuliyyəti yerinə yetirdi – blokadaları aradan qaldırdı, infrastrukturun bərpasına razılıq verdi, regionda əməkdaşlıq mühitinin formalaşması üçün real addımlar atdı.
İndi söz Ermənistandadır. Əgər İrəvan doğrudan da “sülh, sabitlik və rifah” istəyirsə, bu fürsəti düzgün dəyərləndirməli, Azərbaycanın uzatdığı sülh əlini sıxmalıdır.
Çünki bugünkü reallıq göstərir ki, Cənubi Qafqazda inkişafın, inteqrasiyanın və sabitliyin lokomotivi məhz Azərbaycandır.
Və tarixi təcrübə bir daha sübut edir: Azərbaycan söz verəndə – yerinə yetirir.
Qeyd edək ki, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Tiflisdə keçirilən V “İpək Yolu” Forumunda çıxışı zamanı qeyd edib ki, Azərbaycanla Ermənistan artıq düşmən deyil və tərəflər sülh razılaşmasına doğru gedirlər. “Ona görə də köhnə marşrut yenidən işə düşüb. Əvvəllər də Rusiyadan, Qazaxıstandan gələn yüklər Ermənistana Azərbaycan üzərindən aparılırdı. İşğal illərində bu marşrut dayandırılmışdı və tranzit daşıma İran üzərindən həyata keçirilirdi”.
Azərbaycanın Ermənistan istiqamətində yük tranzitinə qoyulan məhdudiyyətləri aradan qaldırması çox mühüm bəyanatdır. Onun sözlərinə görə, bu, son dərəcə vacib addımdır.
Şahanə Rəhimli
Musavat.com
