İrandakı hərbi münaqişə püstə qiymətlərinin kəskin artmasına səbəb olub.
Musavat.com xəbər verir ki, bu artım son illərin maksimum göstəricisinə çatıb və eyni zamanda dünya bazarında “Dubay şokoladı” da daxil olmaqla, tərkibində püstə olan məhsullara tələbatın artması fonunda baş verib.
“Financial Times”ın analitiklərinə istinadən verdiyi məlumata görə, dünya püstə istehsalının təxminən beşdə birini, ixracının isə 30%-ni təmin edən İran hazırda məhsulun çıxarılmasında ciddi çətinliklərlə üzləşib.
Münaqişə səbəbindən logistik zəncirlər qırılıb, gəmiçilik şirkətləri marşrutlarını dəyişmək məcburiyyətində qalıb ki, bu da çatdırılmalarda gecikmələrə və xərclərin artmasına gətirib çıxarıb.
“Expana” analitik şirkətinin məlumatına görə, mart ayında püstənin bir funtunun qiyməti təxminən 4,57 dollara çatıb ki, bu da 2018-ci ildən bəri ən yüksək göstəricidir. Qiymət artımı qismən püstə kremi istifadə edilən məşhur “Dubay şokoladı” kimi məhsullara olan maraqla əlaqələndirilir.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, mövcud vəziyyət bazardakı problemləri daha da dərinləşdirib. Hələ münaqişədən əvvəl əsas istehsalçılar olan ABŞ, Türkiyə və İranda 2025-ci il məhsul yığımı gözləntilərdən aşağı olub, İranda isə əlavə olaraq quraqlıq mənfi təsirini göstərib. Bundan əlavə, ölkənin ixracına sanksiya məhdudiyyətləri də təsir etməkdə davam edir.
Sahə nümayəndələri bildirirlər ki, hərbi əməliyyatlar Bəndər-Abbas limanı vasitəsilə daşımaları ciddi şəkildə çətinləşdirib.
Nəticədə ixracatçılar Türkiyənin Mersin limanı və Süveyş kanalı kimi alternativ marşrutlardan istifadə etmək məcburiyyətində qalırlar ki, bu da həm xərcləri, həm də çatdırılma müddətini artırır. Çinə tədarüklər üçün dəmir yolu marşrutundan da istifadə edilsə də, bu üsul daha baha və mürəkkəb olaraq qalır.
