Uşaq onkologiyasında həyəcan siqnalı: rəqəmlər niyə böyüyür?
Azərbaycanda son 14 ildə uşaqlar arasında onkoloji xəstələrin sayı 2 dəfə artıb.
Bu barədə Milli Məclisin bu gün keçirilən plenar iclasında Ailə, qadın və uşaq məsələləri komitəsinin sədri Hicran Hüseynova deyib.
Onun sözlərinə görə 0-13 yaş qrupu üzrə hər 100 min nəfərə 7,1 14-17 yaş qrupu üzrə isə hər 100 min nəfərə 10, 6 uşaq bu xəstəlikdən əziyyət çəkir.
Bəs uşaq onkologiyasındakı bu artımın səbəbi nədir?
Mütəxəssislər bildirirlər ki, ilk səbəblərdən biri ekoloji mühitin getdikcə daha çox çirklənməsidir. Sənaye tullantıları, avtomobil qazları, ağır metallar, pestisidlər və kimyəvi maddələr torpaq, su və havada toplanaraq uzunmüddətli təsir göstərir. Xüsusilə böyük şəhərlərdə yaşayan uşaqlar bu təsirlərə daha həssas olurlar.
Digər mühüm amil qidalanma vərdişlərində baş verən dəyişikliklərlə bağlıdır. Süni qatqılar, konservantlar, boyalar, sürətli qidalar, emal olunmuş məhsullar uşaqların gündəlik rasionunda geniş yer alır. Təbii və ekoloji təmiz qidaların azalması, genetik modifikasiya olunmuş məhsulların artması da risk faktorları sırasında göstərilir.
Həkimlər həmçinin valideynlərin sağlamlıq vəziyyətini və genetik meyilliliyi də önə çəkirlər. Hamiləlik dövründə ananın stress, düzgün qidalanmama, zərərli mühit, bəzi dərman preparatlarının nəzarətsiz qəbulu, eləcə də irsi faktorlar uşaqlarda onkoloji riskləri artıran amillər hesab olunur.
Bununla yanaşı, müasir dövrdə texnoloji mühitin təsiri də diqqət mərkəzindədir. Mobil telefonlar, planşetlər, Wi-Fi siqnalları, elektromaqnit sahələrin uzunmüddətli təsiri ilə bağlı elmi müzakirələr davam edir və bəzi tədqiqatlar bunun uşaqların sağlamlığına mənfi təsir göstərə biləcəyini göstərir.
Digər tərəfdən, diaqnostikanın inkişaf etməsi də statistikanın artmasına təsir edən amillərdəndir. Əvvəllər aşkarlanmayan və ya başqa xəstəlik kimi qeydə alınan halların indi daha dəqiq müəyyənləşdirilməsi real mənzərəni üzə çıxarır.
Mövzu ilə bağlı onkoloq Nəsimi Qasımov Musavat.com-a açıqlamasında uşaq onkologiyasında müşahidə olunan artımın səbəblərinə aydınlıq gətirib.
Həkim bildirib ki, uşaqlarda onkoloji xəstəliklərin yaranmasında əsas amillərdən biri nəsildən-nəslə keçən genetik xüsusiyyətlərdir. Onun sözlərinə görə, statistik artıma baxmayaraq, uşaqlar arasında onkoloji xəstəliklərin ümumi yayılma faizi cəmiyyətin düşündüyü qədər yüksək deyil:
“Uşaqlar arasında bu xəstəlik o qədər də çox deyil. Anadangəlmə şişlər olur. Uşaqlar arasında qan xərçənginə – leykoza daha çox rast gəlinir. Digər onkoloji xəstəliklər isə nisbətən az hallarda müşahidə olunur”.
Onkoloq vurğulayıb ki, onkoloji xəstəliklər əsasən yaşla bağlı ortaya çıxan xəstəliklərdir və daha çox 40 yaşdan sonra müşahidə olunur:
“İnsan ömrü nə qədər uzanırsa, bu xəstəliyin ortaya çıxma ehtimalı da bir o qədər artır. Sovet onkologiya elminin banisi sayılan Nikolay Nikolayeviç Bloxin ötən əsrin 80-ci illərində xərçəng xəstəliyinə həsr olunmuş mühazirələrindən birinə belə başlayırdı: “XX əsrin sonu, XXI əsrin əvvəlində hər kəs öz xərçənginə qədər yaşamalıdır”. Bu fikir xəstəliyin artımının əsas səbəbinin yaş faktoru ilə bağlı olduğunu göstərir. Müasir dövrdə onkoloji xəstəliklərin artmasına təsir edən digər mühüm amillər də mövcuddur. Bunlara ətraf mühitin çirklənməsi, sənaye tullantıları, ekoloji faktorlar, ailələrdə uşaqların sayının azalması, müasir texnologiyaların sürətlə inkişafı və insanların həyat tərzinin getdikcə passivləşməsi daxildir.
Bütün bu faktorlar birlikdə onkoloji xəstəliklərin həm böyüklər, həm də uşaqlar arasında artmasına zəmin yaradır”.
Xalidə Gəray
Musavat.com
