“Plastik tullantıların artması ekosistemin pozulmasına səbəb olur”. Bunu WUF13 çərçivəsində keçirilən “Plastik çirklənmə ilə mübarizə: yaşayış üçün əlverişli şəhərlərin və dairəvi iqtisadiyyatın təşviqi” sessiyasında ekologiya və təbii sərvətlər nazirinin müavini Vüqar Kərimov deyib. O bildirib ki, son 15 ildə Azərbaycanda plastik qabların istifadəsi 5 dəfə artıb: “Dünyada hər il 430 milyondan çox plastik qab istehsal olunur, lakin onun yalnız 10 faizi təkrar emala cəlb edilir. Plastik qab istehsalı atmosferə ciddi ziyan vurur və iqlim dəyişikliyinin güclənməsinə səbəb olur. Məktəb və universitetlərdə bu məsələlərə diqqət yetirilməsi vacibdir.
Ölkədə tullantıların idarə olunması ilə bağlı müvafiq agentlik yaradılıb. Azərbaycanda məişət tullantılarının idarə olunması üzrə 2027–2030-cu illəri əhatə edən işlər davam etdirilir. Qlobal çağırışlara cavab vermək və gələcək üçün strateji tədbirlər görmək vacibdir”.
Qeyd edək ki, son vaxtlar ölkədə plastik qablar istehsalı sürətlənib və marketlərdə, mağazalarda çox sayda plastik qablar satılır. Həmin məhsulların qiyməti isə 1-5 manata olduğu üçün vətəndaşlar daha çox alırlar.
Bu qablar insan orqanizminə zərərli olduğu halda onun istehsalı niyə genişləndirilir və onu digər məhsullarla əvəz etmək olarmı?
Onkoloq Fərid Müseyibov Musavat.com-a bildirib ki, plastik qablarla bağlı artıq bir sıra ölkələrdə məhdudiyyətlər tətbiq olunub, hətta bəzi yerlərdə onların istifadəsi tamamilə qadağan edilib. Onun sözlərinə görə, bunun əvəzinə karton və ya şüşə qabların istifadəsinə üstünlük verilir: “Çünki son illərdə onkoloji xəstəliklərin sayı sürətlə artır. Statistikaya görə, hazırda dünyada ürək-damar xəstəlikləri ilk sırada olsa da, hesab edilir ki, 2040-cı ildən sonra onkoloji xəstəliklər birinci yerə keçəcək”.
Onun dediyinə görə, mütəxəssislər bildirirlər ki, xərçəng xəstəliklərinin yaranmasının əsas səbəblərindən biri qidalanmadır: “Bundan əlavə, tütün məhsulları, alkoqol və “fast-food” qidaların istifadəsi də risk faktorları sırasındadır. 2025-ci ildə Almaniyada aparılan araşdırmada isə plastik qablardan geniş istifadənin də onkoloji xəstəliklərə səbəb ola biləcəyi qeyd olunub. Araşdırmaya görə, su və digər mayelər uzun müddət plastik qabda saxlanıldıqda, qabın tərkibindəki bəzi kimyəvi maddələr suya keçir. Bu maddələr insan orqanizminə zərər verərək müxtəlif xəstəliklərin, o cümlədən onkoloji problemlərin yaranmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə isti hava şəraitində və ya günəş altında qalan plastik qablar daha təhlükəli hesab olunur”.
Onkoloqa görə, bu səbəbdən bir sıra Avropa ölkələri plastik qabların istifadəsini məhdudlaşdırmağa başlayıb: “Məsələn, Gürcüstanda da plastik qabların istifadəsinin qadağan olunması istiqamətində addımlar atıldığı bildirilir və alternativ olaraq karton və şüşə qablar tövsiyə olunur. Bu məsələ ilə bağlı ictimai maarifləndirmə aparılmalı və insanlara plastik qabların mümkün zərərləri barədə daha geniş məlumat verilməlidir. Xüsusilə suyun uzun müddət plastik qabda saxlanılması sağlamlıq üçün risk hesab olunur”.
Şahanə Rəhimli
Musavat.com
