Azərbaycanda dövlət dəstəyi ilə tətbiq edilən aqrar sığorta mexanizmi vasitəsilə taxıl zəmilərinin, buğda əkinlərinin sığortalanması şərtləri açıqlanıb.
Fermerlər və iş adamları 2021-ci ildə taxıl zəmilərinin, buğda əkinlərinin sığortalanması üçün artıq müraciət edə bilərlər. Buğda əkini sahələrinin sığortalanması zamanı buğdanın məhsuldarlığı, qiyməti, yerləşdiyi ərazi və seçilən sığorta zərfi nəzərə alınacaq.
Belə ki, bir hektar üçün məhsuldarlıq norması 5,2-167 sentner arasında, qiymət isə 30-45 manat/sentner arasında müəyyən edilib. Buğda əkinləri üçün bir hektar sahədən məhsuldarlıq və qiymət hədləri aşağıdakı kimidir:
Qaydalara görə, aqrar sığorta çərçivəsində buğda bitkisinin sığortalanması üçün 3 sığorta zərfi təklif edilir. Bunlardan birincisi – əksər riskləri əhatə edən “baza zərfi”, digərləri isə əlavə riskləri əhatə edən zərflərdir. Sığorta zərfləri bir-birindən əhatə etdiyi risklərlə yanaşı, azadolma məbləğləri ilə də fərqlənirlər. Birinci, “baza zərfi”ndə azadolma məbləği 10 faizdir. Bu zərf buğda bitkisini dolu, yanğın, zəlzələ, torpaq sürüşməsi, qasırğa, fırtına və üçüncü şəxslərin hərəkətindən sığorta edir. İkinci sığorta zərfi üzrə azadolma məbləği 30 faizdir. Bu zərf buğda bitkisini bitki xəstəlikləri və zərərvericilər, eləcə də xüsusi təhlükəli ziyanvericilərin yayılması və hücumu nəticəsində yaranacaq risklərdən qoruyur. Üçüncü sığorta zərfi üzrə azadolma məbləği 10 faizdir. Bu zərf buğda bitkisini gövdə hissəsində yaranan miqdar itkisindən qoruyur.
Hansı sığorta zərfinin seçilməsi fermerin və ya buğda zəmisinin sahibinin qərarından asılıdır. Onlar yalnız birinci sığorta zərfi ilə kifayətlənə, ya da onun üstünə əlavə olaraq 2-ci və 3-cü zərfləri də seçə bilərlər. Yəni, baza zərfi seçilmədən 2-ci və 3-cü sığorta zərfləri seçilə bilməz.
Buğda sahəsinin sığortalanması üçün tariflər və sığorta haqları
Buğda bitkisinin sığortası üçün tələb olunan sığorta tarifləri və sığorta haqları buğdanın məhsuldarlığı, qiyməti və seçilən sığorta zərfi ilə yanaşı, ölkənin bölgələrindən də asılı olaraq dəyişir. Daha az təbii fəlakət riski olan bölgələrdə sığorta haqları daha aşağıdır. Fəlakət riski yüksək olan ərazilərdə isə sığorta tarifləri və haqları nisbətən yüksəkdir. Sığorta zərflərinin əhatə etdiyi risklər, azadolma məbləğləri və sığorta haqları ölkənin regionları üzrə aşağıdakı kimidir:
Ən yüksək sığorta tarifləri Gəncə-Qazax və Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonlarında, ən aşağı sığorta tarifləri isə Quba-Xaçmaz, Lənkəran və Abşerondadır.
Qaydalara əsasən, fermerlər sığorta haqqının onlara aid olan qismini hissələrlə ödəyə bilərlər. Bu halda sığorta haqqının yarısı dərhal, digər yarısı isə bir aydan sonra ödənilir.
Bəzi hallarda fermerlərə sığorta haqqının ödənişində əlavə güzəştlər nəzərdə tutulub.
Belə ki, sığortalanmış predmetin yerləşdiyi ərazi dolu riskindən qorunma konstruksiyalarına malik olduqda sığorta haqqına beş faiz güzəşt edilir.
Bundan başqa, sığorta hadisəsi olmadan başa çatan hər ilə görə fermer sığorta haqqından beş faiz güzəşt alacaq. Məsələn, hadisəsiz keçən bir ildən sonra sığorta haqqında 5 faiz, iki ildən sonra 10 faiz, üç ildən sonra isə 15 faiz güzəşt ediləcək.
Nəhayət, yaşı 29-dan aşağı olan fermerlər «gənc fermer» güzəştindən istifadə etməklə sığorta haqqını 5 faiz az ödəyəcəklər.
Fermerlər və iş adamları buğda sahələrinin sığortalanması üçün artıq indidən müraciət edə bilərlər. Müraciətlərin qəbulu aprelin 15-dək davam edəcək.
Aprelin 15-dək edilən müraciətlərdə buğda əkini sahəsinin sığortalanması üçün sahəyə baxış keçirilməyəcək. Aprelin 15-dən mayın 15-dək olan dövrdə edilən müraciətlər zamanı isə buğda əkini sahələrinin sığortalanması üçün əraziyə müstəqil sığorta eksperti gələrək, sahəyə baxış keçirəcək.
Qeyd edək ki, aqrar sığorta mexanizmi çərçivəsində 14 bitki növü və məhsulunun sığortalanması nəzərdə tutulur. Bunlar – buğda, arpa, qarğıdalı, kartof, şəkər çuğunduru, portağal, naringi, çay, çəltik, tütün, üzüm, fındıq və pambıqdır.
