Qarşıdan isti aylar gəlir. Kənd təsərrüfatı üçün sınaq olan bu aylarda yetişdirilən məhsulların su ilə təchizatı əsas məsələdir. Daha doğrusu, məhsulun taleyi həmişəki kimi sudan asılı olacaq. Bu asılılığı biz Qarabağ torpaqları işğal altında qalan müddətdə görmüşük. Bir çox su mənbələrinin və Sərsəng su anbarının düşmən əlində olduğundan onlar Tərtər çayının istiqamətini öz əkinlərinə yönəldir, altı rayonu susuz qoyurdular. Nəticədə hətta çoxillik meyvə ağaclarının, tingliklərin, pambıq, taxıl, soya, çuğundur və arpa sahələrinin, tərəvəz plantasiyaların tamamilə yanıb məhv olduğu illər qıtlığa səbəb olurdu. O illər su çatışmazlığı onun hər damcısının əhəmiyyətini əkinçilərimizə bir daha öyrədib. Artıq işğaldan azad olumuş sularımız gur axır.
Bu ilin əvvəllərində yağan qar və yağışlar bol məhsul üçün bünövrə yaradıb. Lakin həlledici məqam hələ irəlidədir. Su isti aylarda daha çox lazım olacaq, məhsulun taleyini müəyyənləşdirəcək. Bəs qarşıdakı mövsümlərdə ölkəmizdə su ehtiyatına hazırlığın vəziyyəti necədir?
Bununla bağlı Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyinin (ADSEA) sədri Zaur Mikayılov mətbuata müsahibəsində məlumat verib. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın su ehtiyatlarının təxminən 70 faizi transsərhəd çayların-Araz, Kür, Arpa və s. çaylarının payına düşür, 30 faizi isə daxili resurslardır və bu resursların böyük hissəsi Qarabağ bölgəsində cəmlənib: “Qarabağ su ehtiyatları baxımından əsas mənbələrdən biridir. Bölgədə mövcud olan nəhəng Sərsəng dəryaçası, Suqovuşan və Mingəçevir su anbarları, Yuxarı Qarabağ kanalı su ilə təminatda mühüm rol oynayır. Sərsəng su anbarının (560 milyon kubmetr) bu il təmirinə başlanılacaq və bundan sonra həmin ehtiyatlardan Aran bölgəsində 100 min hektardan çox əkin sahəsinin suvarılmasında istifadə olunacaq. Bu məqsədlə Tərtərin sol sahil üzrə kanalı artıq inşa edilib, sağ sahil kanalının isə layihələndirilməsi aparılır və yaxın vaxtlarda tikintisinə başlanacaq”. Xatırladaq ki, erməni işğalçıları dəryaçadan vəhşicəsinə istismar edərək qəsdən oradakı canlı aləmin məhvinə səbəb olmuşlar.
Sərsəng su anbarından əvvəllər altı rayonun təsərrüfatlarına su axıdılırdısa təmirdən sonra daha çox təsərrüfatı su ilə təmin ediləcəkdir.
Agentlik sədri əlavə edib ki, əvvəlki su infrastrukturunun təmiri ilə bərabər bölgədə yeni su layihələri də həyata keçirilir.
Belə ki, Bərguşad çayı üzərində 60 milyon kubmetrdən çox tutuma malik su anbarı tikilir, Zabuxçay üzərində isə 27 milyon kubmetrlik anbar artıq istifadəyə verilib və 12 min hektar əkin sahəsinin suvarılmasına xidmət edir. Yaxın illərdə Həkəri çayı üzərində də təxminən 90 milyon kubmetr tutuma malik yeni su anbarının tikintisi planlaşdırılır. Bu anbar əsasən içməli su təminatına xidmət edəcək.
Ümumiyyətlə, Qarabağ bölgəsində həyata keçirilən bu layihələr kənd təsərrüfatının inkişafına, məhsul bolluğuna ciddi töhfə verəcək. Ümumilikdə, bölgədə 140 min hektardan çox əkin sahəsinin suvarılması təmin olunacaq. Bu isə kənd təsərrüfatında böyük nailiyyət olacaqdır.
Qeyd edək ki, əsas prioritetlərdən biri suvarmada su itkisinə yol verilməməsi və suvarmanın müasir texnologiyalara uyğun keçirilməsidir. Dünyada suyun qıtlaşması təhlükəsinin qarşıda durduğu hazırkı vaxtda ondan maksimum qənaətlə istifadə zərurətə çevrilib. Kiçik çayların məcrasını dəyişməsi, bulaqların quruması bundan xəbər verir. Ona görə də ən azı əvvəlki damcı və pivot suvarma üsullarının tətbiqi su itkisini azaldacaq və məhsuldarlığı artıracaq. Məqsəd itkiyə yol verməməklə hər damla sudan daha səmərəli istifadə etməkdir.
Müsahibəsində agentlik sədri Bakı sakinlərinə şad xəbər də verib. Bildirib ki, Bakı şəhərinin əhalisinin içməli su ilə təminatı müzakirə olunub və Həkəri çayından Bakıya su kəməri çəkilməsi nəzərdə tutulub. Əgər texniki şərtlər imkan versə paytaxt sakinləri Qarabağın şirin suyundan içəcəklər. Artıq kənd təsərrüfatı üzrə ekspertlər bu məsələ ilə məşğuldur. Bakının üç milyondan artıq əhalisinin içməli suya olan tələbatının ödənilməsi dövlətin ən əhəmiyyətli layihələrindən biri kimi qimətləndiriləcək və şəhər sakinlərində məmnunluq yaradacaqdır.
Vəli İlyasov, “İki sahil”
