Avropanı şiddətli soyuqlar təhdid edir. Atlantik cərəyanları sürətlə yavaşlayır
Planetin iqliminə cavabdeh olan əsas Atlantik cərəyan sistemi 2100-cü ilə qədər yarıya qədər yavaşlaya bilər.
Yeni məlumatlar alimlərin ən pis ssenarilərini təsdiqləyir: cərəyanların tamamilə dayanma riski hazırda 50 faizii keçib.
Fəlakətli proqnozların realizmi
“Science Advances” jurnalında dərc olunan bir araşdırma, cərəyanların tezliklə kəsiləcəyi ilə bağlı proqnozların ən dəqiq olduğunu ortaya qoyub. Alimlər kompüter modellərini okeanın duzluluq məlumatları ilə müqayisə ediblər və ən pis ssenarilərin gerçəkləşdiyini aşkar ediblər.
Tədqiqat rəhbəri Valentin Portmann qeyd edib ki, AMOC indi əvvəllər düşünüləndən daha “dağılma nöqtəsinə” daha yaxındır. Alimlər əsrin sonuna qədər dövriyyənin ən azı 42 faiz zəifləyəcəyini və bunun onun daha da çöküşünü faktiki olaraq qaçılmaz edəcəyini proqnozlaşdırırlar.
Planet üçün nəticələr
İsti tropik suyu Avropaya və Arktikaya daşıyan AMOC-un dağılması bir neçə qitə üçün genişmiqyaslı nəticələrə səbəb olacaq:
Avropa: son dərəcə soyuq qışların və uzun yay quraqlıqlarının gəlməsi.
Amerika: Atlantik okeanında dəniz səviyyəsinin əlavə 50-100 santimetr qalxması.
Afrika və tropiklər: yağıntı qurşağında dəyişiklik milyonlarla insanın qida yetişdirməsini təhlükə altına alır.
Arktikanın sürətlə istiləşməsi səbəbindən bu sistemin yavaşladığı bildirilir. Əriyən buzlaqlar (xüsusən də Qrenlandiyada) və həddindən artıq yağıntılar okean suyunu təravətləndirir. O, daha az sıxlaşır, batmağı dayandırır və artıq əks axın yaratmır, cərəyanı daha da yavaşladan “əks əlaqə halqası” yaradır.
Potsdam İnstitutunun professoru Stefan Rahmstorf qeyd edir ki, sistemin dönməz şəkildə dayanması bu əsrin ortalarında reallığa çevrilə bilər.
“Yer kürəsi tarixinin son 100.000 ilində ən dramatik iqlim dəyişiklikləri məhz AMOC-un keçid dövrünə təsadüf edib. Biz bundan nəyin bahasına olursa olsun qaçmalıyıq”, – Rahmstorf bildirib.
Tədqiqatçılar modelləri qiymətləndirmək üçün silsilə reqressiyasından istifadə etdilər ki, bu da qeyri-müəyyənlik səviyyəsini əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb. Ekspertlər qeyd edirlər ki, mövcud kompüter modelləri hələ də Qrenlandiya buz təbəqəsindən əriyən suyun həcmini tam nəzərə almadığı üçün faktiki vəziyyət proqnozlaşdırılandan daha pis ola bilər.\\sfera.az
